दूध लगेच खराब होतंय? उकळल्यानंतरही दूध टिकत नसेल तर ‘या’ चुका आजच टाळा
Milk Preservation: अनेक घरांमध्ये दूध उकळून ठेवण्याची पद्धत आहे. मात्र, दूध उकळल्यानंतरही काही वेळात त्याला आंबट वास येणे, चव बदलणे किंवा दूध फाटणे अशा समस्या अनेकांना जाणवतात. त्यामुळे दूध खराब होऊ नये यासाठी नेमकी कोणती काळजी घ्यावी, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे. केवळ दूध उकळणे पुरेसे नसून, ते उकळल्यानंतर त्याची योग्य पद्धतीने साठवणूक आणि हाताळणी करणेही तितकेच गरजेचे आहे.
दूध हा आपल्या दैनंदिन आहारातील महत्त्वाचा पदार्थ आहे. त्यामध्ये प्रथिने, कॅल्शियम, व्हिटॅमिन B12 यांसारखे अनेक पोषक घटक आढळतात. त्यामुळे अनेकांच्या नाश्त्यापासून ते रात्रीच्या आहारापर्यंत दूध किंवा दुग्धजन्य पदार्थांचा समावेश असतो. मात्र, दूध लवकर खराब झाल्यास केवळ आर्थिक नुकसान होत नाही, तर खराब दूध सेवन केल्याने आरोग्याच्या समस्या निर्माण होण्याची शक्यता देखील असते.
दूध उकळल्यानंतरही का खराब होतं?
दूध उकळल्यामुळे त्यातील अनेक सूक्ष्मजीव नष्ट होण्यास मदत होते. मात्र, गॅसवरून दूध उतरवल्यानंतर त्याची योग्य काळजी न घेतल्यास बाहेरील वातावरणातून पुन्हा सूक्ष्मजीव त्यात जाऊ शकतात. विशेषतः दूध उघडे ठेवणे, अस्वच्छ भांडे वापरणे किंवा दूध बराच वेळ खोलीच्या तापमानावर ठेवणे यामुळे ते लवकर खराब होऊ शकते.
Related News
‘अमृताताई हिंदू असतील तर बाहेर येतील’; हळदी-कुंकवावरून मनोज जरांगे पाटील यांचे मोठे वक्तव्य
Bigg Boss 20 : स्टार खूप, पण रॉकस्टार फक्त एक! सलमान खानने काझी तौकीरचं केलं भरभरून कौतुक
BRICS Summit : मोदी-पुतिन-जिनपिंग एकाच फ्रेममध्ये; जगाला नेमका काय संदेश?
जिनपिंग यांची कार काळ्या कव्हरमध्ये का नेली? Hongqi N701 चं गुपित काय?
SBI कडून छोट्या व्यापाऱ्यांसाठी मोठी खुशखबर! UPI व्यवहारांच्या आधारे मिळणार कर्ज?
iPhone 18 Pro आणि Pro Max ची बुकिंग सुरू! किंमत, ऑफर्स आणि बुकिंगची संपूर्ण माहिती
कांगोमध्ये इबोलाचा कहर! हजारो रुग्ण, मृतांचा आकडा 3 हजारांपार; जगाची चिंता वाढली
Instagram चं नवं फीचर! टॅग केलेले आवडते फोटो आता थेट प्रोफाइल ग्रिडवर
‘Madhuri’ची अखेर घरवापसी! कोल्हापुरात परतताच अनंत अंबानी ‘X’वर ट्रेंड
FASTag वापरणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! स्टिकर न बदलता आता बँक बदलता येणार
15 सप्टेंबरला मुंबईकडे कूच; जरांगे पाटलांनी जाहीर केला आंदोलनाचा A to Z प्लॅन
सीजेपी नेत्याचा सरकारवर गंभीर आरोप; सोशल मीडिया कंपन्यांवर दबाव असल्याचा दावा
दूध उकळण्यासाठी आणि साठवण्यासाठी वापरण्यात येणारे भांडे पूर्णपणे स्वच्छ असणे आवश्यक आहे. भांड्यात आधीपासून राहिलेले अन्नाचे कण किंवा अस्वच्छता असल्यास दूध दूषित होण्याची शक्यता वाढते.
उकळलेलं दूध उघडं ठेवू नका
दूध उकळल्यानंतर ते बराच वेळ उघडे ठेवणे टाळावे. स्वयंपाकघरातील धूळ, हवेत असलेले सूक्ष्मजीव तसेच इतर पदार्थांच्या संपर्कामुळे दूध दूषित होऊ शकते.
