प्यायलं जातं सापाचं रक्त : जगभरात सापांबाबत नेहमीच एक वेगळं आकर्षण आणि कुतूहल पाहायला मिळतं. भारतात सापांना पवित्र मानलं जातं, नागपंचमीसारख्या सणात त्यांची पूजा केली जाते. शेतकऱ्यांचा मित्र म्हणूनही सापांकडे पाहिलं जातं कारण ते उंदरांसारख्या कीटकांचा नाश करतात आणि शेतीचं संरक्षण करतात. मात्र जगातील काही देशांमध्ये सापांबाबतची दृष्टी पूर्णपणे वेगळी आहे. काही आशियाई देशांमध्ये तर साप केवळ प्राणी नसून तो अन्न, औषध आणि पारंपरिक पेयाचा भाग बनला आहे.
चीन, व्हिएतनाम, हाँगकाँग आणि इंडोनेशिया यांसारख्या देशांमध्ये सापांपासून तयार केलेल्या अनेक गोष्टींचा वापर केला जातो. यामध्ये सापाचं मास, सापापासून तयार केलेली वाईन आणि सर्वात धक्कादायक म्हणजे सापाचं रक्त पिण्याची प्रथा देखील समाविष्ट आहे. ही बाब ऐकायला विचित्र वाटली तरी काही ठिकाणी ती आजही बाजारात विकली जाते.
सापाचं रक्त खरंच प्यायलं जातं का?
इंडोनेशियाची राजधानी जकार्ता येथे सकाळपासून रात्रीपर्यंत काही ठिकाणी सापांच्या विविध प्रजातींचं रक्त विकलं जातं. यामध्ये विशेषतः किंग कोब्रा या अत्यंत विषारी सापाला सर्वाधिक मागणी असते. स्थानिक लोक आणि काही पर्यटक हे रक्त “स्टॅमिना वाढवण्यासाठी” किंवा “ऊर्जा वाढवणाऱ्या टॉनिक” म्हणून सेवन करतात.
Related News
भारतासाठी रशियाची 5 मोठी आश्वासने! पुतिन यांचा शक्तिशाली संदेश, चीन-पाकिस्तान-अमेरिकेला सूचक इशारा
3 युद्धनौका, 2 प्रतिस्पर्धी देश आणि 1 बंदर! कोलंबोत भारत-पाकिस्तान आमनेसामने, धक्कादायक घडामोडी
पाकिस्तानचा ‘ड्रॅगन प्लॅन’ सुरू? चीनमध्ये शहबाज शरीफ; 2 महत्त्वाचे करार?
International Tea Day : 5000 वर्षांपूर्वी चहाचा शोध नेमका कुठे लागला? जाणून घ्या रंजक इतिहास
काश्मीर मुद्द्यावर पाकिस्तानची मोठी खेळी फेल, अमेरिकेने दिला थेट झटका
“खळबळजनक 5 मोठे धडे: चीनचे J-35AE स्टेल्थ फायटर दाखल, पाकिस्तान डीलची भीती वाढली!”
इराण-यूएस युद्धात भारतासाठी दिलासा; होर्मुजमार्गावर 5 देशांच्या जहाजांना परवानगी!
इराणवर अमेरिका सर्जिकल स्ट्राईक, संरक्षण तज्ज्ञ अभय पटवर्धनाचे विश्लेषण | पश्चिम आशिया युद्धस्थिती
इस्त्रायल-इराण युद्ध: चीनने मध्यपूर्वेत पाठवला स्पेशल दूत, शांततेसाठी मोठा निर्णय
या रक्तासोबत कधी कधी सापाचं मास देखील दिलं जातं. काही ठिकाणी ते थेट पिण्याऐवजी औषधांच्या स्वरूपात, जसे की कॅप्सूल, लोशन किंवा टॅबलेट म्हणून वापरलं जातं.
सापाचं रक्त पिल्यावर मृत्यू का होत नाही?
सर्वसाधारण लोकांमध्ये असा समज असतो की साप विषारी असल्याने त्याचं रक्त पिणं धोकादायक असू शकतं. मात्र वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहिल्यास हे पूर्णपणे खरं नाही.
सापाचं विष हे त्याच्या विशेष विषग्रंथींमध्ये तयार होतं, जे फक्त चावा घेतल्यावरच शरीरात प्रवेश करतं. हे विष प्रथिने आणि एन्झाइम्सच्या मिश्रणातून बनलेलं असतं. पण सापाचं रक्त आणि त्याचं विष हे दोन पूर्णपणे वेगवेगळे घटक आहेत.
