इराणचा अमेरिकन एअरबेसवर प्रचंड हल्ला, 700 दशलक्ष डॉलर किमतीचे E-3 Sentry विमान नष्ट, अमेरिकेत चिंता
इराणने सौदी अरबमधील प्रिन्स सुलतान एअर बेसवर केलेल्या क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्याने अमेरिकेला मोठा झटका दिला आहे. २७ मार्च रोजी झालेल्या या हल्ल्यात अमेरिकेच्या वायूसेनेचे महत्वाचे E-3 Sentry AWACS (Airborne Warning and Control System) विमान नष्ट झाले. इराणच्या या हल्ल्यामुळे अमेरिकेच्या एरियल ऑपरेशन क्षमतेवर तात्काळ प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे, तर जागतिक सामरिक वर्तुळामध्येही तणाव वाढला आहे.
E-3 Sentry AWACS – अमेरिका आणि मित्र राष्ट्रांसाठी महत्वाचे
E-3 Sentry विमान हे केवळ एक हवाई विमान नसून, अमेरिकन वायूदलाचे हवेत उडणारे एक कंट्रोल एण्ड कमांड सेंटर आहे. हे विमान अमेरिकेला इंटेलिजन्स, सर्विलान्स आणि रिकॉनिसेंस यांसारख्या अत्यंत महत्वाच्या क्षमता प्रदान करते. १९७० च्या दशकापासून सेवेत असलेल्या या विमानाने ऑपरेशन डेझर्ट स्टॉर्म, कोसोवो युद्ध, इराक, अफगाणिस्तान, ऑपरेशन इनहेरेंट रिझॉल्व अशा अनेक मोहिमांमध्ये निर्णायक भूमिका निभावली आहे.
अमेरिकेचे हे विमान विशाल हवाई क्षेत्राची निगराणी करते तसेच विविध प्रकारच्या लढाऊ विमानांच्या दरम्यान ताळमेळ साधण्यास सक्षम आहे. याशिवाय, हे विमान फ्रान्स, ब्रिटन, सौदी अरब आणि इतर मित्र राष्ट्रांच्या सैन्यदलाद्वारेही वापरले जाते. अमेरिकेच्या एरियल ऑपरेशनसाठी हे विमान बॅकबोनसारखे आहे आणि यामुळेच त्याचे नुकसान गंभीर मानले जाते.
Related News
मोदींना अपशब्द बोलणाऱ्या मुलीच्या आईची थेट मागणी; म्हणाली, ‘तिला दत्तक घ्या…’
संकष्टी चतुर्थीला बनला खास ग्रहयोग! ‘या’ 5 राशींवर गणरायाची विशेष कृपा
मोठी बातमी! नोकरी सोडल्यावर PF मधून किती पैसे मिळणार? 75% रक्कम मिळेल, 25% अडकणार
हल्ल्याचे तपशील
इराणने या हल्ल्यासाठी प्रिन्स सुलतान एअर बेस निवडला कारण हा बेस अमेरिकन ऑपरेशन्सचा प्रमुख केंद्र मानला जातो. या हल्ल्यादरम्यान E-3 Sentry विमानासह अनेक हवेत इंधन भरणाऱ्या टँकर विमानांनाही झळ बसली आहे. इराणच्या दाव्यानुसार या हल्ल्यात १० हून अधिक अमेरिकन सैनिक जखमी झाले आहेत. सोशल मीडियावर नष्ट झालेल्या विमानाचे फोटोजही पोस्ट केले गेले आहेत, ज्यामुळे हल्ल्याची गंभीरता स्पष्ट होते.
वॉशिंग्टन पोस्टच्या बातमीनुसार, एकच E-3 Sentry विमानाची किंमत तब्बल ७०० दशलक्ष डॉलर म्हणजे ६६०० कोटी रुपये आहे. या विमानाच्या नष्ट होण्यामुळे अमेरिकेला आर्थिक तोटा तसेच सामरिक धोका दोन्ही भोगावा लागणार आहे.
