Imran Khan Crisis: असीम मुनीर CDF बनताच पाकिस्तानात घडामोडींना वेग इमरान खान यांचा ‘फाइल क्लोज’ करण्याचा सैन्याचा मोठा डाव? मागील 24 तासांत 5 मोठ्या कारवाया
पाकिस्तानमध्ये सत्ता, सेना आणि न्यायालयांच्या टोकाच्या संघर्षांमध्ये गेल्या काही वर्षांपासून सतत वाढ होत आहे. माजी पंतप्रधान Imran खान 2023 पासून तुरुंगात असून, त्यांच्या राजकीय प्रभावाला पूर्णपणे निष्प्रभ करण्यासाठी सैन्य आणि विद्यमान सत्ताधाऱ्यांनी मिळून मोठे पाऊल उचलायला सुरुवात केली आहे.
गेल्या 24 तासांत झालेल्या सलग 5 मोठ्या कारवायांनी पाकिस्तानात प्रचंड खळबळ उडवली असून, सैन्य आता Imran खान यांच्याविरोधातील ‘फाइल क्लोज’ मोडमध्ये गेल्याचं स्पष्ट होत आहे.
पाकिस्तानी सैन्यातील सर्वात महत्त्वाचे पद म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या चीफ ऑफ डिफेन्स फोर्सेस (CDF) या नव्या पदावर जनरल असीम मुनीर यांची नियुक्ती झाल्यानंतर घटनाक्रम वेगाने पुढे सरकला. ही कारवाई फक्त कायदेशीर नसून राजकीय, सामरिक आणि रणनीतिक पातळीवर आखलेला मोठा डाव असल्याचं विश्लेषकांचं मत आहे.
Related News
चला, या सर्व घडामोडींचा मोठा चित्रपट सविस्तर पाहूया…
पाकिस्तानात काय चालू आहे? – मोठं पार्श्वभूमी
Imran खान यांनी 2018 मध्ये पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतल्यानंतर पाकिस्तानातील पारंपरिक सत्ता समीकरणांना मोठं आव्हान उभं केलं. त्यांनी खुलेपणाने सैन्याची टीका केली, भ्रष्टाचाराच्या विरोधात भूमिका घेतली आणि लोकांमध्ये स्वतःची प्रतिमा प्रामाणिक नेता म्हणून निर्माण केली.
2022 मध्ये त्यांच्या सरकारचा पाडाव झाल्यानंतर त्यांनी थेट जनरल असीम मुनीर व इतर वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना आरोपी ठरवत मोठा राजकीय संघर्ष पेटवला.
याचा परिणाम पुढीलपणे दोन स्तरांत दिसला:
सैन्याला इमरानविरोधात कठोर भूमिकेत जाण्याचा आधार मिळाला.
इमरान खान यांना लोकांच्या सहानुभूतीचा मोठा लाभ मिळत राहिला.
यामुळे पाकिस्तानमध्ये ‘लोखंड विरुद्ध ज्वाला’ अशी परिस्थिती निर्माण झाली असून, आता सैन्याने ठरवलेल्या नव्या योजनेनुसार इमरान खान यांना राजकीय समीकरणाच्या बाहेर फेकण्याची ‘फायनल अॅक्ट’ सुरू झाल्याचं संकेत मिळत आहेत.
मागील 24 तासात घडलेली 5 मोठी Action — एकेक तपशीलवार
आलिमा खान यांच्यावर कारवाई — आर्थिक ताकद कमकुवत करण्याचा पहिला प्रयत्न Imran खान यांच्या बहिणी आलिमा खान यांच्यावर न्यायालयाने मोठी कारवाई केली. त्यांनी जामिनासाठी दिलेली रक्कम न्यायालयाने जप्त करण्याचे आदेश दिले.
हे पाऊल प्रतीकात्मक नसून मोठा संदेश देणारे आहे:
Imran च्या कुटुंबीयांवर आर्थिकदृष्ट्या दबाव आणणे
त्यांचा ‘फायटर नेटवर्क’ कमकुवत करणे
समर्थकांमध्ये भीती निर्माण करणे
आलिमा खान इमरान खान यांच्या बाजूने उघडपणे बोलणाऱ्या आणि त्यांच्या विरोधातील मोहिमांवर सर्वाधिक टीका करणाऱ्या व्यक्तींमध्ये आहेत. त्यामुळे त्यांना “शांत” करणे ही सैन्याची पहिली रणनीती असल्याचं स्पष्ट होत आहे.
