पुतिन यांना १५० वर्षे जगवायचंय? रशिया खर्च करतोय तब्बल २५०० अब्ज रुपये
रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमिर पुतिन आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष क्षी जिनपिंग यांच्यातील एका कथित लीक ऑडिओनंतर जगभरात मानवाचे आयुष्य वाढवण्याबाबत मोठी चर्चा सुरू झाली होती. या चर्चेत असा दावा करण्यात आला होता की भविष्यात मानवाचे आयुर्मान १५० वर्षांपर्यंत वाढवता येऊ शकते. त्यानंतर आता रशियातून समोर आलेल्या माहितीनंतर या चर्चेला आणखी वेग मिळाला आहे.
अमेरिकेतील प्रसिद्ध वृत्तपत्र The Wall Street Journal च्या रिपोर्टनुसार, रशिया सध्या मानवाचे वृद्धत्व कमी करण्यासाठी आणि आयुष्य वाढवण्यासाठी अत्यंत गुप्त वैज्ञानिक प्रकल्पावर काम करत आहे. विशेष म्हणजे या प्रकल्पासाठी तब्बल २६ अब्ज डॉलर म्हणजेच जवळपास २५०० अब्ज रुपये खर्च करण्याची तयारी करण्यात आली आहे.
पुतिन स्वतः करत आहेत देखरेख ; ७३ वर्षीय पुतिन यांचे मिशन
या प्रकल्पाची सर्वात मोठी चर्चा म्हणजे रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष पुतिन स्वतः या संशोधनावर लक्ष ठेवून आहेत. रिपोर्टनुसार, हा प्रकल्प अत्यंत गोपनीय ठेवण्यात आला असून फक्त निवडक वैज्ञानिक आणि संशोधकांनाच त्यात सहभागी करण्यात आले आहे.
Related News
या प्रकल्पाचे नेतृत्व पुतिन यांची कन्या आणि प्रसिद्ध एंडोक्रिनोलॉजिस्ट Maria Vorontsova करत असल्याची माहिती समोर आली आहे. त्यांच्यासोबत रशियातील प्रसिद्ध संशोधन संस्था Kurchatov Institute चे प्रमुख मिखाईल कोवॅल्चुक देखील या प्रकल्पात महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत.
१५० वर्षे जगण्यामागील वैज्ञानिक प्रयोग काय?
या प्रकल्पामध्ये मुख्यत्वे तीन मोठ्या वैज्ञानिक तंत्रज्ञानांवर काम सुरू असल्याचे सांगितले जात आहे.
1. जीन थेरेपीद्वारे वृद्धत्व कमी करण्याचा प्रयत्न
रशियन वैज्ञानिक वृद्धत्वासाठी जबाबदार असलेल्या पेशी आणि गुणसूत्रांवर संशोधन करत आहेत. जीन थेरेपीच्या मदतीने शरीरातील “सेल्युलर एजिंग” म्हणजेच पेशींचे वृद्धत्व कमी करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.
शास्त्रज्ञांचा दावा आहे की जर वृद्धत्व वाढवणाऱ्या जीनवर नियंत्रण मिळवता आले, तर माणसाचे आयुष्य लक्षणीयरीत्या वाढू शकते. भविष्यात या तंत्रज्ञानामुळे अनेक वयोमानाशी संबंधित आजारांवरही नियंत्रण मिळवता येईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
2. 3D बायोप्रिंटिंगद्वारे कृत्रिम अवयव
या प्रकल्पातील दुसरा महत्त्वाचा भाग म्हणजे 3D बायोप्रिंटिंग. या प्रक्रियेद्वारे खराब झालेले किंवा निकामी झालेले मानवी अवयव कृत्रिमरित्या तयार करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.
काही महिन्यांपूर्वी पुतिन यांनी एका बैठकीत म्हटले होते की, “जर मानवी अवयव बदलता आले, तर आयुष्य मोठ्या प्रमाणात वाढू शकते.”
