गुजरातच्या भरूच जिल्ह्यातील जंबुसर गावात रेबीजचा थरार! कुत्र्याने म्हशीला चावल्यानंतर ती रेबीजमुळे मरण पावली. तिचे दूध प्यायलेल्या 35 जणांनी भीतीपोटी लसीकरणासाठी रुग्णालयात धाव घेतली. जाणून घ्या संपूर्ण घटना, कारणं आणि रेबीजविषयी महत्त्वाची माहिती.
रेबीजचा थरार: कुत्र्याने म्हशीला चावले, म्हैस मेली आणि गावात भीतीचं वातावरण!
कधीकधी काही घटना इतक्या विचित्र असतात की ऐकूनच विश्वास बसत नाही. अशीच एक धक्कादायक घटना गुजरातच्या भरूच जिल्ह्यातील जंबुसर गावात घडली आहे. येथे एका भटक्या कुत्र्याने म्हशीला चावले, आणि त्यानंतर त्या म्हशीचा रेबीजमुळे मृत्यू झाला.ही घटना जरी सुरुवातीला सामान्य वाटली असली, तरी पुढे जे घडलं ते आश्चर्यचकित करणारं होतं. कारण त्या म्हशीचं दूध पिणाऱ्या तब्बल 35 जणांनी रेबीजची लस घेण्यासाठी रुग्णालयात गर्दी केली!
कुत्र्याने चावल्याने म्हशीची तब्येत बिघडली
भरूच जिल्ह्यातील जंबुसर भागात एक पशुपालक आपल्या म्हशींचे पालन करत होता. काही दिवसांपूर्वी एका भटक्या कुत्र्याने त्याच्या म्हशीला चावा घेतला. सुरुवातीला तो चावा किरकोळ वाटल्याने फारसं गांभीर्याने घेतलं गेलं नाही. मात्र काही दिवसांतच त्या म्हशीची तब्येत खालावू लागली.ती दूध देणं बंद करू लागली, तिला ताप, बेचैनी आणि आक्रमक वर्तन अशी रेबीजची लक्षणं दिसू लागली. काही दिवसांनी तिचा मृत्यू झाला. पशुवैद्यकांनी तपासल्यावर स्पष्ट झालं की तिला रेबीज झाला होता.
Related News
दूध पिणाऱ्यांमध्ये निर्माण झाला रेबीजचा भितीदायक गोंधळ
या म्हशीचं दूध गावातील अनेक घरांमध्ये विकलं जात होतं. म्हशीचा मृत्यू रेबीजमुळे झाल्याचं समजताच गावभर खळबळ उडाली.”आपण ज्या म्हशीचं दूध प्यायलं, ती म्हैस रेबीजमुळे मेली!” — ही बातमी गावात वाऱ्यासारखी पसरली.लोकांमध्ये भीती पसरली की, रेबीज विषाणू दूधातूनही पसरू शकतो का? अशा शंकेमुळे लोकांनी रुग्णालयात धाव घेतली.
35 पेक्षा जास्त लोकांनी घेतली रेबीजची लस
गावातील आरोग्य केंद्रात एकाच वेळी तब्बल 35 पेक्षा जास्त लोकांनी रेबीज लसीकरणासाठी रांगा लावल्या. काहींनी तर “आपल्यालाही रेबीज झाला तर?” या भीतीपोटी थेट लस घेण्याचा निर्णय घेतला.आरोग्य विभागाकडूनही तातडीने पथक पाठवण्यात आलं आणि संबंधित सर्व लोकांची वैद्यकीय तपासणी करण्यात आली. ज्या व्यक्तींनी दूध प्यायले होते, त्यांना खबरदारी म्हणून बूस्टर डोस देण्यात आला.
रेबीज म्हणजे काय? (What is Rabies?)
रेबीज (Rabies) हा एक प्राणघातक व्हायरल रोग आहे जो प्रामुख्याने कुत्रा, मांजर, लांडगा, कोल्हा, वटवाघूळ अशा सस्तन प्राण्यांपासून माणसांमध्ये पसरतो.हा विषाणू नर्व्हस सिस्टीमवर परिणाम करून मेंदू आणि मज्जासंस्थेला बाधित करतो.जर वेळेत उपचार झाले नाहीत, तर हा रोग जवळपास १०० टक्के प्राणघातक ठरतो.
रेबीजची लक्षणे:
ताप, डोकेदुखी
घशात खवखव
पाणी पिण्याची भीती (Hydrophobia)
आक्रमक वर्तन
झटके येणे
गोंधळलेले बोलणे किंवा भ्रम
या सर्व लक्षणांचा विकास कुत्र्याच्या चाव्यानंतर १ ते ३ महिन्यांच्या आत होतो.
दूधातून रेबीज पसरतो का? तज्ञ काय म्हणतात?
या घटनेनंतर सर्वाधिक चर्चा झाली ती या प्रश्नावर —“म्हशीच्या दुधातून रेबीज होऊ शकतो का?”तज्ञांच्या मते, रेबीज विषाणू दुधातून थेट पसरत नाही. कारण दूध उकळल्यावर विषाणू नष्ट होतो. परंतु जर दूध कच्चं प्यायलं असेल आणि म्हशीला रेबीज झाला असेल, तर संक्रमणाची शक्यता वाढू शकते.म्हणूनच या प्रकरणात खबरदारी म्हणून सर्वांनी लस घेतली.
