Nagpur News | उमरेडमध्ये वनविभागाची धाडसी मोहीम; डॉ. प्रियल चौरागडे यांच्या शौर्याची राज्यभर चर्चा
नागपूर: नागपूर जिल्ह्यातील उमरेड वनपरिक्षेत्रात गेल्या चार महिन्यांपासून नागरिकांच्या मनात भीतीचं सावट निर्माण करणाऱ्या नरभक्षक वाघिणीला अखेर वनविभागाने यशस्वीरित्या जेरबंद केलं. दोन निष्पाप नागरिकांचा बळी घेणाऱ्या या वाघिणीला पकडण्यासाठी अनेक दिवसांपासून सुरू असलेली मोहीम अत्यंत धाडसी आणि नियोजनबद्ध पद्धतीने पार पडली. या संपूर्ण मोहिमेचं सर्वात मोठं आकर्षण ठरल्या त्या वनविभागाच्या पशुवैद्यकीय अधिकारी डॉ. प्रियल चौरागडे, ज्यांनी स्वतःचा जीव धोक्यात घालून पिंजऱ्यात बसत वाघिणीवर अचूक डार्ट मारून तिला बेशुद्ध केलं.
या धाडसी कामगिरीमुळे डॉ. प्रियल चौरागडे या महाराष्ट्रात वाघाला डार्ट गनद्वारे अचूक नेम साधून बेशुद्ध करणाऱ्या पहिल्या महिला पशुवैद्यकीय अधिकारी ठरल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यांच्या या पराक्रमाची राज्यभर चर्चा होत असून वनविभागाच्या या मोहिमेचं सर्वत्र कौतुक केलं जात आहे.
Related News
चार महिन्यांपासून परिसरात भीतीचं वातावरण
उमरेड परिसरातील जंगलालगतच्या गावांमध्ये गेल्या काही महिन्यांपासून वाघिणीचा मुक्त संचार सुरू होता. शेतात काम करणाऱ्या नागरिकांवर ती वारंवार हल्ले करत असल्याने ग्रामस्थांमध्ये भीतीचं वातावरण निर्माण झालं होतं. विशेष म्हणजे 27 मार्च रोजी निर्मला गभणे आणि 6 जून रोजी दिगांबर पाटील यांचा या वाघिणीच्या हल्ल्यात मृत्यू झाला. काही इतर नागरिक जखमीही झाले होते.
या घटनांनंतर स्थानिक ग्रामस्थांनी वनविभागाकडे तातडीने कारवाईची मागणी केली होती. अनेक ठिकाणी आंदोलनं झाली. शेतकऱ्यांनी शेतात जाणं कमी केलं होतं. अनेक कुटुंबांनी रात्री बाहेर पडणं टाळलं होतं. परिसरात भीतीचं वातावरण दिवसेंदिवस वाढत होतं.
वनविभागासमोर मोठं आव्हान
वाघिणीला पकडणं वनविभागासाठी सोपं नव्हतं. अत्यंत चतुर आणि सावध झालेली ही वाघीण प्रत्येक वेळी वनकर्मचाऱ्यांना चकवा देत होती. तिच्या हालचालींचा मागोवा घेण्यासाठी कॅमेरा ट्रॅप, ड्रोन निरीक्षण, नियमित गस्त, भक्ष्य ठेवणे अशा विविध उपाययोजना करण्यात आल्या.
मात्र प्रत्येक वेळी वाघीण जंगलातील दाट झाडीत लपून वनविभागाच्या नजरेतून निसटत होती. त्यामुळे संपूर्ण मोहिमेचं स्वरूप अधिक गुंतागुंतीचं बनलं होतं.
‘एका वाघिणीला पकडण्यासाठी दुसरी वाघीण पिंजऱ्यात’
या मोहिमेतील सर्वात धाडसी क्षण म्हणजे डॉ. प्रियल चौरागडे यांनी घेतलेला निर्णय. बचाव पथकाची वाहनं सुरक्षित अंतरावर हटवल्यानंतर त्या स्वतः विशेष तयार करण्यात आलेल्या पिंजऱ्यात बसल्या. त्यांच्यासोबत सहकारी प्रतीक घाटेही उपस्थित होते.
आजूबाजूला दाट जंगल, मर्यादित दृश्य, क्षणात हल्ला होण्याची शक्यता आणि समोर दोन जणांचा बळी घेतलेली अत्यंत आक्रमक वाघीण—अशा परिस्थितीतही त्यांनी विलक्षण संयम राखला.
जंगलात काही क्षण शांतता होती. प्रत्येक क्षण जीवघेणा ठरू शकत होता. मात्र योग्य संधीची वाट पाहत डॉ. चौरागडे सज्ज होत्या.
