विचार करताना नखे चघळण्याची सवय ठरू शकते धोकादायक; आरोग्यावर होणारे गंभीर परिणाम आणि सोपे उपाय जाणून घ्या
आपण अनेकदा आजूबाजूला पाहतो—कोणी टीव्ही पाहताना, कोणी मोबाईलवर बोलताना, तर कोणी खोल विचारात असताना नखे चघळत असतो. अनेक वेळा ही कृती इतकी नकळत घडते की समोरच्या व्यक्तीला स्वतःलाही तिची जाणीव होत नाही. बहुतांश लोकांना ही एक किरकोळ सवय वाटते. मात्र डॉक्टर आणि मानसशास्त्रज्ञांच्या मते, नखे चावणे किंवा चघळणे ही सवय केवळ वाईट सवय नसून ती शरीराच्या आत मोठे नुकसान करणारी ठरू शकते.
दिवसभर आपण मोबाईल, कीबोर्ड, पैसे, दारांचे हँडल, लिफ्टची बटणे, सार्वजनिक ठिकाणच्या वस्तूंना स्पर्श करत असतो. या सर्व वस्तूंवर असंख्य जंतू आणि घाण चिकटलेली असते. नखे चघळताना हीच घाण थेट आपल्या तोंडातून शरीरात प्रवेश करते. त्यामुळे पोटाचे आजार, त्वचेचे संसर्ग, दातांचे नुकसान आणि मानसिक तणाव वाढण्याचा धोका निर्माण होतो.
नखे चावण्याची सवय कशी लागते?
नखे चावण्याची सवय अनेकदा लहान वयातच सुरू होते. सुरुवातीला ती कंटाळा, भीती किंवा तणाव यामुळे निर्माण होते. हळूहळू मेंदू या सवयीला एक प्रकारची “कम्फर्ट अॅक्शन” मानू लागतो. म्हणजेच, तणावाच्या क्षणी शरीराला जे थोडेसे आराम देते, ती कृती आपोआप सुरू होते.
Related News
Share Market : जबरदस्त कमाई! KPR Mill कडून 34व्यांदा डिव्हिडंड, गुंतवणूकदारांसाठी सुपरहिट बातमी
Yeh Rishta Kya Kehlata Hai Spoiler 10 Feb: ‘ये रिश्ता क्या कहलाता है’मध्ये 8 वर्षांनंतर महाभयंकर ट्विस्ट, मुक्तीमुळे अरमानच्या आयुष्यात मोठे संकट
Todays Gold Rate : मोठी घसरण! सोन्याच्या दरात 200 रुपयांची घट, 10 ग्रॅमसाठी आज किती मोजावे लागतील?
Gold Price Today : फायद्याचा सौदा की मोठा तोटा? 5 वर्षांत सोन्याने केली धक्कादायक वाढ
6 डाळी ज्या देतात सर्वाधिक प्रथिने : आरोग्यासाठी शक्तिशाली आणि स्वस्त सुपरफूड्स
Bigg Boss Marathi 6 : नॉमिनेशन टास्कमुळे घरातील समीकरणे होणार बदललेली!
रशियन तेलावर भारताचा निर्णय; ट्रम्पच्या दाव्याला विरोध
2026 मध्ये होळी आणि रंगपंचमी: चंद्रग्रहणामुळे योग्य तारीख काय?
ऑफिसमध्ये प्रेझेंटेशनच्या आधी, परीक्षेचा निकाल लागण्याची वाट पाहताना, महत्त्वाचा फोन कॉल करताना किंवा दीर्घकाळ विचार करताना अनेक लोक नकळत नखे तोंडात नेतात. मानसशास्त्रज्ञ याला “चिंताग्रस्त सवय” (Anxiety-driven habit) असे म्हणतात. तणावाखाली असताना मेंदू पुनरावृत्ती होणाऱ्या हालचाली शोधतो. काही लोक केसांमध्ये हात फिरवतात, काही पेन चावतात, तर काही नखे चघळतात.
‘या’ सवयीचा आरोग्यावर कसा होतो परिणाम?
नखे चावणे ही सवय दिसायला छोटी असली तरी तिचे परिणाम मात्र गंभीर असू शकतात.
1. पोटाच्या संसर्गाचा धोका
नखांच्या खाली सर्वाधिक घाण साठलेली असते. हात धुतलेले दिसत असले तरी नखांच्या कोपऱ्यांत सूक्ष्मजंतू राहतात. हे जंतू तोंडावाटे पोटात गेल्यावर अतिसार, उलट्या, पोटदुखी, गॅस आणि संसर्गजन्य आजार होण्याची शक्यता वाढते.
