Rana Kapoor यांचा Yes Bank मधील प्रवास सुरु ते पतन: मित्रमैत्री, कर्जवाटपातील धोका, कॉर्पोरेट क्लायंट्सच्या गैरव्यवहारामुळे बँकेला 25,000 कोटींचा आर्थिक धक्का. वाचा सविस्तर रिपोर्ट.
Rana Kapoor Yes Bank Crisis: भारतातील बँकिंग क्षेत्रातील थरारक कथा
राणा कपूर यांचा Yes Bank मधील प्रवास हा एका फिल्मी कथेसारखा आहे. मित्रमैत्रीपासून सुरू झालेला हा प्रवास, कॉर्पोरेट धोरण, कर्जवाटपातील धोके आणि अंततः बँकेच्या पतनापर्यंत पोहोचतो. भारतातील सर्वोच्च खाजगी बँकांपैकी Yes Bank चे संस्थापक Rana Kapoor यांचा हा अनुभव अनेकांना धक्का देणारा आहे.
Yes Bank ची स्थापना आणि प्रारंभिक यश
राणा कपूर यांचा उद्योजक प्रवास बँक ऑफ अमेरिकेत नोकरी करून सुरू झाला. नंतर भारतातील बँकिंग क्षेत्रात त्यांनी स्वतःची ओळख निर्माण करण्यासाठी रॅबोबँक (Rabobank) नावाची नॉन-बँकिंग फायनान्स कंपनी 1999 मध्ये सुरू केली.
Related News
2003 मध्ये, अशोक कपूर आणि Rana Kapoor यांनी बँकिंग लायसन्स मिळवला आणि 2004 मध्ये Yes Bank ची स्थापना झाली. अशोक कपूर अध्यक्ष, तर Rana Kapoor व्यवस्थापकीय संचालक (MD) म्हणून कार्यरत झाले. ग्राहकांना आकर्षक व्याजदर देऊन आणि मोठ्या कंपन्यांना कर्ज देऊन बँकेने काही वर्षांतच मोठी ओळख मिळवली.
बँकेचे प्रारंभिक यश
ग्राहकांची संख्या लाखोंमध्ये वाढली.
बचत खात्यांवर 6% व्याजदर दिला.
कॉर्पोरेट कर्ज वितरण वाढले, जे बँकेच्या वाढीस मोठा हातभार ठरले.
मित्रमैत्रीपासून नात्यापर्यंत
राणा कपूर आणि अशोक कपूर यांची मैत्री एक पारंपरिक व्यवसायिक नात्यात रूपांतरित झाली. Rana Kapoor ने अशोकच्या पत्नी मधु कपूरच्या बहिणीशी विवाह केला, ज्यामुळे दोन्ही कुटुंबांमध्ये नातेसंबंध घट्ट झाले.
परंतु 2008 मध्ये मुंबई हल्ला (26/11) ने परिस्थिती बदलली. या हल्ल्यात अशोक कपूर यांचे निधन झाले. मृत्यूनंतर बँकेतील आणि कुटुंबातील संघर्ष सुरु झाला. अशोक कपूरच्या पत्नीने मुलीला बँकेत संचालक बनवण्याचा प्रस्ताव दिला, परंतु आरबीआयच्या मार्गदर्शक तत्त्वांमुळे त्यास नकार मिळाला.
कॉर्पोरेट धोरणातील चुका आणि कर्जवाटपातील धोका
Rana Kapoor यांनी प्रत्येक कर्जाला ‘Yes’ म्हटले, जिथे व्यक्तिगत संबंध जास्त महत्त्वाचे ठरले. बँकेचे कॉर्पोरेट क्लायंट्स आणि त्यांच्या कर्ज परतफेडीचे मुद्दे हळूहळू उघडू लागले.
बँकेवरील परिणाम
अनेक कॉर्पोरेट क्लायंट्स दिवाळखोरीत गेले.
कर्ज परतफेड न झाल्यामुळे एनपीए (Non-Performing Assets) वाढले.