रशियन संशोधकांनी उंदराच्या थायरॉईड ग्रंथीचे आणि मानवी कार्टिलेज ऊतींचे यशस्वी बायोप्रिंटिंग केल्याचा दावा केला आहे. भविष्यात हृदय, यकृत, मूत्रपिंड आणि इतर अवयव कृत्रिमरीत्या तयार करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे.
3. डुकरांमध्ये मानवी अवयव विकसित करण्याचा प्रयोग
या प्रकल्पातील सर्वात चर्चेचा आणि वादग्रस्त भाग म्हणजे जीन-मॅच्ड छोट्या डुकरांमध्ये मानवी अवयव विकसित करण्याचा प्रयोग.
शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे की भविष्यात मानवासाठी आवश्यक अवयव अशा प्राण्यांमध्ये विकसित केले जाऊ शकतात. त्यामुळे अवयव प्रत्यारोपणाची समस्या मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकते.
मात्र या प्रयोगामुळे नैतिकता, मानवी हक्क आणि जैविक सुरक्षिततेबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
२०३० पर्यंत मिळू शकते मोठे यश?
रशियन संशोधकांच्या मते, हा प्रकल्प सुरुवातीला अतिशय संथ गतीने सुरू होता. मात्र २०२४ नंतर संशोधनाला वेग मिळाला आहे.
रशियाला आशा आहे की २०३० पर्यंत या संशोधनात मोठे यश मिळू शकते. जर हे तंत्रज्ञान यशस्वी झाले, तर मानवाचे सरासरी आयुर्मान वाढवण्यामध्ये मोठी क्रांती घडू शकते.
रशियासाठी हा प्रकल्प इतका महत्त्वाचा का?
रशिया सध्या लोकसंख्या घट आणि कमी आयुर्मानाच्या समस्येला सामोरे जात आहे. सरकारी आकडेवारीनुसार रशियन पुरुषांचे सरासरी आयुर्मान सुमारे ६८ वर्षे आहे. हे अनेक युरोपीय देशांच्या तुलनेत खूप कमी मानले जाते.
युरोपातील अनेक देशांमध्ये पुरुषांचे सरासरी आयुर्मान ७८ वर्षांपेक्षा जास्त आहे. त्यामुळे रशिया दीर्घायुष्य संशोधनामध्ये मोठी गुंतवणूक करत असल्याचे मानले जात आहे.
जगभरात चर्चेला उधाण
रशियाच्या या प्रकल्पामुळे जगभरातील वैज्ञानिक, वैद्यकीय तज्ज्ञ आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. काही तज्ज्ञांच्या मते हे संशोधन भविष्यात वैद्यकीय क्षेत्रासाठी गेमचेंजर ठरू शकते.
तर दुसरीकडे अनेक जण या प्रकल्पाकडे “अमरत्वाचा प्रयोग” म्हणून पाहत आहेत. सोशल मीडियावरही या विषयावर मोठ्या प्रमाणात चर्चा सुरू असून “मानव १५० वर्षे जगू शकतो का?” हा प्रश्न पुन्हा एकदा केंद्रस्थानी आला आहे.
नैतिकतेचे प्रश्नही उपस्थित
मानवी अवयवांची निर्मिती, जीन संपादन आणि कृत्रिम जैविक प्रयोगांमुळे अनेक नैतिक प्रश्न देखील निर्माण होत आहेत. भविष्यात अशा तंत्रज्ञानाचा गैरवापर होऊ शकतो का? फक्त श्रीमंत देशांनाच याचा फायदा मिळेल का? यावरही चर्चा सुरू झाली आहे.
मात्र रशिया या संशोधनाला मानवजातीच्या भविष्यासाठी महत्त्वाचे पाऊल मानत आहे.
आता पुढील काही वर्षांत या प्रकल्पातून नेमके काय निष्पन्न होते, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