AWACS ची भूमिका आणि युद्धातील महत्त्व
E-3 Sentry विमानाची भूमिका बुद्धीबळाचा मास्टर सारखी आहे. हे विमान युद्धक्षेत्राचे पूर्ण चित्र हवेतून दाखवते आणि त्या माहितीच्या आधारे फायटर पायलट मोहिमांचे निर्णय घेतात. अमेरिकन एफ-१६ पायलट आणि डिफेन्स पॉलीसी तज्ज्ञांनी या घटनेला गंभीर म्हटले आहे. हीथर पेनी, अमेरिकन वायूदलातील माजी पायलट आणि डिफेन्स पॉलीसी तज्ज्ञ यांनी सांगितले की AWACS ची हानी अमेरिकेच्या यु्द्ध ऑपरेशन कव्हरेजमध्ये मोठा गॅप निर्माण करू शकते.
फॉरेन एण्ड डिफेन्स पॉलीसी तज्ज्ञ केली ग्रीको यांनीही या घटनेला शॉर्ट टर्ममध्ये अमेरिकेसाठी गंभीर नुकसान मानले आहे. त्यांनी स्पष्ट केले की या हल्ल्यामुळे अमेरिकेच्या सामरिक नियंत्रणात तात्पुरता ब्रेक पडू शकतो.
हल्ल्याचा धोरणात्मक अर्थ
इराणने हा हल्ला विचारपूर्वक केला असल्याचे स्पष्ट दिसते. अमेरिकेची एरियल पॉवरसाठी महत्वाच्या असलेल्या रडार सिस्टीम, कम्युनिकेशन नेटवर्क आणि AWACS सारख्या गुप्तहेर विमानांना टार्गेट करून नष्ट करणे हे एक रणनीतिक पाऊल आहे. या हल्ल्यामुळे अमेरिका सध्याच्या युद्धात थोडा मागे पडेल असा अंदाज लावला जात आहे.
इराणच्या हल्ल्यामुळे सौदी अरबमध्ये देखील सुरक्षा तंत्रासाठी अतिरिक्त पावले उचलण्यात येत आहेत. अमेरिकेची प्रतिक्रिया सध्या शांत आहे, परंतु विश्लेषकांच्या मते, भविष्यात अमेरिकेचा कडवा प्रतिसाद होऊ शकतो.
जागतिक सामरिक परिणाम
या घटनेमुळे जागतिक सामरिक परिस्थितीही गंभीर झाली आहे. इराण-इस्त्रायल-अमेरिका युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर, उत्तर कोरिया आणि इतर राष्ट्रांचे संबंधही आता अधिक तणावपूर्ण झाले आहेत. जागतिक स्तरावर सामरिक आणि आर्थिक तणाव निर्माण झाल्यामुळे जागतिक बाजारावर देखील परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
विशेषत: मध्यपूर्वेतील हवाई ऑपरेशनवरील प्रभाव ही महत्वाची बाब ठरली आहे. अमेरिकेचे मित्र राष्ट्र देखील आपल्या संरक्षण व्यवस्था सुधारण्यास लागले आहेत. युद्धक्षेत्रात AWACS सारख्या विमानांचा समावेश अमेरिकेच्या सामरिक ताकदीचा बॅकबोन असल्यामुळे, या हल्ल्यामुळे युद्धातील संतुलन बदलू शकते.
हल्ल्याचे पुढील परिणाम
- अमेरिकेची एरियल सर्विलान्स कमी होण्याची शक्यता
- युद्ध मोहिमांमध्ये फायटर पायलटांना आवश्यक माहिती मिळण्यात अडचण
- मध्यपूर्वेतील अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव वाढणे
- जागतिक बाजारावर दबाव आणि तेल दरांमध्ये अस्थिरता
विश्लेषकांच्या मते, इराणने हा हल्ला केवळ सैन्याशी संबंधित नसून, अमेरिकेच्या जागतिक सामरिक प्रतिमेबाबत संदेश देण्यासाठी केला आहे. तसेच हा हल्ला सौदी अरबच्या सुरक्षेवर देखील प्रश्नचिन्ह निर्माण करतो.
इराणच्या हल्ल्यामुळे अमेरिकेसाठी एक धोरणात्मक आणि आर्थिक धक्का झाला आहे. नष्ट झालेल्या E-3 Sentry विमानामुळे अमेरिकेच्या यु्द्ध ऑपरेशन कव्हरेजवर तात्पुरता प्रश्नचिन्ह निर्माण झाला आहे. AWACS ची महत्त्वाची भूमिका लक्षात घेता, हे नुकसान अमेरिकेसाठी मोठ्या चिंतेचे कारण आहे. जागतिक सामरिक परिस्थिती अधिक तणावपूर्ण झाली असून, भविष्यात या घटनेचा विस्तृत परिणाम दिसू शकतो.