2. त्वचा आणि बोटांच्या समस्या
नखे चघळल्यामुळे नखांच्या आजूबाजूची त्वचा फाटते. त्यामुळे बोटांमध्ये लालसरपणा, सूज, जळजळ आणि पू होण्यासारख्या समस्या उद्भवतात. वैद्यकीय भाषेत याला ‘नेल बेड इन्फेक्शन’ किंवा ‘पॅरोनायशिया’ म्हणतात. काही वेळा हे संसर्ग इतके वाढतात की अँटिबायोटिक औषधांची गरज भासते.
3. दात आणि हिरड्यांवर परिणाम
सतत नखे चावल्याने दातांवर जादा दाब येतो. यामुळे दातांचा आकार बिघडू शकतो, समोरचे दात कमकुवत होतात आणि हिरड्यांमध्ये वेदना होऊ शकतात. काही प्रकरणांमध्ये दात तुटण्याचाही धोका असतो.
4. मानसिक तणावाचे संकेत
नखे चावणे ही सवय अनेकदा व्यक्तीच्या आतल्या तणावाचे लक्षण असते. म्हणजेच ही सवय केवळ शारीरिक नाही, तर मानसिक आरोग्याशीही संबंधित आहे. सतत नखे चघळणारी व्यक्ती आतून अस्वस्थ, चिंताग्रस्त किंवा दबावाखाली असण्याची शक्यता असते.
प्रत्यक्ष अनुभव काय सांगतात?
दिल्लीतील एका आयटी व्यावसायिकाने सांगितले की, ऑफिसमधील बैठकीदरम्यान त्याला कधीही जाणवले नाही, पण त्याची बोटे सतत तोंडात जात होती. काही महिन्यांपासून त्याला वारंवार पोट बिघडण्याचा त्रास होत होता. डॉक्टरांकडे गेल्यानंतर तपासणीत ही सवयच समस्येचे मुख्य कारण असल्याचे समोर आले.
त्याचप्रमाणे, एका महाविद्यालयीन विद्यार्थ्याला परीक्षेच्या काळात तणावामुळे नखे चघळण्याची सवय इतकी वाढली की त्याची नखे जवळजवळ झिजून गेली. बोटांमध्ये सूज आणि वेदना झाल्यानंतर त्याला वैद्यकीय उपचार घ्यावे लागले.
नखे चावण्याची सवय कशी सोडायची?
ही सवय सोडणे कठीण वाटू शकते, पण योग्य पद्धतीने प्रयत्न केल्यास ती नक्कीच दूर करता येते.
1. सवयीचे कारण ओळखा
तुम्ही कधी नखे चावता—कंटाळा आला की, तणावात की विचार करताना? हे ओळखणे ही पहिली आणि महत्त्वाची पायरी आहे.
2. नखे लहान आणि स्वच्छ ठेवा
नखे लहान असतील तर ती चावण्याची इच्छा आपोआप कमी होते. नियमितपणे नखे कापणे आणि स्वच्छ ठेवणे उपयुक्त ठरते.
3. कडू नेल पॉलिशचा वापर
मेडिकल स्टोअरमध्ये कडू चव असलेले नेल पॉलिश उपलब्ध असतात. नखे तोंडात जाताच कडू चव लागते आणि सवयीची जाणीव होते.
4. हात व्यस्त ठेवा
स्ट्रेस बॉल, पेन, रबर बँड किंवा छोट्या वस्तूंशी खेळल्याने हात तोंडाकडे जाण्यापासून थांबतात.
5. तणाव कमी करण्याचे उपाय करा
जर सवयीचे मूळ कारण तणाव असेल, तर दीर्घ श्वासोच्छ्वासाचे व्यायाम, ध्यान, हलके चालणे किंवा संगीत ऐकणे फायदेशीर ठरते. गरज भासल्यास समुपदेशक किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.
ही सवय थांबवणे का गरजेचे आहे?
नखे चावणे ही केवळ दिसणारी सवय नाही, तर शरीरात आजार पसरवण्याचा एक मार्ग आहे. लहान वयातच ही सवय थांबवली तर ती सहज सुटू शकते. मात्र दुर्लक्ष केल्यास पुढे जाऊन ती कायमचे व्यसन बनू शकते आणि आरोग्यावर दीर्घकालीन परिणाम करू शकते.
म्हणूनच, आजच या सवयीबद्दल जागरूक व्हा. तुमचे नखे, दात, पोट आणि मानसिक आरोग्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी नखे चघळण्याला ‘नाही’ म्हणणे अत्यंत आवश्यक आहे.