त्यामुळे दूध उकळल्यानंतर ते स्वच्छ आणि झाकण असलेल्या भांड्यात ठेवणे योग्य ठरते. विशेषतः गॅस, ओव्हन किंवा उष्ण ठिकाणाजवळ दूध बराच वेळ ठेवणे टाळावे.
गरम दूध योग्य पद्धतीने साठवा
दूध उकळल्यानंतर ते शक्य तितक्या लवकर योग्य पद्धतीने थंड करून रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवणे महत्त्वाचे आहे. मात्र, अत्यंत गरम दूध लगेच रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवण्यापेक्षा त्याची हाताळणी सुरक्षितपणे करणे आवश्यक आहे. दूध हाताळताना स्वच्छ भांडे आणि स्वच्छ चमचा वापरावा.
दूध काढण्यासाठी प्रत्येक वेळी त्याच भांड्यात चमचा बुडवणे किंवा वापरलेला चमचा पुन्हा दुधात घालणे टाळावे. यामुळे दुधात बाहेरील सूक्ष्मजीव जाण्याची शक्यता असते.
दूध वारंवार पुन्हा गरम करू नका
दूध गरजेनुसार वेगळ्या प्रमाणात काढून गरम करणे अधिक सोयीचे ठरते. संपूर्ण दूध वारंवार गरम करून पुन्हा थंड करण्याची सवय टाळावी. दूध जितक्या वेळा हाताळले जाते, तितकी दूषित होण्याची शक्यता वाढू शकते.
म्हणून एका वेळी आवश्यक तेवढेच दूध बाहेर काढून गरम करून वापरण्याची सवय लावणे चांगले.
आंबट वास किंवा रंग बदलल्यास काय कराल?
दूध खराब झाल्याची काही प्राथमिक चिन्हे सहज ओळखता येतात. दुधाला नेहमीपेक्षा वेगळा किंवा आंबट वास येत असल्यास, त्याची चव किंवा पोत बदललेली दिसत असल्यास किंवा दूध फाटलेले असल्यास ते सेवन करणे टाळावे.
अशा वेळी खराब झालेले दूध पुन्हा उकळून वापरणे सुरक्षित आहे असे समजू नये. खराब होण्याची स्पष्ट चिन्हे दिसत असतील तर ते दूध फेकून देणे हा अधिक सुरक्षित पर्याय आहे.
दूध आरोग्यासाठी का महत्त्वाचे?
दूधामध्ये कॅल्शियम, प्रथिने आणि व्हिटॅमिन B12 यांसारखे पोषक घटक असतात. कॅल्शियम हाडे आणि दातांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे आहे, तर प्रथिने शरीरातील स्नायूंच्या वाढीस आणि दुरुस्तीस मदत करतात.
काही फोर्टिफाइड दुधामध्ये व्हिटॅमिन D देखील असते. व्हिटॅमिन D शरीराला कॅल्शियम शोषून घेण्यासाठी उपयुक्त ठरते. त्यामुळे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून दूध किंवा दुग्धजन्य पदार्थांचा योग्य प्रमाणात समावेश केला जाऊ शकतो.
दूध टिकवण्यासाठी या चुका टाळा
दूध खराब होण्यापासून वाचवण्यासाठी काही साध्या गोष्टी लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे.
- दूध उकळल्यानंतर ते उघडे ठेवू नका.
- दूध ठेवण्यासाठी स्वच्छ आणि झाकण असलेले भांडे वापरा.
- दूध गॅसजवळ किंवा उष्ण ठिकाणी बराच वेळ ठेवू नका.
- दूध हाताळताना स्वच्छ चमचा आणि भांडे वापरा.
- संपूर्ण दूध वारंवार गरम करून पुन्हा थंड करणे टाळा.
- आवश्यक तेवढेच दूध बाहेर काढून गरम करा.
- दूध खराब झाल्याचा वास, चव किंवा पोत जाणवल्यास ते सेवन करू नका.
- दूध योग्य तापमानात रेफ्रिजरेटरमध्ये साठवण्याची सवय लावा.
लक्षात ठेवा
दूध उकळणे ही त्याच्या सुरक्षित हाताळणीतील एक महत्त्वाची पायरी असली तरी, त्यानंतरची साठवणूक आणि स्वच्छता तितकीच महत्त्वाची आहे. स्वच्छ भांडे, योग्य तापमान, कमी हाताळणी आणि वेळेवर रेफ्रिजरेशन या गोष्टींची काळजी घेतल्यास दूध अधिक सुरक्षितपणे साठवता येऊ शकते. मात्र, दूध खराब झाल्याची चिन्हे दिसत असतील तर ते पुन्हा उकळून वापरण्यापेक्षा सेवन टाळणे अधिक योग्य ठरते.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/skin-care-tips-marathi/