सापाच्या रक्तात विष नसतं. त्यामुळे ते पोटात गेल्यावर थेट विषबाधा होत नाही. पचनसंस्थेमधील आम्ल आणि एन्झाइम्स या घटकांना तोडून टाकतात. त्यामुळे विषाचा परिणाम शरीरावर होत नाही. याच कारणामुळे सापाचं रक्त पिल्यानंतर लगेच मृत्यू होण्याची शक्यता अत्यंत कमी असते.
तरीही धोका पूर्णपणे टळलेला नाही
जरी विषाचा थेट धोका नसला तरी सापाचं रक्त पिणं पूर्णपणे सुरक्षित आहे असं म्हणता येत नाही. कारण अशा प्रकारच्या कच्च्या रक्तामध्ये बॅक्टेरिया, परजीवी किंवा इतर सूक्ष्मजीव असू शकतात. हे घटक शरीरात गेल्यास संसर्ग होऊ शकतो आणि गंभीर आजार उद्भवू शकतात.
त्यामुळे आरोग्य तज्ञ अशा प्रकारच्या प्रथा टाळण्याचा सल्ला देतात.
आशियातील विचित्र पण पारंपरिक प्रथा
व्हिएतनाम, चीन आणि हाँगकाँगमध्ये सापांपासून औषधी तयार करण्याची परंपरा फार जुनी आहे. काही पारंपरिक औषधांमध्ये सापाचं तेल, मास आणि रक्त वापरलं जातं. स्थानिक लोकांचा विश्वास आहे की यामुळे शरीरात ताकद वाढते आणि अनेक आजारांवर उपाय मिळतो.
इंडोनेशियामध्ये तर सापांच्या फार्म्स देखील आहेत. येथे सापांची पैदास केली जाते आणि त्यांचा वापर अन्न व औषध उद्योगात केला जातो. विशेषतः किंग कोब्रा हा अत्यंत महागडा आणि मागणी असलेला साप मानला जातो.
किंग कोब्राची एवढी मागणी का?
किंग कोब्रा हा जगातील सर्वात मोठ्या विषारी सापांपैकी एक आहे. त्याला पकडणं अत्यंत कठीण असतं. त्यामुळे त्याचं बाजारमूल्य खूप जास्त आहे. काही लोकांचा असा विश्वास आहे की किंग कोब्राचं रक्त किंवा मास आरोग्यासाठी फायदेशीर असतं, त्यामुळे त्याची मागणी वाढते.
पर्यटकांनाही अनेक वेळा या “एक्सॉटिक फूड” अनुभवासाठी अशा पदार्थांची ऑफर दिली जाते.
विज्ञान आणि अंधश्रद्धा यामधील फरक
वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहिल्यास सापाचं रक्त हे कोणतंही “जादुई औषध” नाही. त्यात शरीराला थेट ऊर्जा देणारे कोणतेही विशेष घटक सिद्ध झालेले नाहीत. मात्र पारंपरिक विश्वास आणि स्थानिक संस्कृतीमुळे अशा प्रथा अजूनही सुरू आहेत.
अनेक वेळा या प्रथांचा संबंध अंधश्रद्धा आणि पारंपरिक वैद्यकीय पद्धतींशी जोडला जातो.
सापाचं रक्त पिण्याची प्रथा ऐकायला जितकी धक्कादायक वाटते, तितकीच ती सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून महत्त्वाची मानली जाते. काही देशांमध्ये ती आजही चालू आहे, तर दुसरीकडे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून तिच्या सुरक्षिततेवर प्रश्न उपस्थित केले जातात.
सापाचं रक्त पिल्यामुळे त्वरित मृत्यू होत नाही, कारण त्यात सापाचं विष नसतं. मात्र संसर्गाचा धोका कायम असतो. त्यामुळे अशा प्रथांपासून दूर राहणं हेच आरोग्यासाठी सुरक्षित मानलं जातं.
जग जसजसं आधुनिक होत आहे, तसतसं अशा परंपरांवर चर्चा वाढत आहे आणि लोक अधिक वैज्ञानिक दृष्टिकोन स्वीकारत आहेत.
read also : https://ajinkyabharat.com/massive-explosion-in-uri-sector-satara-air-force-2-jawans-killed/
