मोठी राजकीय उलथापालथ: अमेरिकेसोबत डीलनंतर रशियाचा भारताला धक्का, पाकिस्तानकडे वाढते पाऊल
आंतरराष्ट्रीय राजकारणाच्या पटावर सध्या मोठी हालचाल पाहायला मिळत आहे. भारताने अमेरिकेसोबत केलेल्या महत्त्वाच्या ट्रेड डीलनंतर आता रशियाने असा निर्णय घेतला आहे, जो भारतासाठी भविष्यातील आव्हान ठरू शकतो. अनेक दशकांपासून भारताचा विश्वासू मित्र असलेल्या रशियाने आता पाकिस्तानसोबत जवळीक वाढवण्यास सुरुवात केल्याचे संकेत मिळत आहेत. या घडामोडींमुळे जागतिक राजकारणात नवी समीकरणे तयार होत असल्याचे चित्र आहे.
भारत आणि रशिया यांचे संबंध ऐतिहासिकदृष्ट्या अत्यंत घनिष्ठ राहिले आहेत. संरक्षण, ऊर्जा, अंतराळ संशोधन आणि राजनैतिक पाठिंबा अशा अनेक क्षेत्रांत रशियाने भारताला नेहमीच साथ दिली आहे. विशेषतः गेल्या काही वर्षांत, जेव्हा अमेरिका आणि रशिया यांच्यातील संबंध तणावपूर्ण झाले, तेव्हा भारताने संतुलित धोरण स्वीकारत रशियाकडून मोठ्या प्रमाणात कच्च्या तेलाची खरेदी सुरू ठेवली. अमेरिकेच्या दबावाला न जुमानता भारताने ही भूमिका घेतली होती आणि त्याबदल्यात रशियाकडून तेलावर मोठी सवलतही मिळाली होती. याचा थेट फायदा भारतीय अर्थव्यवस्थेला झाला.
Related News
मधुमेही रुग्णांसाठी फळांचे योग्य सेवन: कोणती फळे खावी आणि कोणती टाळावी?
India AI Summit 2026 : Swiggy आणि Zeptoच्या सहकार्याने उत्तम जेवण सुविधा
RBI ने ठरवले 6 कठोर नियम : 10 महत्वाचे बदल RBI कर्ज वसुली नियमांमध्ये
Aliens Exist ? बराक ओबामांचे धक्कादायक विधान – 5 मोठे खुलासे ज्यांनी जग हादरले
मोबाईलचा अति वापर किती घातक? डोकेदुखीपासून सुटकेसाठी 7 प्रभावी आयुर्वेदिक उपाय
आवळा रस की लिंबू पाणी? व्हिटॅमिन सीसाठी कोणता पर्याय अधिक प्रभावी?
जामनगर विमानतळावर सारा तेंडुलकरचा एलिगंट लूक; अर्जुनच्या प्री-वेडिंग सोहळ्यांना सुरुवात
Splitsvilla 16 Episode 18 : सादफ-अनुष्का वादाने शोला वेगळेच वळण
मात्र अलीकडे भारत आणि अमेरिकेमध्ये झालेल्या मोठ्या ट्रेड डीलनंतर परिस्थिती बदलू लागली आहे. या करारानंतर भारताने रशियाकडून तेलाची खरेदी काही प्रमाणात कमी केल्याचे संकेत मिळाले आहेत. त्यामुळे रशियामध्ये भारताच्या भूमिकेबाबत चिंता निर्माण झाल्याचे मानले जात आहे. याच पार्श्वभूमीवर आता रशियाने एक महत्त्वाची रणनीतिक चाल खेळल्याची चर्चा सुरू आहे.
या घडामोडींचा केंद्रबिंदू ठरली आहे पाकिस्तान. अलीकडेच तुर्कीमधील इस्तांबुल येथे रशिया आणि पाकिस्तानच्या मंत्र्यांमध्ये उच्चस्तरीय बैठक पार पडली. या बैठकीत रशियाचे मंत्री दिमित्री स्टानिस्लावोविच आणि पाकिस्तानचे मंत्री अब्दुल अलीम खान उपस्थित होते. या चर्चेत दोन्ही देशांमधील सहकार्य नव्या पातळीवर नेण्यावर भर देण्यात आला.
बैठकीतील सर्वात महत्त्वाचा निर्णय म्हणजे रशिया आणि पाकिस्तान यांच्यात थेट विमान सेवा सुरू करण्याबाबत एकमत होणे. सध्या दोन्ही देशांमधील प्रवासासाठी तिसऱ्या देशांवर अवलंबून राहावे लागते. थेट विमानसेवा सुरू झाल्यास व्यापार, पर्यटन आणि राजनैतिक संपर्क मोठ्या प्रमाणात वाढण्याची शक्यता आहे. यासोबतच दोन्ही देशांमध्ये रस्ते नेटवर्क मजबूत करण्यावरही चर्चा झाली. विशेषतः पाकिस्तानमधून रशियामध्ये ट्रकद्वारे मालवाहतूक वाढवण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे.
या संदर्भात ट्रक चालकांना भेडसावणाऱ्या व्हिसा अडचणी दूर करण्याचा विश्वास दोन्ही देशांनी व्यक्त केला आहे. यामुळे पाकिस्तानातून रशियामध्ये मोठ्या प्रमाणात निर्यात होण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो. त्याचबरोबर आर्थिक संबंध अधिक बळकट करण्यासाठी बँकिंग चॅनलचा विस्तार, आर्थिक अडथळे दूर करणे आणि थेट गुंतवणुकीला चालना देण्यावरही चर्चा झाली.
विशेष बाब म्हणजे रशियाने पाकिस्तानमध्ये मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक करण्याची तयारी दर्शवली आहे. पाकिस्तानच्या रेल्वे प्रकल्पांमध्ये तसेच स्टील उद्योगात रशियन गुंतवणूक होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. जर हे प्रकल्प प्रत्यक्षात आले, तर पाकिस्तानच्या पायाभूत सुविधांना मोठा आधार मिळू शकतो आणि रशियाला दक्षिण आशियामध्ये नवे प्रवेशद्वार मिळू शकते.
या साऱ्या घडामोडी भारतासाठी निश्चितच चिंताजनक ठरू शकतात. भारत–रशिया–अमेरिका या त्रिकोणात आता नवी राजकीय आणि आर्थिक समीकरणे तयार होत आहेत. रशियाचा पाकिस्तानकडे वाढता कल हा केवळ व्यापारापुरता मर्यादित राहतो की भविष्यात संरक्षण आणि रणनीतिक सहकार्यापर्यंत पोहोचतो, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. भारतासाठी ही स्थिती आव्हानात्मक असली, तरी बदलत्या जागतिक वास्तवात संतुलित आणि दूरदृष्टीपूर्ण धोरण स्वीकारणे हीच काळाची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