डॉक्टरांचा सल्ला आणि सावधगिरी
जंबुसर प्राथमिक आरोग्य केंद्रातील वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी सांगितले की,
“ही घटना भीतीतून झालेली प्रतिक्रिया आहे. दूध उकळून प्यायल्यास रेबीज पसरत नाही. मात्र म्हशीला रेबीज झाल्याने लोकांनी घेतलेली खबरदारी योग्यच आहे.”
तसेच डॉक्टरांनी हेही स्पष्ट केले की,
“लसीचे दुष्परिणाम अत्यंत किरकोळ असतात. थोडीशी सूज, ताप किंवा हात दुखणे एवढेच दुष्परिणाम होतात.”
रेबीजची लस घेण्याचे महत्त्व
रेबीजची लस म्हणजे जीव वाचवणारी ढाल.जर कुत्रा किंवा अन्य प्राणी चावला असेल, तर लगेच जखम साबणाने स्वच्छ धुऊन डॉक्टरांकडे जावे आणि लसीकरण पूर्ण करावे.WHO च्या मते, भारतात दरवर्षी १८,००० पेक्षा अधिक लोक रेबीजमुळे मृत्यूमुखी पडतात. यातील बहुतांश प्रकरणे कुत्र्यांच्या चाव्यांमुळे होतात.
रेबीजचा थरार ! जंबुसरमधील घटनेत प्रशासनाचे तत्पर पाऊल
या घटनेनंतर जिल्हा आरोग्य अधिकारी आणि पशुवैद्यकीय विभागाने एकत्रित पथक नेमले. गावातील सर्व पशुधनाचे निरीक्षण करण्यात आले, आणि ज्या कुत्र्याने म्हशीला चावले होते, त्यालाही शोधण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.गावात जागरूकता मोहीम राबवली जात असून, लोकांना रेबीजबद्दल योग्य माहिती देण्यात येत आहे.
जनजागृती आणि शिक्षणाची गरज
ही घटना आपल्याला सांगते की,लोकांमध्ये अजूनही रेबीजविषयी चुकीच्या समजुती आहेत. दूधातून संक्रमण होईल का, किती धोका आहे – या सर्व गोष्टींबाबत जनजागृती करणे अत्यावश्यक आहे.शासन आणि आरोग्य विभागाने ग्रामीण भागात ‘रेबीज जागरूकता शिबिरे’ घेऊन लोकांना योग्य माहिती द्यावी, अशी मागणी होत आहे.
रेबीजचा थरार ! रेबीज टाळण्यासाठी काही सोपे उपाय:
भटक्या कुत्र्यांपासून दूर राहा.
पाळीव कुत्र्यांना वेळेवर रेबीज लस द्या.
प्राणी चावल्यास तत्काळ जखम स्वच्छ करा.
डॉक्टरांचा सल्ला नक्की घ्या.
दूध नेहमी उकळूनच प्या.
घटनेनंतरचा गावकऱ्यांचा प्रतिसाद
गावकऱ्यांपैकी एका व्यक्तीने सांगितले —
“म्हशीला कुत्र्याने चावल्याचं आम्हाला माहिती नव्हतं. तिचं दूध आम्ही प्यायलं होतं. तिचा रेबीजमुळे मृत्यू झाल्याचं समजल्यावर आम्ही सगळेच घाबरलो.”
दुसऱ्या एका महिलेने सांगितले —
“आम्ही काही दिवसांपूर्वी म्हशीचं दूध घेतलं होतं. मुलांनीही ते प्यायलं. म्हणून आम्ही तात्काळ लसीकरण केलं.”
रेबीजविषयी काही तथ्ये (Facts about Rabies):
रेबीज हा जगभरातील सर्वात जुना ज्ञात रोगांपैकी एक आहे.
हा रोग झाल्यानंतर जवळपास 100% मृत्यूदर आहे.
भारत हा रेबीज प्रकरणांमध्ये जगात पहिल्या क्रमांकावर आहे.
रेबीज टाळण्यासाठी लस हेच सर्वात प्रभावी शस्त्र आहे.
डॉक्टरांचे अंतिम मत ( रेबीजचा थरार ! )
डॉ. विपुल पटेल (भरूच जिल्हा आरोग्य अधिकारी) म्हणाले —
“या घटनेने लोकांमध्ये भीती निर्माण झाली असली तरी ती खबरदारी योग्यच आहे. रेबीज लसीकरण हे सुरक्षित आहे. दूधातून संक्रमण होण्याची शक्यता अत्यल्प आहे, परंतु सावधगिरी म्हणून लस घेणे हेच योग्य पाऊल आहे.”
रेबीजविषयी भीती नव्हे, जागरूकता आवश्यक ( रेबीजचा थरार !)
जंबुसरमधील ही घटना दाखवते की भीतीपेक्षा माहिती महत्त्वाची आहे.रेबीज हा टाळता येणारा पण दुर्लक्ष केल्यास जीवघेणा रोग आहे. त्यामुळे समाजाने शिक्षित आणि सजग राहणं गरजेचं आहे.