प्रमोटर्सनी शेअर्स विकून बँकेतील हिस्सा कमी केला.
प्रमुख आर्थिक घटना
ऑक्टोबर 2019 मध्ये बँकेची क्रेडिट रेटिंग Moody’s ने डाउनग्रेड केली.
मार्च 2020 मध्ये आरबीआयने बोर्ड बरखास्त केला आणि SBI चे माजी CFO प्रशांत कुमार प्रशासक म्हणून नियुक्त झाले.
Rana Kapoor राजीनामा आणि अटक
सप्टेंबर 2018 मध्ये RBI ने Rana Kapoor च्या MD पदावाढीला स्थगिती दिली.
31 जानेवारी 2019 रोजी Rana Kapoor MD पदावरून राजीनामा दिला.
मार्च 2020 मध्ये 25,000 कोटी रुपयांच्या कर्ज घोटाळ्याप्रकरणी त्यांना अटक झाली.
आरोपी प्रकरणे
DHFL: 3,700 कोटींचे कर्ज.
EasyGo One Travel and Tours Ltd: 900 कोटींचे कर्ज.
Oyster Buildwell Pvt Ltd: 466 कोटींचे कर्ज.
यासोबतच, ईडीने Kapoor कुटुंबाच्या 1,250 कोटींच्या मालमत्तेवर ताबा घेतला.
बँकेच्या पुनरुज्जीवनाचे प्रयत्न आणि अपयश
Rana Kapoor नंतर बँकेला पुनरुज्जीवित करण्यासाठी अनेक उपाययोजना करण्यात आल्या. नव्या CEO रवनीत गिल यांनी बँकेच्या व्यवस्थापनात सुधारणा करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु:
कॉर्पोरेट धोरणातील जुने घोटाळे,
ग्राहकांचा विश्वास हरवल्यामुळे
आणि उच्च एनपीए मुळे
बँकेचे पुनरुज्जीवन अवघड झाले.
Rana Kapoor Yes Bank Crisis: शिक्षण आणि धडा
ही कथा केवळ आर्थिक घोटाळ्याची नाही, तर व्यावसायिक निष्ठा, मित्रमैत्री, कुटुंबीय संबंध आणि कॉर्पोरेट धोरणातील दोष यांचे संपूर्ण मिश्रण आहे.
शिकण्यासारखे मुद्दे
कॉर्पोरेट गव्हर्नन्सच्या नियमांचे पालन अनिवार्य आहे.
वैयक्तिक नाते आणि व्यवसायिक निर्णय यांमध्ये संतुलन ठेवणे महत्त्वाचे आहे.
एनपीए वाढल्यास बँकेची स्थिरता धोक्यात येते.
बाजारातील विश्वास टिकवणे किती महत्त्वाचे आहे.
बँकिंग क्षेत्रावर परिणाम
Yes Bank चा प्रवास अनेक बँकिंग संस्थांसाठी धडा आहे. उच्च दराने कर्ज देणे, कर्ज परतफेड न होणे, आणि कॉर्पोरेट क्लायंट्सवरील अवलंबित्व या कारणांमुळे बँक पतनाच्या टप्प्यावर पोहोचली.
ग्राहकांचा विश्वास कमी झाला
बाजारातील नकारात्मक संकेत
RBI चा हस्तक्षेप आणि दंड
CEO बदल आणि पुनरुज्जीवन योजना अपयशी
Rana Kapoor Yes Bank Crisis ही एक सविस्तर आर्थिक, सामाजिक आणि मानवी कथा आहे. मित्रमैत्रीपासून सुरू झालेला प्रवास, बँकेतील धोरणात्मक चुका, कॉर्पोरेट कर्जवाटपातील धोके, आणि शेवटी बँकेच्या पतनापर्यंतचा प्रवास हा एक महत्त्वाचा धडा आहे.
ही कथा फक्त Yes Bank किंवा Rana Kapoor साठी नाही, तर संपूर्ण भारतीय बँकिंग क्षेत्रासाठी एक महत्त्वपूर्ण चेतावणी आहे.
