दोन दशके पूर्ण झाल्यानिमित्त राकेश ओमप्रकाश मेहरा दिग्दर्शित ‘रंग दे बसंती’च्या निर्मात्यांकडून टीमसाठी खास आणि संस्मरणीय स्पेशल स्क्रीनिंग
‘रंग दे बसंती’: 20 वर्षांनंतरही जोश तसाच कायम, स्पेशल स्क्रीनिंगमध्ये टीमची उपस्थिती
आमिर खान हा ‘रंग दे बसंती’ या चित्रपटाचा आत्मा मानला जातो. डीजे या बेफिकीर पण संवेदनशील तरुणाची भूमिका साकारताना आमिरने केवळ अभिनयच केला नाही, तर त्या व्यक्तिरेखेला एक वेगळी ओळख दिली. सुरुवातीला मस्तीखोर आणि आयुष्याकडे हलक्याफुलक्या नजरेने पाहणारा डीजे, अन्याय आणि भ्रष्टाचाराची जाणीव झाल्यानंतर कसा बदलतो, हा प्रवास आमिरने अत्यंत प्रभावीपणे मांडला. त्याच्या अभिनयातील प्रामाणिकपणा आणि भावनिक ताकद यामुळे हा चित्रपट तरुणांच्या मनात घर करून राहिला. दोन दशकांनंतरही ‘रंग दे बसंती’चा उल्लेख झाला की आमिर खानची ती भूमिका आणि त्यातील जोश आजही तितकाच जिवंत वाटतो.
भारतीय चित्रपटसृष्टीत काही चित्रपट असे असतात, जे केवळ मनोरंजनापुरते मर्यादित राहत नाहीत, तर काळाचा ठसा उमटवत पिढ्यान् पिढ्या प्रेक्षकांच्या मनात घर करून राहतात. दिग्दर्शक राकेश ओमप्रकाश मेहरा यांचा ‘रंग दे बसंती’ हा असा एक चित्रपट आहे, ज्याने केवळ बॉक्स ऑफिसवर यश मिळवले नाही, तर समाजमनावरही खोल परिणाम केला. दोन दशके पूर्ण झाल्यानिमित्त या चित्रपटाच्या टीमसाठी खास आणि संस्मरणीय स्पेशल स्क्रीनिंगचे आयोजन करण्यात आले असून, हा क्षण संपूर्ण टीमसाठी तितकाच भावनिक आणि अभिमानाचा ठरला आहे.
20 वर्षांनंतरही ताजेपणा कायम
2006 साली प्रदर्शित झालेला ‘रंग दे बसंती’ हा चित्रपट त्या काळात एक वेगळा प्रयोग मानला गेला. देशभक्ती, तरुणाईची अस्वस्थता, भ्रष्ट व्यवस्थेविरोधातील संताप आणि बदलाची हाक—या साऱ्यांचा प्रभावी संगम या चित्रपटात पाहायला मिळाला. आमिर खान, आर. माधवन, सिद्धार्थ सूर्यनारायण, सोहा अली खान, शर्मन जोशी, कुणाल कपूर, अतुल कुलकर्णी आणि अनुपम खेर यांसारख्या दिग्गज कलाकारांनी साकारलेल्या भूमिका आजही प्रेक्षकांच्या मनात कोरलेल्या आहेत.
या चित्रपटाने तरुण पिढीला केवळ प्रेरणा दिली नाही, तर प्रश्न विचारण्याची ताकदही दिली. ‘कोई भी देश परफेक्ट नहीं होता, उसे परफेक्ट बनाना पड़ता है’ हा संवाद आजही अनेकांच्या स्मरणात ताजा आहे. दोन दशकांनंतरही या चित्रपटाचा प्रभाव कमी झालेला नाही, हेच त्याच्या यशाचे खरे मोजमाप ठरते.
विशेष स्क्रीनिंगचा भावनिक क्षण
आमिर खानसह टीम एकत्र चित्रपटाच्या 20व्या वर्धापनदिनानिमित्त मुंबईत खास स्पेशल स्क्रीनिंगचे आयोजन करण्यात आले. या सोहळ्यासाठी दिग्दर्शक राकेश ओमप्रकाश मेहरा यांच्यासह आमिर खान, कुणाल कपूर, सोहा अली खान, सिद्धार्थ आणि शर्मन जोशी उपस्थित राहणार असल्याची माहिती देण्यात आली आहे. अनेक वर्षांनंतर एकत्र येणारी ही टीम पुन्हा एकदा त्या आठवणींमध्ये रमणार आहे.
ही स्क्रीनिंग मूळतः 30 जानेवारी रोजी आयोजित करण्यात आली होती. मात्र माजी खासदार अजित पवार यांच्या अकाली निधनामुळे आणि राज्य शोक जाहीर झाल्याने हा कार्यक्रम पुढे ढकलण्यात आला. निर्मात्यांनी सोशल मीडियावरून शोक व्यक्त करत कार्यक्रम स्थगित केल्याची माहिती दिली होती. देशाच्या दु:खात सहभागी होत त्यांनी संवेदना व्यक्त केल्या होत्या. आता 6 फेब्रुवारी रोजी हा कार्यक्रम पार पडत असून, संपूर्ण टीमसाठी हा पुनर्मिलाप विशेष ठरणार आहे.
