शासकीय धान्य गोदामातील द्वारपोच हमालांची दयनीय अवस्था – कंत्राटदाराच्या मनमानी कारभारामुळे उपासमारीचा धोका
अकोट – शासकीय धान्य गोदामामधून संपूर्ण तालुक्यासाठी धान्याचे वितरण चालू असताना, गोदामातील द्वारपोच हमाल कामगारांची अवस्था अत्यंत दयनीय असल्याचे दिसून आले आहे. अकोट तालुक्यामध्ये शहरासहित सव्वाशे हून अधिक गावांना धान्य पुरवठा केला जातो. यासाठी गोदामामध्ये काम करणाऱ्या द्वारपोच हमाल कामगारांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. मात्र, गेल्या अनेक वर्षांपासून त्यांना न्याय्य मजुरी न दिल्यामुळे या कामगारांचे जीवन अडचणींचे झाल्याची तक्रार त्यांनी उघड केली आहे.
द्वारपोच हमालांची अत्यंत कमी मजुरी
धान्य गोदामामध्ये काम करणाऱ्या माथाडी हमालांना प्रति क्विंटल ३५ ते ४० रुपये देऊन कामाचे योग्य मानधन दिले जाते, तर द्वारपोच हमालांना फक्त पाच रुपये प्रति क्विंटल प्रमाणे मजुरी मिळत आहे. धर्मा वानखडे, द्वारपोच हमाल कामगार, यांनी सांगितले की, “चार ते पाच वर्षांपासून मी द्वारपोच हमाली करीत आहे. सुरुवातीला मला प्रति क्विंटल केवळ चार रुपये देण्यात आले. मागील काही दिवसांपासून एक रुपया वाढवून पाच रुपये प्रति क्विंटल करण्यात आले. तरीही हे शासनाने ठरवलेल्या दरापेक्षा खूप कमी आहे.”
या अत्यल्प मजुरीमुळे द्वारपोच हमाल कामगार आणि त्यांच्या कुटुंबांवर आर्थिक ताण येत आहे. अनेक कामगार आपल्या कुटुंबाची रोजची गरज पूर्ण करण्यासाठी संघर्ष करत आहेत.
Related News
कंत्राटदारांच्या मनमानी कारभाराचे परिणाम
धान्य गोदामातील द्वारपोच हमाल कामगारांचे जीवन कंत्राटदारांच्या मनमानी कारभारामुळे गंभीर अवस्थेत आले आहे. धर्मा वानखडे यांनी सांगितले की, “संबंधित कंत्राटदार आम्हाला शासनाने ठरवलेल्या दराप्रमाणे मजुरी देत नाही. या प्रकारामुळे आमच्या कुटुंबावर उपासमारीची वेळ आली आहे. कंत्राटदाराच्या मनमानी कारभारामुळे आम्हाला रोजच्या जीवनात अडचणींना सामोरे जावे लागत आहे.” या गोष्टीतून स्पष्ट होते की, कंत्राटदार द्वारपोच हमालांवर अन्याय करत असून, शासनाने ठरवलेल्या मानधनाचे उल्लंघन करत आहे.
धान्य वितरणाची प्रक्रिया आणि द्वारपोच हमालांची भूमिका
महाराष्ट्र शासनाने सुरू केलेल्या लक्ष निर्धारीत सार्वजनिक वितरण प्रणाली (PDS) अंतर्गत धान्य वितरण व्यवस्थेची कामगिरी सुव्यवस्थित करण्यासाठी तालुका आणि शहरातील सर्व परवानाधारक दुकानदारांना धान्याचे वितरण गोदामातून थेट केले जाते.
या प्रक्रियेत द्वारपोच हमाल कामगारांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे. हे कामगार धान्य गोदामातून वाहून शहरासह संपूर्ण तालुक्यातील गावांमध्ये वितरण करतात. त्यांच्या मेहनतीशिवाय वितरण प्रक्रिया सुरळीत पार पडणे अशक्य आहे.
मात्र, त्यांच्या मेहनतीचे योग्य मूल्य न दिल्यामुळे ही प्रक्रिया कामगारांसाठी दुःखदायक ठरत आहे. गोदामातील माथाडी कामगारांना जास्त मजुरी मिळते, तर द्वारपोच कामगारांना खूपच कमी देण्यात येते. ही असमानता स्पष्टपणे दिसून येते.
