मानवाचे अस्तित्व आणि पृथ्वीवरील सर्व जीवसृष्टीचे जीवन हे पाण्यावर अवलंबून आहे. पृथ्वीवरील बहुतांश भाग पाण्याने व्यापलेला असून मानवाच्या आरोग्यापासून पर्यावरणीय संतुलनापर्यंत प्रत्येक घटकावर पाण्याचा थेट प्रभाव पडतो. त्यामुळे पाण्याचे स्वरूप, त्यातील गुणधर्म आणि त्याचे मानवाच्या जीवनाशी असलेले नाते समजून घेणे अत्यंत आवश्यक झाले आहे. याच पार्श्वभूमीवर पर्यावरण स्नेही मंडळीच्या वतीने “पाण्याचे पंचतत्व व विषामृत” या महत्त्वपूर्ण विषयावर विशेष मार्गदर्शनपर व्याख्यानाचे आयोजन करण्यात आले आहे.
हे मार्गदर्शन सत्र शनिवार १४ मार्च २०२६ रोजी सायंकाळी ४ वाजता आर्णी रोडवरील मानवता मंदिर येथे आयोजित करण्यात आले असून लातूर येथील जल अभ्यासक प्रा. सुनील भोसले हे या विषयावर सविस्तर विवेचन करणार आहेत. पाण्याच्या गुणधर्मांबाबत त्यांनी अनेक वर्षे संशोधन आणि अभ्यास केलेला असून ते अत्यंत सोप्या आणि समजण्यास सुलभ भाषेत या विषयाचे सखोल मार्गदर्शन करणार आहेत.
आजच्या आधुनिक जीवनशैलीत पाण्याच्या गुणवत्तेबाबत अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत. पाण्याचे स्रोत कमी होणे, भूजलपातळी घटणे, पाण्याचे प्रदूषण वाढणे आणि त्याचा मानवी आरोग्यावर होणारा परिणाम या बाबी गंभीर होत चालल्या आहेत. अनेक तज्ज्ञांच्या मते भविष्यातील मोठे संघर्ष पाण्याभोवती केंद्रित होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळेच पाण्याचे वैज्ञानिक, आरोग्यविषयक आणि पर्यावरणीय पैलू समजून घेणे ही काळाची गरज ठरत आहे.
Related News
7 दिवसांत डोळ्यांखालील काळी वर्तुळे गायब? जाणून घ्या प्रभावी उपाय
पँथर नामदेव ढसाळ यांना यवतमाळात अभिवादन , संविधान चौकात स्मृतिदिन कार्यक्रम संपन्न
या पार्श्वभूमीवर आयोजित केलेल्या या व्याख्यानामध्ये प्रा. सुनील भोसले पाण्यातील पंचतत्वांची संकल्पना, पाण्याचे जीवनाशी असलेले नाते, शरीरातील पाण्याचे महत्त्व तसेच पाण्याचे अमृत आणि विष असे दोन पैलू याबाबत सविस्तर माहिती देणार आहेत. योग्य पद्धतीने वापरलेले पाणी आरोग्यासाठी अमृतासारखे ठरते, तर दूषित किंवा अयोग्य पाणी शरीरासाठी विषासारखे ठरू शकते, याबाबत ते उदाहरणांसह मार्गदर्शन करणार आहेत.
पाण्याच्या संदर्भात भारतीय संस्कृतीतही अनेक उल्लेख आढळतात. पंचमहाभूतांपैकी एक असलेल्या जलतत्वाचे मानवी जीवनातील स्थान अत्यंत महत्त्वाचे मानले गेले आहे. शरीरातील ऊर्जा संतुलन राखणे, अन्नपचनास मदत करणे, शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवणे, रक्ताभिसरण सुरळीत ठेवणे अशा अनेक जैविक प्रक्रियांमध्ये पाण्याची महत्त्वाची भूमिका असते. त्यामुळे पाण्याबाबत योग्य समज असणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.
कार्यक्रमाचे उद्घाटन यवतमाळचे उपनगराध्यक्ष दत्ताभाऊ कुळकर्णी यांच्या हस्ते होणार असून कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी श्री गुरुदेव सेवा मंडळाचे डॉ. अशोकराव पुनसे असणार आहेत. पर्यावरण स्नेही मंडळीच्या पुढाकाराने आयोजित करण्यात आलेला हा कार्यक्रम समाजात पाणी विषयाबाबत जनजागृती निर्माण करण्याच्या उद्देशाने आयोजित करण्यात आला आहे.
पर्यावरण विषयक कार्यात सक्रिय असलेल्या या संस्थेने यापूर्वीही विविध पर्यावरणपूरक उपक्रम राबविले आहेत. पाण्याचे संवर्धन, पावसाचे पाणी साठवणूक, जलसंधारण, पर्यावरण संवर्धन यासारख्या विषयांवर समाजात जागरूकता निर्माण करण्यासाठी संस्था सातत्याने कार्यरत आहे. या व्याख्यानाच्या माध्यमातून पाण्याचे वैज्ञानिक आणि आरोग्यदृष्ट्या महत्त्व सामान्य नागरिकांपर्यंत पोहोचवण्याचा प्रयत्न करण्यात येणार आहे.
विशेष म्हणजे या मार्गदर्शन सत्रामध्ये सर्वसामान्य नागरिकांसोबतच विद्यार्थी, पालक, पर्यावरणप्रेमी आणि समाजातील विविध घटकांतील लोकांना पाण्याबाबत नवीन दृष्टिकोन मिळण्याची अपेक्षा आहे. पाण्याचे योग्य सेवन, पाण्याची शुद्धता, पाणी साठवण्याच्या पद्धती आणि त्याचा आरोग्यावर होणारा परिणाम यासंबंधी अनेक उपयुक्त माहिती या कार्यक्रमात मिळणार आहे.
पर्यावरण स्नेही मंडळीच्या वतीने यवतमाळ शहरातील जागरूक नागरिक, विद्यार्थी, पालक आणि सर्व वयोगटातील लोकांनी या कार्यक्रमाला उपस्थित राहावे, पाण्याचे महत्त्व समजून घ्यावे आणि आरोग्यदायी जीवनशैलीसाठी आवश्यक असलेल्या पाण्याच्या योग्य वापराबाबत माहिती मिळवावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
मानवाच्या जीवनाचा पाया असलेल्या पाण्याचे महत्त्व समजून घेण्यासाठी आणि त्यातील वैज्ञानिक तसेच आरोग्यदृष्ट्या पैलू जाणून घेण्यासाठी हे मार्गदर्शन सत्र उपयुक्त ठरणार असल्याची अपेक्षा आयोजकांनी व्यक्त केली आहे.