माजी ISI चीफ फैज हामिद यांना 14 वर्षांची शिक्षा — इमरानचा सर्वात मोठा ‘इनसाइडर’ निष्प्रभ
Imran खान यांचे सर्वात महत्त्वाचे ‘इनसाइड पार्टनर’ म्हणून ओळखले जाणारे फैज हामिद, जे पूर्वी ISI चे प्रमुख होते, त्यांना सैन्य न्यायालयाने चार प्रकरणांमध्ये दोषी ठरवून 14 वर्षांची कठोर शिक्षा सुनावली.
फैज हामिद हेच व्यक्ती होते ज्यांच्या मदतीने:
PTI ला बळ मिळालं
विरोधकांवर कारवाई झाली
इमरान सरकारचे अनेक निर्णय संरक्षित राहिले
आज त्यांच्याविरुद्धच सैन्य कारवाई करते आहे, याचा अर्थ: सैन्याने इमरान खानच्या जवळच्या सर्व लोकांना टप्प्याटप्प्याने टार्गेट करणे सुरू केले आहे. ही कारवाई इमरानविरुद्धच्या एका अत्यंत महत्त्वाच्या मोहरीला काढून टाकणारी आहे.
इमरान खान यांना नवीन तुरुंगात हलवण्याची तयारी — राजकीय आणि जनसमर्थनापासून दूर नेण्याचा मुख्य डाव
पाक पंतप्रधान शहबाज शरीफ यांचे सल्लागार राणा सनाउल्ला यांनी स्पष्ट केले की, इमरान खान यांना रावळपिंडीच्या अशा तुरुंगात हलवण्याची शक्यता आहे जिथे:
PTI कार्यकर्ते पोहोचू शकत नाहीत
माध्यमांना प्रवेश मिळणार नाही
राजकीय भेटी मर्यादित होतील
यामागचं मुख्य उद्दिष्ट:
इमरानला एकाकी करणे
जनसंपर्क थांबवणे
त्यांची ‘बाहेरून नेतृत्व क्षमता’ कमकुवत करणे**
इमरान खान सध्या ‘तुरुंगातून देश चालवणारा नेता’ अशी प्रतिमा टिकवून आहेत. सैन्याला ही प्रतिमा मोडायची आहे.
Imran खान यांना भेटण्यावर बंदी — संवादच बंद करण्याचा प्रयत्न
पाकिस्तानचे माहिती मंत्री अता तरार यांनी सार्वजनिकपणे जाहीर केले: “Imran खान प्रत्येक भेटीत सैन्याविरुद्ध बोलतात. त्यामुळे आता त्यांना भेटण्याची परवानगी कोणीही मिळणार नाही.”
हे पाऊल अत्यंत कठोर असून, याचा अर्थ:
Imran खान यांच्याकडून बाहेर येणारे मेसेज बंद करणे
PTI ची धोरणं पुढे जाण्यापासून रोखणे
इमरानच्या समर्थकांची मनोभूमिका कमजोर करणे
राजकीय नेत्याला समाजापासून वेगळं करणं ही हुकूमशाहीतील सर्वाधिक वापरली जाणारी पद्धत असल्याचं विश्लेषकांचं मत आहे.
पंजाब असेंब्लीचा ऐतिहासिक प्रस्ताव — PTI ला “शत्रू राष्ट्राचा मोहरा” ठरवणे
ही सर्वात गंभीर आणि धोकादायक कारवाई ठरते.
पंजाब असेंब्लीने अधिकृतपणे PTI विरुद्ध प्रस्ताव मंजूर केला असून त्यात म्हटलं आहे की: “PTI हा शत्रू राष्ट्राचा मोहरा आहे, त्यामुळे पक्षावर बंदी घालावी.”
हा प्रस्ताव जरी असेंब्ली स्तरावर असला, तरी:
भविष्यात केंद्र PTI वर राष्ट्रविरोधी संघटना म्हणून बंदी घालण्याचा मार्ग मोकळा होतो
इमरान खानचे राजकीय अस्तित्वच संपुष्टात येऊ शकते
पाकिस्तानमध्ये सर्वात मोठा विरोधी पक्ष नष्ट होण्याची शक्यता निर्माण झालेली आहे
तहरीक-ए-लब्बैकसारख्या कट्टर संघटनेवर पाकिस्तानभर बंदी घालण्यात आली होती. PTI वर तसेच पाऊल पडण्याची चिन्हे आता अधिक स्पष्ट होताना दिसत आहेत.