चित्रपटाने बदलली फिल्ममेकिंगची भाषा
‘रंग दे बसंती’ने केवळ कथा मांडण्याची शैलीच बदलली नाही, तर चित्रपटसृष्टीत देशभक्तीच्या विषयाला एक नवा आयाम दिला. हा चित्रपट पारंपरिक देशभक्तीच्या चौकटीत न बसणारा होता. यात तरुणांच्या दैनंदिन आयुष्यातून उगवणारी अस्वस्थता आणि त्यांच्या विचारांतील बदल अत्यंत प्रभावीपणे दाखवण्यात आला.
स्वातंत्र्यसैनिकांवर आधारित डॉक्युमेंटरीसाठी निवडले गेलेले काही बेफिकीर तरुण, सुरुवातीला केवळ अभिनय म्हणून भूमिका साकारतात. मात्र भगतसिंग, चंद्रशेखर आझाद, रामप्रसाद बिस्मिल यांसारख्या क्रांतिकारकांच्या विचारांमध्ये शिरल्यानंतर त्यांच्या आयुष्याचा दृष्टिकोन बदलतो. भ्रष्टाचार आणि अन्यायाचा अनुभव त्यांना अंतर्बाह्य हादरवतो आणि ते व्यवस्थेविरोधात उभे राहण्याचा निर्णय घेतात. हीच कथानकाची मध्यवर्ती ताकद ठरते.
संगीत, संवाद आणि सिनेमॅटोग्राफीचा प्रभाव
ए. आर. रहमान यांच्या संगीताने ‘रंग दे बसंती’ला एक वेगळीच उंची दिली. ‘रूबरू’, ‘लुका छुपी’, ‘पाठशाला’ आणि शीर्षक गीत ‘रंग दे बसंती’ आजही तितक्याच आवडीने ऐकले जातात. प्रसून जोशी यांच्या लेखणीतून उतरलेले संवाद आणि गीतांनी चित्रपटाला भावनिक खोली प्रदान केली.
सिनेमॅटोग्राफी आणि एडिटिंगमुळे आधुनिक आणि ऐतिहासिक कथानकाचा मेळ अत्यंत सफाईदारपणे साधला गेला. वर्तमान आणि भूतकाळातील घटनांची सांगड घालताना चित्रपट कुठेही विस्कळीत वाटत नाही. हीच त्याची खासियत ठरते.
सामाजिक प्रभाव आणि तरुणाईवर परिणाम
चित्रपट प्रदर्शित झाल्यानंतर देशभरात त्याचा सामाजिक परिणामही पाहायला मिळाला. अनेक तरुणांनी भ्रष्टाचाराविरोधात आवाज उठवण्यास सुरुवात केली. काही सामाजिक चळवळींना या चित्रपटाने अप्रत्यक्ष प्रेरणा दिली, असेही मानले जाते. ‘कॅंडल मार्च’ची संकल्पना व्यापक प्रमाणावर लोकांपर्यंत पोहोचवण्यात या चित्रपटाचा वाटा असल्याचे बोलले जाते.
त्या काळातील तरुण पिढीने स्वतःला या पात्रांमध्ये पाहिले. त्यांच्या संभ्रम, असंतोष आणि बदलाची इच्छा—या साऱ्यांशी प्रेक्षकांनी स्वतःला जोडले. म्हणूनच ‘रंग दे बसंती’ हा केवळ चित्रपट राहिला नाही, तर एक भावना बनला.
टीमसाठी नॉस्टॅल्जियाचा प्रवास
20 वर्षांनंतर एकत्र येणाऱ्या कलाकारांसाठी हा क्षण अत्यंत भावनिक आहे. चित्रपटाच्या चित्रीकरणादरम्यान घडलेल्या आठवणी, संघर्ष, आनंदाचे क्षण आणि प्रेक्षकांकडून मिळालेलं प्रेम—हे सगळं पुन्हा एकदा अनुभवण्याची संधी या स्क्रीनिंगमुळे मिळाली आहे.
दिग्दर्शक राकेश ओमप्रकाश मेहरा यांनी अनेक मुलाखतींमध्ये सांगितले आहे की, ‘रंग दे बसंती’ हा त्यांच्या कारकिर्दीतील सर्वात महत्त्वाचा टप्पा ठरला. या चित्रपटाने त्यांना एक वेगळी ओळख मिळवून दिली. त्याचप्रमाणे कलाकारांच्या कारकिर्दीलाही या चित्रपटाने नवी दिशा दिली.
आजही तितकाच सुसंगत
आमिर खानसह टीम एकत्र दोन दशकांनंतरही ‘रंग दे बसंती’ची कथा सुसंगत वाटते. भ्रष्टाचार, प्रशासनातील त्रुटी, तरुणाईची भूमिका—हे विषय आजही तितकेच ज्वलंत आहेत. त्यामुळेच हा चित्रपट आजच्या पिढीलाही तेवढाच जवळचा वाटतो.
स्पेशल स्क्रीनिंगच्या निमित्ताने केवळ एक चित्रपट साजरा होत नाही, तर एका काळाची, एका विचारप्रवाहाची आणि एका भावनेची पुनर्स्मृती होत आहे. ‘रंग दे बसंती’ने जे बीज रोवले, ते आजही अनेकांच्या मनात जिवंत आहे.
आमिर खानसह टीम एकत्र दोन दशके उलटली असली तरी या चित्रपटाचा जोश, त्याची ऊर्जा आणि त्यातील देशभक्तीची ज्वाला अजूनही तितकीच प्रखर आहे. म्हणूनच ‘रंग दे बसंती’ हा चित्रपट केवळ इतिहासात नोंदलेला नाही, तर वर्तमानातही धगधगत राहिलेला एक कल्ट क्लासिक आहे.
