अकोला जिल्ह्यात गेल्या काही दिवसांपासून वाढलेल्या तापमानामुळे उष्णतेचा तीव्र कहर पाहायला मिळत आहे. ४२ ते ४५ अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचलेल्या तापमानाने सर्वसामान्य नागरिकांचे जनजीवन विस्कळीत झाले असतानाच आता शेती क्षेत्रालाही मोठा फटका बसू लागला आहे. विशेषतः केळी आणि लिंबू बागांवर या तीव्र उष्णतेचा गंभीर परिणाम होत असून शेतकरी आर्थिक संकटात सापडले आहेत.
तेल्हारा तालुक्यासह जिल्ह्यातील अनेक भागांमध्ये केळी बागांमधील झाडे अचानक वाळू लागल्याचे चित्र समोर येत आहे. हिरव्यागार दिसणाऱ्या बागा आता पिवळसर होत असून पानांचा रंग बदलत आहे. अनेक ठिकाणी पानगळ वाढली असून काही झाडे पूर्णपणे कोमेजली आहेत. परिणामी आगामी हंगामातील उत्पादन धोक्यात आले आहे.
केळी बागांमध्ये चिंताजनक स्थिती
अकोला जिल्ह्यातील तेल्हारा, बाळापूर, पातूर आणि इतर भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणात केळीची लागवड केली जाते. मात्र यंदा उन्हाळ्याच्या सुरुवातीपासूनच तापमानाने विक्रमी पातळी गाठल्याने शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान होत आहे. शेतकऱ्यांच्या मते, दिवसेंदिवस वाढणाऱ्या तापमानामुळे केळीच्या पानांवर जळजळ दिसू लागली आहे.
Related News
महाराष्ट्रावर अल निनोचं भीषण संकट! 88% पावसाचा अंदाज, Devendra Fadnavis यांचा 30 जूनपर्यंत कर्जमाफीचा मोठा निर्णय
CM फडणवीसांचा बँकांना इशारा! शेतकरी कर्जात अडथळे आणल्यास ‘बंदोबस्त’; CIBILची अट रद्द करण्याचे आदेश
अकोला काँग्रेसमध्ये मोठा नेतृत्व बदल! महेंद्र गवई महानगराध्यक्ष, प्रकाश तायडे ग्रामीण जिल्हाध्यक्ष नियुक्त
अकोल्यात प्रेमाच्या नावाखाली फसवणूक! मोबाईलमधून उघड झाला प्रियकराचा धक्कादायक काळा चेहरा;
बळीराजाच्या ‘माऊली’शी खेळ! अकोल्यात कृषी विभागाची धडक कारवाई; 92 लाखांचा बोगस खतसाठा जप्त
Nautapa 2026: 9 दिवसांचा धोकादायक उष्णतेचा कहर! 48°C पर्यंत पारा, उत्तर भारतात हीटवेव्हचा रेड अलर्ट
गरज असेल तरच घराबाहेर पडा! IMD चा महाराष्ट्राला 7 दिवसांचा रेड अलर्ट; विदर्भात तापमान 46°C पार
विजेच्या ताराला स्पर्श झाल्याने वीज कामगाराचा मृत्यू, हातोला येथील घटना
काही ठिकाणी पाने पूर्णपणे सुकून जात आहेत तर काही ठिकाणी ती पिवळी पडत आहेत. झाडांची वाढ थांबल्याने घड तयार होण्याची प्रक्रिया मंदावली आहे. ज्या बागांमध्ये पुढील काही महिन्यांत उत्पादन अपेक्षित होते, त्या बागांमधील संभाव्य उत्पन्न आता धोक्यात आले आहे.
शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे की, सिंचनासाठी अतिरिक्त पाणी देऊनही झाडांना अपेक्षित फायदा होत नाही. जमिनीतील ओलावा झपाट्याने कमी होत असल्याने झाडांवर ताण वाढत आहे. त्यामुळे अनेक शेतकऱ्यांना दिवसातून दोन ते तीन वेळा पाणी द्यावे लागत आहे.
वाढत्या सिंचन खर्चाने शेतकरी त्रस्त
तीव्र उष्णतेमुळे केवळ उत्पादनच नाही तर शेतीचा खर्चही वाढला आहे. वाढत्या तापमानामुळे बागांमध्ये ओलावा टिकवून ठेवणे कठीण झाले आहे. परिणामी सिंचनासाठी जास्त पाण्याची आवश्यकता भासत आहे. अनेक शेतकरी विहीर, बोअरवेल आणि मोटार पंपांच्या सहाय्याने अतिरिक्त पाणी देत आहेत.
यामुळे वीज खर्च आणि इंधन खर्च वाढत असून उत्पादन खर्चात मोठी वाढ झाली आहे. आधीच बाजारभावातील अनिश्चिततेमुळे अडचणीत असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी ही परिस्थिती अधिकच गंभीर बनली आहे.
एका शेतकऱ्याने सांगितले की, “केळी बागांसाठी आम्ही मोठी गुंतवणूक केली होती. मात्र सतत वाढणाऱ्या तापमानामुळे झाडे सुकू लागली आहेत. पाणी देऊनही अपेक्षित परिणाम मिळत नाही. आता उत्पादन निघेल की नाही याचीच चिंता आहे.”
नवीन रोपांनाही उष्णतेचा कहर!
फक्त मोठ्या झाडांनाच नव्हे तर नव्याने लावलेल्या केळी रोपांनाही उष्णतेचा फटका बसत आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी उन्हाळ्यापूर्वी नवीन लागवड केली होती. मात्र तापमानात अचानक वाढ झाल्याने रोपे सुकू लागली आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, केळी हे पाण्यावर आधारित पीक असल्याने अत्यंत जास्त तापमान त्यासाठी घातक ठरते. विशेषतः ४० अंशांपेक्षा अधिक तापमान दीर्घकाळ राहिल्यास झाडांची वाढ मंदावते आणि उत्पादनावर गंभीर परिणाम होतो.