हमाल कामगारांची मागणी
धर्मा वानखडे, द्वारपोच हमाल कामगार, यांनी सरकारकडे स्पष्ट मागणी केली आहे की: “संबंधित कंत्राटदार द्वारपोच हमालांना शासनाने ठरवलेल्या दराप्रमाणे मजुरी द्यावी. नाहीतर आम्हाला न्याय मिळवून द्यावा.”
कामगारांचे म्हणणे आहे की, कंत्राटदाराच्या मनमानी कारभारामुळे कामगारांचे कुटुंब उपासमारीच्या धोक्यात आले आहे. शासनाने या समस्येकडे गांभीर्याने लक्ष द्यावे आणि संबंधित कंत्राटदाराविरुद्ध कायदेशीर कार्यवाही करावी.
कंत्राटदार आणि शासन यांच्यातील अंतर
धान्य गोदामातील द्वारपोच हमाल कामगारांसाठी समस्या निर्माण झाल्याचे स्पष्ट आहे. कंत्राटदार कामगारांना कमी मजुरी देत असल्याने शासनाने ठरवलेले मानधन कामगारांपर्यंत पोहचत नाही.
संबंधित अधिकारी आणि प्रशासनाने या प्रकाराकडे विशेष लक्ष देऊन:
कंत्राटदारावर कारवाई करणे
द्वारपोच हमालांसाठी शासनाने ठरवलेले मानधन लागू करणे
कामगारांचे आर्थिक हित सुरक्षित करणे
हे तातडीने करणे आवश्यक आहे.
शेतकरी कामगारांचे अनुभव
धर्मा वानखडे यांनी सांगितले की, “माझा आणि इतर द्वारपोच हमाल कामगारांचा रोजचा संघर्ष फारच कठीण आहे. घरगुती खर्च, मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च, घरातील गरजा यासाठी कमी मजुरीवर जगणे अत्यंत कठीण झाले आहे. शासनाने आमच्या न्यायासाठी तातडीने कारवाई करावी.”
या तक्रारीमुळे स्पष्ट होते की, द्वारपोच हमालांच्या समस्या केवळ आर्थिक नाहीत, तर सामाजिक आणि कुटुंबीय जीवनावरही परिणाम करतात.
धान्य गोदामातील कामगार वर्गातील असमानता
माथाडी कामगार: 35–40 रुपये प्रति क्विंटल
द्वारपोच हमाल: 5 रुपये प्रति क्विंटल
या असमानतेमुळे द्वारपोच हमालांना रोजच्या जीवनात संघर्ष करावा लागतो. त्यांच्या मेहनतीचे योग्य मूल्य न दिल्यामुळे कामगार वर्गात नाराजी वाढत आहे.
सरकारी लक्ष देण्याची गरज
शासनाने द्वारपोच हमाल कामगारांसाठी मानधन निश्चित करणे
कंत्राटदाराच्या मनमानी कारभारावर कारवाई करणे
कामगारांसाठी आर्थिक आणि सामाजिक सुरक्षा सुनिश्चित करणे
या उपाययोजनांमुळे द्वारपोच हमालांचे जीवन सुरक्षित होऊ शकते आणि धान्य वितरण प्रक्रिया सुरळीत चालू राहू शकते.
अकोट शासकीय धान्य गोदामातील द्वारपोच हमाल कामगारांची दयनीय अवस्था गंभीर आहे. कंत्राटदारांच्या मनमानी कारभारामुळे कामगारांना न्याय मिळत नाही, आणि त्यांच्या कुटुंबावर आर्थिक ताण येतो. शासनाने या समस्येकडे गांभीर्याने लक्ष देणे आवश्यक आहे.
धार्मिक आणि सामाजिक जबाबदारीबरोबरच प्रशासनाने तातडीने कारवाई करून धनादेश व शासनाने ठरवलेले दर कामगारांपर्यंत पोहचवणे आवश्यक आहे.
धर्मा वानखडे यांच्या तक्रारीनुसार, द्वारपोच हमालांना न्याय मिळालाच पाहिजे, जेणेकरून त्यांच्या कुटुंबाचे जीवन सुरळीत होईल आणि धान्य वितरणाची प्रक्रिया कार्यक्षम राहील.
