Sanjay Raut: सेलिब्रिटी म्हणून सलमानला बोलावलं की मुस्लिमांनाही संघात प्रवेश? संजय राऊतांचा भागवतांना थेट सवाल
मुंबईतील वरळी डोम येथे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या शताब्दी वर्षानिमित्त आयोजित कार्यक्रमात बॉलिवूड अभिनेता सलमान खान उपस्थित राहिल्यानंतर राज्याच्या राजकारणात नव्या चर्चांना उधाण आले आहे. संघाच्या या कार्यक्रमाला विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांनी हजेरी लावली असली, तरी सलमान खान यांच्या उपस्थितीने विशेष लक्ष वेधले. यावरून उद्धव ठाकरे गटाचे खासदार संजय राऊत यांनी संघ आणि सरसंघचालक डॉ. मोहन भागवत यांना थेट सवाल उपस्थित केला आहे.
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाने १०० वर्षांचा प्रवास पूर्ण केल्याच्या निमित्ताने देशभर विविध कार्यक्रमांचे आयोजन केले आहे. दिल्ली, बंगळुरू यानंतर मुंबईत झालेल्या या कार्यक्रमात समाजजीवनातील विविध क्षेत्रांतील व्यक्तींना निमंत्रित करण्यात आले होते. बदलत्या सामाजिक प्रवाहाला अनुसरून संघाने सेलिब्रिटी आणि प्रभावी व्यक्तींना व्यासपीठावर स्थान दिले, असे निरीक्षकांचे मत आहे. स्वतः सरसंघचालकांनी सलमान खान यांचा उल्लेख “फॅशन आयकॉन” असा केल्याचीही चर्चा रंगली.
याच पार्श्वभूमीवर संजय राऊत यांनी पत्रकारांशी बोलताना रोखठोक भूमिका मांडली. “सलमान खानला व्यासपीठावर बोलावणं हे केवळ गर्दी जमवण्यासाठी होतं का? की संघात मुस्लिमांनाही खुलं आमंत्रण देण्याचा हा संकेत आहे?” असा सवाल त्यांनी उपस्थित केला. राऊत म्हणाले की, जर संघ खरोखर सर्वसमावेशकतेचा संदेश देत असेल, तर तो स्पष्टपणे जाहीर करावा. “संघाच्या शाखांवर मुस्लिम समाजालाही प्रवेश आणि स्वागत आहे का, हे सरसंघचालकांनी स्पष्ट करावं,” अशी मागणी त्यांनी केली.
राऊतांनी पुढे केंद्र आणि राज्य सरकारवरही टीका केली. गेल्या काही वर्षांत हिंदू-मुस्लिम ध्रुवीकरणाचे राजकारण वाढल्याचा आरोप करत त्यांनी संघालाही त्यात सहभागी असल्याचे म्हटले. “मोदी, अमित शाह, फडणवीस हे संघाशी निगडित आहेत. त्यामुळे व्यासपीठावर कलाकारांना बोलावणं वेगळं आणि प्रत्यक्षात समाजातील सर्व घटकांना समान संधी देणं वेगळं,” असे ते म्हणाले. सत्ता असताना सेलिब्रिटी व्यासपीठावर येतात; पण सत्तेचा बदल झाल्यास तेच चित्र राहील का, असा उपरोधिक प्रश्नही त्यांनी उपस्थित केला.
संघाच्या शताब्दी कार्यक्रमाला सलमान; राऊत म्हणाले – ‘हा स्टंट की सर्वसमावेशकतेचा संकेत?’
दरम्यान, संघाच्या कार्यक्रमात विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांची उपस्थिती ही संघाच्या व्यापक सामाजिक संपर्क धोरणाचा एक भाग असल्याचे काही राजकीय व सामाजिक विश्लेषकांचे मत आहे. त्यांच्या मते, बदलत्या सामाजिक आणि राजकीय वातावरणात संघ समाजातील विविध घटकांशी संवाद वाढवण्याचा प्रयत्न करत आहे. कला, चित्रपट, उद्योग, शिक्षण आणि क्रीडा क्षेत्रातील व्यक्तींना व्यासपीठावर स्थान देऊन संघ आपली प्रतिमा अधिक सर्वसमावेशक करण्याचा संदेश देत असल्याचे ते सांगतात.
शताब्दी वर्षानिमित्त संघाकडून देशभरात विविध सामाजिक, सांस्कृतिक आणि बौद्धिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जात आहे. या उपक्रमांमधून केवळ संघाच्या विचारांची मांडणी नव्हे, तर समाजातील विविध स्तरांशी थेट संवाद साधण्यावर भर दिला जात आहे. युवा पिढी, महिला, व्यावसायिक आणि अल्पसंख्याक घटकांपर्यंत पोहोचण्याचाही प्रयत्न होत असल्याचे निरीक्षक नमूद करतात. त्यामुळे अशा कार्यक्रमांकडे केवळ राजकीय चष्म्यातून न पाहता व्यापक सामाजिक संवादाच्या दृष्टीने पाहणे आवश्यक असल्याचेही काहींचे मत आहे.
सलमान खान यांच्या उपस्थितीला काही जण सकारात्मक दृष्टीने पाहतात. कला आणि संस्कृती क्षेत्रातील व्यक्तींनी विविध विचारधारांच्या कार्यक्रमांना उपस्थित राहणे ही लोकशाहीची खूण असल्याचे मतही व्यक्त होत आहे. मात्र, या उपस्थितीला राजकीय रंग चढल्याने चर्चा अधिक तीव्र झाल्या आहेत. संजय राऊत यांनी “देशात मोठ्या प्रमाणावर राष्ट्रभक्त आणि राष्ट्रवादी मुस्लिम आहेत, त्यांचंही स्वागत करा,” असे आवाहन करत संघाच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. त्यांच्या या वक्तव्यानंतर राजकीय वर्तुळात आरोप-प्रत्यारोपांची नवी मालिका सुरू होण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
एकंदरीत, संघाच्या शताब्दी कार्यक्रमात अभिनेता सलमान खान यांच्या उपस्थितीने निर्माण झालेली चर्चा ही केवळ एका सेलिब्रिटीच्या सहभागापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. या घटनेतून संघाची सर्वसमावेशकता, बदलत्या सामाजिक-राजकीय समीकरणांशी जुळवून घेण्याची भूमिका आणि सार्वजनिक व्यासपीठांवरील प्रतीकात्मक संदेश यांबाबत विविध स्तरांवर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. काहींच्या मते, ही उपस्थिती संघाच्या व्यापक सामाजिक संपर्क मोहिमेचा भाग असू शकते;
तर इतरांच्या दृष्टीने यातून संघाच्या धोरणात्मक भूमिकेबाबत अधिक स्पष्टतेची गरज अधोरेखित होते. विशेषतः हिंदू-मुस्लिम संबंध, राजकीय ध्रुवीकरण आणि सांस्कृतिक संवाद या पार्श्वभूमीवर या उपस्थितीचे अर्थ लावले जात आहेत. त्यामुळे हा विषय केवळ कार्यक्रमापुरता न राहता राजकीय चर्चेचा केंद्रबिंदू ठरला आहे. येत्या काही दिवसांत संघाकडून किंवा सरसंघचालकांकडून या संदर्भात अधिकृत भूमिका स्पष्ट केली जाते का, तसेच या चर्चेला कोणते नवे वळण मिळते, याकडे राजकीय वर्तुळासह सर्वसामान्य नागरिकांचेही लक्ष लागले आहे.
