फळे-भाज्या : पावसाळा सुरू झाला की वातावरणातील आर्द्रता मोठ्या प्रमाणात वाढते. याचा थेट परिणाम आपल्या स्वयंपाकघरातील फळे आणि भाज्यांवर होतो. अनेकदा बाजारातून आणलेल्या ताज्या फळे-भाज्या अवघ्या दोन-तीन दिवसांत मऊ पडतात, कुजतात किंवा त्यावर बुरशी दिसू लागते. परिणामी अन्नाची नासाडी होते, पैशांचे नुकसान होते आणि आरोग्यावरही विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता वाढते.
पावसाळ्यात हवेत असलेला अतिरिक्त ओलावा बुरशी, जिवाणू आणि इतर सूक्ष्मजीवांच्या वाढीस पोषक ठरतो. त्यामुळे फळे-भाज्या योग्य प्रकारे साठवणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. काही साध्या आणि दैनंदिन सवयी अंगीकारल्यास पावसाळ्यातही फळे-भाज्या अधिक काळ ताज्या ठेवता येतात.
खरेदी करतानाच घ्या योग्य काळजी
फळे आणि भाज्या खरेदी करताना सर्वप्रथम त्यांची गुणवत्ता तपासणे आवश्यक आहे. जास्त मऊ झालेली, डाग पडलेली किंवा कुजण्यास सुरुवात झालेली फळे-भाज्या खरेदी करणे टाळावे. शक्यतो ताज्या, टणक आणि स्वच्छ भाज्यांची निवड करावी.
Related News
35 हजारांचा भेसळयुक्त खवा-पनीर जप्त; सॅफोलाईटच्या धक्कादायक वापराचा पर्दाफाश, नागरिकांसाठी मोठा इशारा
अभिजीत सावंतने पत्नीला वाढदिवशी दिलं आलिशान नवीन घर, 1 मोठी सरप्राईज भेट!
गौण खनिजावरील रॉयल्टी पूर्ण माफ, 15 दिवसांत मिळणार परवानगी ! शेतकऱ्यांसाठी जबरदस्त दिलासा
3 लग्नांनंतर चौथ्यासाठी पतीचा काटा? गावकडच्या ‘सिया’ची थरारक कहाणी
₹2500 चा दमदार चार्जिंग स्टोव्ह! 3 दिवस गॅसशिवाय स्वयंपाक, पैशांची मोठी बचत
धक्कादायक! पोलीस भरतीच्या तरुणीचा विनयभंग; आरोपीला 3 महिन्यांचा कारावास
इंदापूरमध्ये विरोधी पक्षनेते अनिल पवार यांच्यावर थरारक हल्ला! भरदिवसा चॉपर-चाकूने वार; घटनेतील 7 मोठे अपडेट्स
काँग्रेस आमदाराला बिश्नोई गँगची धमकी; ‘बाबा सिद्दीकींसारखा गेम करू’ ; 10 कोटींच्या खंडणीची धमकी!
37 वर्षांचा अटूट सहवास! अशोक सराफ-निवेदिता सराफ यांच्या प्रेमकथेतील 7 भावूक क्षण, गोव्यातील लग्नामागचं खास रहस्य
5 मोठे खुलासे: वसंत मोरेंना शिंदे गटाची मोठी ऑफर, ठाकरे गटासाठी धोक्याची घंटा?
पावसाळ्यात फ्रिजमधून येणारी दुर्गंधी 5 सोप्या उपायांनी करा कायमची दूर! मिठाची ही जबरदस्त ट्रिक ठरेल रामबाण
घरी आणल्यानंतर प्रत्येक भाजी आणि फळ पुन्हा एकदा तपासावे. जर एखादा तुकडा खराब झालेला दिसला तर तो त्वरित वेगळा काढावा. एकच खराब फळ किंवा भाजी संपूर्ण साठा खराब करण्यास कारणीभूत ठरू शकते.
साठवण्यापूर्वी धुण्याची चूक करू नका
अनेकजण बाजारातून आणल्यानंतर लगेच फळे आणि भाज्या धुऊन फ्रिजमध्ये ठेवतात. मात्र पावसाळ्यात ही सवय नुकसानकारक ठरू शकते. धुतल्यानंतर त्यावर राहणारा ओलावा बुरशी वाढण्यास मदत करतो.
तज्ज्ञांच्या मते, फळे किंवा भाज्या वापरण्यापूर्वीच धुणे अधिक योग्य ठरते. साठवताना त्या पूर्णपणे कोरड्या असणे आवश्यक आहे. जर धुणे आवश्यकच असेल तर स्वच्छ कापडाने किंवा टिश्यू पेपरने पूर्णपणे कोरडे करूनच साठवाव्यात.
हवेशीर जागेत साठवण आवश्यक
पावसाळ्यात बंद, दमट किंवा उष्ण जागेत फळे-भाज्या ठेवणे टाळावे. हवेशीर आणि कोरड्या ठिकाणी साठवण केल्यास त्यांचे आयुष्य वाढते.
फ्रिजमध्ये ठेवताना देखील हवेचा योग्य प्रवाह राहील याची काळजी घ्यावी. जाळीदार पिशव्या किंवा हवेशीर कंटेनर वापरणे फायदेशीर ठरते. प्लास्टिकच्या पूर्णपणे बंद पिशव्यांमध्ये ओलावा अडकून राहतो आणि त्यामुळे भाज्या लवकर खराब होऊ शकतात.