सध्या अकोल्यात दिवसेंदिवस तापमान वाढत असल्याने शेतकरी चिंतेत आहेत. हवामान खात्याने पुढील काही दिवस उष्णतेची लाट कायम राहण्याची शक्यता व्यक्त केल्याने परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची भीती आहे.
बाजारभावातील अनिश्चिततेमुळे दुहेरी संकट
केळी उत्पादक शेतकरी यंदा आधीपासूनच आर्थिक अडचणीत होते. मागील काही महिन्यांत केळीच्या दरात मोठे चढ-उतार पाहायला मिळाले. मध्यंतरी आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीमुळे केळी निर्यातीवर परिणाम झाला होता. त्यामुळे बाजारात केळीचे दर घसरले होते.
अनेक शेतकऱ्यांना उत्पादन खर्चाच्या तुलनेत कमी दर मिळाल्याने तोटा सहन करावा लागला. आता परिस्थिती सुधारेल अशी अपेक्षा असतानाच उष्णतेच्या संकटाने पुन्हा एकदा शेतकऱ्यांसमोर मोठे आव्हान उभे केले आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, जर तापमानात लवकर घट झाली नाही तर पुढील काही आठवड्यांत केळी उत्पादनात मोठी घट होऊ शकते. याचा परिणाम बाजारातील पुरवठ्यावर आणि दरांवरही होण्याची शक्यता आहे.
लिंबू बागांनाही मोठा फटका
अकोला जिल्ह्यातील बाळापूर आणि पातूर तालुक्यात मोठ्या प्रमाणात लिंबू बागा आहेत. मात्र वाढत्या उष्णतेमुळे लिंबू उत्पादकांनाही मोठा फटका बसत आहे. शेतकऱ्यांच्या मते, झाडांवरील पाने गुंडाळणे, पानगळ आणि फळगळ वाढली आहे.
लिंबूची बाजारात सध्या मोठी मागणी आहे आणि दरही चांगले मिळत आहेत. मात्र उत्पादन घटल्यास त्याचा थेट परिणाम बाजारावर होऊ शकतो. काही शेतकऱ्यांनी सांगितले की, झाडांवरील लिंबू लहान अवस्थेतच गळून पडत आहेत.
उन्हाच्या तीव्रतेमुळे झाडांना आवश्यक पोषण मिळत नसल्याने उत्पादनावर परिणाम होत आहे. काही ठिकाणी बागांमध्ये मल्चिंग, ठिबक सिंचन आणि सावलीचे उपाय केले जात असले तरी तीव्र उष्णतेसमोर हे उपाय अपुरे ठरत आहेत.
कृषी विभागाकडून उपाययोजनांचे आवाहन
वाढत्या तापमानाच्या पार्श्वभूमीवर कृषी विभागाने शेतकऱ्यांना काही उपाययोजना करण्याचे आवाहन केले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, शेतकऱ्यांनी ठिबक सिंचनाचा वापर वाढवावा, बागांमध्ये ओलावा टिकवण्यासाठी मल्चिंग करावे आणि दुपारच्या वेळेत सिंचन टाळावे.
याशिवाय झाडांवर सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची फवारणी करणे, जैविक खतांचा वापर करणे आणि जमिनीतील ओलावा कायम ठेवण्यासाठी सेंद्रिय पदार्थांचा वापर करणे फायदेशीर ठरू शकते.
कृषी तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, हवामान बदलाचा शेतीवर होणारा परिणाम दिवसेंदिवस वाढत आहे. त्यामुळे पारंपरिक पद्धतींसोबत आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करणे आवश्यक बनले आहे.
हवामान बदलाचे वाढते संकट
अकोला जिल्ह्यासह विदर्भातील अनेक भागांमध्ये यंदा विक्रमी उष्णता अनुभवायला मिळत आहे. हवामान बदलामुळे उन्हाळ्याची तीव्रता वाढत असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. याचा थेट परिणाम शेती उत्पादनावर होत असून फळबागा आणि भाजीपाला पिकांना मोठा धोका निर्माण झाला आहे.
शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे की, सतत बदलणारे हवामान, अवकाळी पाऊस, गारपीट आणि आता उष्णतेच्या लाटा यामुळे शेती करणे दिवसेंदिवस कठीण होत चालले आहे. उत्पादन खर्च वाढत असताना उत्पन्न मात्र अनिश्चित बनले आहे.
सरकारकडून मदतीची अपेक्षा
उष्णतेमुळे नुकसान झालेल्या केळी आणि लिंबू उत्पादक शेतकऱ्यांनी सरकारकडे आर्थिक मदतीची मागणी केली आहे. नुकसानग्रस्त बागांचे पंचनामे करून नुकसानभरपाई द्यावी, अशी मागणी शेतकरी करत आहेत.
तसेच शेतीसाठी वीज दरात सवलत, सिंचनासाठी विशेष योजना आणि फळबागांसाठी विमा संरक्षण वाढवण्याचीही मागणी होत आहे. शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे की, नैसर्गिक संकटांमुळे होणारे नुकसान भरून काढण्यासाठी शासनाने तातडीने मदत करणे गरजेचे आहे.
दरम्यान, हवामान खात्याने पुढील काही दिवस विदर्भात उष्णतेची लाट कायम राहण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. त्यामुळे शेतकरी आणि नागरिकांनी आवश्यक खबरदारी घेण्याचे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.