डार्ट गनचा अचूक नेम
काही वेळाने वाघीण समोर येताच डॉ. प्रियल चौरागडे यांनी क्षणार्धात डार्ट गनमधून बेशुद्धीकरणाचं इंजेक्शन अचूकपणे सोडलं. डार्ट योग्य ठिकाणी लागल्यानंतर संपूर्ण पथकाने सुरक्षित अंतर राखून परिस्थितीवर लक्ष ठेवलं.
सुमारे 15 मिनिटांनंतर औषधाचा परिणाम होऊ लागला आणि वाघीण बेशुद्ध झाली. त्यानंतर वनविभागाच्या कर्मचाऱ्यांनी अत्यंत काळजीपूर्वक तिला ताब्यात घेतलं.
यशस्वी ठरली रणनीती
वनविभागाने या मोहिमेसाठी अनेक दिवस नियोजन केलं होतं. वाघिणीच्या हालचालींचं विश्लेषण करून तिच्या नियमित मार्गांचा अभ्यास करण्यात आला. योग्य वेळ, योग्य ठिकाण आणि अचूक नियोजन यामुळे ही मोहीम अखेर यशस्वी ठरली.
डॉ. प्रियल चौरागडे यांच्या नेतृत्वाखालील पथकाने अत्यंत धाडसानं आणि शिस्तबद्ध पद्धतीने ही मोहीम पूर्ण केली.
ट्रान्झिट ट्रीटमेंट सेंटरमध्ये हलवली
वाघिणीला पकडल्यानंतर तिची वैद्यकीय तपासणी करण्यात आली. त्यानंतर तिला नागपूर येथील ट्रान्झिट ट्रीटमेंट सेंटरमध्ये हलविण्यात आलं आहे. वनविभागाच्या माहितीनुसार तिची प्रकृती स्थिर असून पुढील निर्णय वन्यजीव संरक्षणाच्या नियमांनुसार घेतला जाणार आहे.
ग्रामस्थांनी सोडला सुटकेचा निश्वास
चार महिन्यांपासून भीतीच्या छायेत जगणाऱ्या उमरेड परिसरातील ग्रामस्थांनी अखेर सुटकेचा निश्वास सोडला आहे. शेतकरी, महिला आणि विद्यार्थ्यांनी वनविभागाचे आभार मानले आहेत.
ग्रामस्थांच्या मते, या कारवाईमुळे आता पुन्हा एकदा सामान्य जीवन सुरू होण्यास मदत होईल. मात्र जंगलालगतच्या गावांमध्ये वन्यप्राण्यांच्या हालचालींवर सातत्याने लक्ष ठेवण्याची गरज असल्याचं मतही व्यक्त केलं जात आहे.
डॉ. प्रियल चौरागडे यांचं धाडस ठरलं प्रेरणादायी
या संपूर्ण मोहिमेतील सर्वात मोठं यश म्हणजे महिला अधिकारी म्हणून डॉ. प्रियल चौरागडे यांनी दाखवलेलं धैर्य. जीवाची पर्वा न करता त्यांनी अत्यंत कठीण परिस्थितीत डार्ट ऑपरेशन यशस्वी करून दाखवलं.
वन्यजीव संवर्धन आणि मानवी जीविताचे संरक्षण या दोन्ही गोष्टींचा समतोल राखत त्यांनी केलेली कामगिरी अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे. सोशल मीडियावरही त्यांच्या धाडसाचं मोठ्या प्रमाणावर कौतुक होत असून “एका वाघिणीला पकडण्यासाठी दुसरी वाघीण पिंजऱ्यात बसली” ही उपमा चर्चेचा विषय ठरली आहे.
वन्यजीव आणि मानव संघर्षाचा वाढता प्रश्न
विदर्भातील जंगलालगतच्या भागांमध्ये मानव-वन्यजीव संघर्षाची समस्या दिवसेंदिवस गंभीर होत आहे. जंगलांचे आकुंचन, अधिवासातील बदल, अन्नसाखळीतील अडथळे आणि वाढती मानवी वस्ती यामुळे वाघांसह अनेक वन्यप्राणी गावांच्या दिशेने येत असल्याचं तज्ज्ञांचं मत आहे.
अशा परिस्थितीत वनविभागाने तातडीची कारवाई करण्याबरोबरच दीर्घकालीन उपाययोजनांवर भर देण्याची गरज आहे. स्थानिक नागरिकांमध्ये जनजागृती, आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर, कॅमेरा ट्रॅप नेटवर्क आणि जलद प्रतिसाद देणारी बचाव पथके यामुळे अशा घटनांमध्ये मोठी मदत होऊ शकते.
उमरेडमधील ही कारवाई वनविभागाच्या समन्वय, नियोजन आणि धाडसाचं उत्तम उदाहरण ठरली असून भविष्यातील बचाव मोहिमांसाठीही ती प्रेरणादायी मानली जात आहे.