पालेभाज्यांसाठी विशेष काळजी
मेथी, पालक, कोथिंबीर, शेपू यांसारख्या पालेभाज्या पावसाळ्यात सर्वाधिक लवकर खराब होतात. त्यामुळे त्यांना थेट फ्रिजमध्ये ठेवण्याऐवजी कोरड्या टिश्यू पेपरमध्ये किंवा स्वच्छ सूती कापडात हलके गुंडाळून ठेवावे.
टिश्यू अतिरिक्त ओलावा शोषून घेत असल्यामुळे पालेभाज्या अधिक काळ ताज्या राहतात. वापरण्यापूर्वीच त्या स्वच्छ पाण्याने धुवाव्यात.
फळे आणि भाज्या वेगवेगळ्या ठेवा
सर्व फळे आणि भाज्या एकाच ठिकाणी ठेवणे योग्य नाही. केळी, सफरचंद, पपई किंवा आंबा यांसारखी काही फळे इथिलीन नावाचा नैसर्गिक वायू सोडतात. हा वायू इतर फळे आणि भाज्या लवकर पिकवतो आणि त्यामुळे त्या लवकर खराब होऊ शकतात.
म्हणूनच फळे आणि भाज्या वेगवेगळ्या डब्यांमध्ये किंवा स्वतंत्र भागात ठेवणे अधिक सुरक्षित ठरते.
फ्रिजमध्ये गर्दी करू नका
अनेक घरांमध्ये फ्रिजमध्ये मोठ्या प्रमाणात भाज्या आणि फळे एकत्र भरून ठेवली जातात. त्यामुळे थंड हवा व्यवस्थित फिरत नाही. परिणामी काही पदार्थांमध्ये ओलावा वाढतो आणि ते लवकर खराब होतात.
फ्रिजमध्ये आवश्यक तेवढ्याच वस्तू ठेवाव्यात. वस्तूंमध्ये थोडी जागा राहील याची काळजी घेतल्यास थंड हवा सर्वत्र समान प्रमाणात पोहोचते.
नियमित तपासणी करणे गरजेचे
फळे आणि भाज्या अनेक दिवस न तपासता ठेवणे ही मोठी चूक आहे. दररोज किंवा दोन दिवसांनी एकदा संपूर्ण साठा तपासावा. एखादे फळ किंवा भाजी खराब होण्यास सुरुवात झाली असेल तर ती त्वरित वेगळी काढावी.
यामुळे इतर फळे-भाज्यांपर्यंत बुरशी किंवा कुजण्याचा संसर्ग पोहोचत नाही.
खराब होण्याची ही लक्षणे ओळखा
फळे किंवा भाज्या खराब होत असल्याचे काही स्पष्ट संकेत दिसतात. त्यातून दुर्गंधी येणे, पृष्ठभागावर बुरशी दिसणे, रंग बदलणे, जास्त मऊ होणे किंवा पाणी सुटणे ही प्रमुख लक्षणे आहेत.
पालेभाज्या मुरगळणे, चिकट होणे किंवा सडल्यासारखा वास येणे ही देखील खराब होण्याची चिन्हे आहेत. अशा वस्तू खाणे टाळावे, कारण त्यामुळे अन्नविषबाधा किंवा पोटाचे विकार होण्याचा धोका वाढू शकतो.
कमी प्रमाणात खरेदी करणे अधिक फायदेशीर
पावसाळ्यात महिनाभराचा भाजीपाला किंवा फळांचा साठा करून ठेवण्याऐवजी आवश्यक तेवढ्याच प्रमाणात खरेदी करावी. यामुळे ताज्या वस्तूंचा वापर होतो आणि खराब होऊन होणारी नासाडीही कमी होते.
बाजारात वारंवार ताजी फळे-भाज्या उपलब्ध असल्यामुळे कमी प्रमाणात पण नियमित खरेदी करणे हा सर्वोत्तम पर्याय ठरू शकतो.
फ्रिजची स्वच्छता देखील महत्त्वाची
फ्रिजमध्ये साचलेली घाण, पाणी किंवा अन्नाचे अवशेष जिवाणूंच्या वाढीस कारणीभूत ठरतात. त्यामुळे फ्रिज नियमित स्वच्छ ठेवणे आवश्यक आहे.
आठवड्यातून किमान एकदा फ्रिज साफ केल्यास दुर्गंधी कमी होते आणि अन्नपदार्थ अधिक सुरक्षित राहतात.
आरोग्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी योग्य सवयी आवश्यक
पावसाळ्यात दूषित अन्नामुळे अन्नविषबाधा, पोटदुखी, जुलाब आणि इतर संसर्गजन्य आजार होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे फळे आणि भाज्या योग्य प्रकारे साठवणे ही केवळ बचतीची बाब नसून आरोग्याशी संबंधित महत्त्वाची सवय आहे.
ताजी खरेदी, योग्य साठवण, नियमित तपासणी, हवेशीर जागा, कोरडी ठेवण्याची सवय आणि स्वच्छ फ्रिज या काही सोप्या उपायांचा अवलंब केल्यास पावसाळ्यातही फळे-भाज्या अधिक काळ ताज्या राहू शकतात. त्यामुळे अन्नाची नासाडी कमी होईल, पैशांची बचत होईल आणि संपूर्ण कुटुंबाचे आरोग्यही सुरक्षित राहील.