असीम मुनीर CDF बनणे हा टर्निंग पॉईंट का ठरला?
CDF (Chief of Defence Forces) हे पाकिस्तानात नव्याने तयार केलेलं पद आहे, ज्यामध्ये:
सैन्य
नौदल
हवाईदल
… या तिन्ही दलांचं नेतृत्व एका पदाकडे राहणार आहे.
यामुळे CDF चे अधिकार पूर्वीपेक्षा प्रचंड वाढतात.
जनरल असीम मुनीर हे:
अत्यंत कठोर
निर्णयक्षम
इमरान खान यांचे तीव्र टीकाकार
मानले जातात.
त्यांच्या नियुक्तीने सैन्यात एकसंघता निर्माण झाली असून:
इमरानविरुद्ध फुल-स्केल अॅक्शन घेण्याचा ‘ग्रीन सिग्नल’ मिळाला असं मानलं जात आहे.
इमरान खानवर इतका राग का?
1. सैन्याविरुद्ध थेट मोर्चा
इमरान खान यांनी पाकिस्तानात ‘सैन्यराज’ उघडपणे प्रश्नांकित केलं.
हे सैन्याला कधीही मान्य नव्हतं.
2. लोकसहभाग प्रचंड
तुरुंगात असूनही इमरान खान लोकांमध्ये आजही सर्वाधिक लोकप्रिय नेता आहेत.
3. PTI ची डिजिटल ताकद जबरदस्त
त्यांच्या समर्थकांनी सोशल मीडियावर सैन्याची खुली टीका केली.
हे पाकिस्तानात ‘रेड लाइन’ मानलं जातं.
4. 9 मे घटना
सैन्य मुख्यालयावर झालेला हल्ला PTI च्या समर्थकांनीच केला, असा आरोप.
पुढे काय होऊ शकतं? — मोठ्या शक्यता
1. PTI वर देशभर बंदी
पंजाब असेंब्लीचा प्रस्ताव हा याची पहिली पायरी.
2. इमरान खान यांच्यावर नवे खटले
देशद्रोह किंवा राष्ट्रविरोधी कारवाई संभवते.
3. इमरानचा राजकीय वारसा संपवण्याचा प्रयत्न
भविष्यात त्यांना निवडणूक लढवण्यासही बंदी लागू शकते.
4. पाकिस्तानात आणखी अस्थिरता
इमरान समर्थक मोठे आंदोलन करू शकतात.
5. आंतरराष्ट्रीय दबाव वाढू शकतो
अमेरिका, EU आणि UN मानवाधिकारांवर प्रश्न उपस्थित करू शकतात.
पाकिस्तान कुठे जात आहे? — मोठं विश्लेषण
आज पाकिस्तानात सत्ता समीकरण स्पष्ट आहे:
सैन्य → सर्व निर्णय घेते
न्यायालय → सैन्याच्या म्हणण्यानुसार भूमिका घेताना दिसत आहे
सरकार → सैन्याची इच्छा पूर्ण करणारा ‘सिव्हिल फ्रंट’
विरोधक (PTI) → इतिहासातील सर्वात मोठ्या दडपशाहीला सामोरे जाते आहे
Imran खान यांच्यासारखा लोकप्रिय नेता अचानक इतिहासातून पुसण्याचा प्रयत्न म्हणजे पाकिस्तानच्या लोकशाहीसाठी अत्यंत धोकादायक संकेत आहेत.
Imran खान यांच्या विरोधातील ‘ऑपरेशन’ आता अंतिम टप्प्यात प्रवेश करताना दिसत आहे.
मागील 24 तासांत झालेल्या 5 मोठ्या कारवायांनी एक गोष्ट निश्चित झाली आहे: पाकिस्तान सैन्याने इमरान खान यांची ‘फाइल क्लोज’ करण्याची अंतिम तयारी सुरू केली आहे.
Imran खान आणि PTI वर शासन, न्यायालय आणि सैन्य — तिन्ही यंत्रणांचा संयुक्त दबाव निर्माण होत आहे. तथापि, लोकांमध्ये Imran खान यांचे प्रचंड समर्थन असल्याने पाकिस्तानातील राजकीय चक्र आणखी अस्थिर आणि धोकादायक टप्प्यात जाणार आहे.
