भारत आणि पाकिस्तान यांच्यातील संबंध गेल्या काही दिवसांपासून अत्यंत तणावपूर्ण बनले आहेत. पहलगाम येथे पर्यटकांवर झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने पाकिस्तानविरोधात कठोर भूमिका घेतली असून, आता त्याचे परिणाम विविध स्तरांवर दिसून येत आहेत. आंतरराष्ट्रीय मंचावर पाकिस्तानला एकाकी पाडण्यासोबतच भारताने सिंधू पाणी करार निलंबित करण्याचा मोठा निर्णय घेतला. या निर्णयामुळे पाकिस्तानमध्ये मोठी खळबळ उडाली असून, आता भारताच्या नव्या जलप्रकल्पांमुळे पाकिस्तानसमोर आणखी मोठे संकट निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
भारत सरकार सध्या नद्यांवरील जल व्यवस्थापन अधिक मजबूत करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर पायाभूत सुविधा उभारत आहे. जलविद्युत प्रकल्प, धरणे आणि नवीन बोगद्यांच्या माध्यमातून भारत आपल्या वाट्याचे पाणी पूर्ण क्षमतेने वापरण्याच्या तयारीत आहे. विशेष म्हणजे पाकिस्तानमध्ये जाणाऱ्या पाण्याचा प्रवाह नियंत्रित करण्यासाठी केंद्र सरकार दीर्घकालीन रणनीतीवर काम करत असल्याची चर्चा रंगली आहे.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, भारत दोन नवीन बोगदे बांधण्याच्या प्रकल्पावर वेगाने काम करत आहे. या बोगद्यांमुळे नदीच्या पाण्याचा प्रवाह नियंत्रित केला जाऊ शकतो. त्यामुळे भविष्यात पाकिस्तानला पाणीपुरवठ्यावर मोठा परिणाम जाणवू शकतो. काही तज्ज्ञांच्या मते, पाण्याच्या प्रवाहात अचानक बदल झाल्यास पाकिस्तानातील काही भागांमध्ये पूरस्थिती किंवा तीव्र जलटंचाईसारखे गंभीर परिणाम दिसू शकतात.
Related News
अजितदादांच्या निधनानंतर राष्ट्रवादीत खळबळ; पार्थ पवारांवरून मोठा वाद उफाळला
7 धक्कादायक निरीक्षणं! सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांची बेरोजगार तरुणांवर ‘झुरळं’ टिप्पणी; कोर्टात याचिकाकर्त्याला फटकारलं
धक्कादायक! NEET परीक्षा रद्द झाल्यानंतर विद्यार्थ्यांनी घेतला टोकाचा निर्णय
पेट्रोल-डिझेलचे दर लवकरच कमी होणार? भारताने केला मोठा करार
भारताचा 1 मोठा निर्णय; नेपाळमध्ये खळबळ, बालेन शाह सरकार अडचणीत
पंतप्रधान आवास योजनेत मोठी झेप! पुढील वर्षी 15 लाख घरांचे वितरण
4 प्रमुख शेतकरी नेते ताब्यात, महादेव जानकरांची उचलबांगडी; आंदोलन पेटलं
शेतकऱ्यांसाठी आनंदाची बातमी! महाराष्ट्रात कांदा खरेदीला आजपासून सुरुवात
600 कोटींच्या ब्लॉकबस्टरच्या सिक्वेलवर शोककळा! ‘जेलर 2’ सेटवर मोठी दुर्घटना
मोठी खुशखबर! 33 हजारांहून अधिक ग्राहक झाले वीज निर्माते, मिळाले 78 हजारांचे अनुदान
भारत सरकारचा उद्देश फक्त पाणी रोखणे नसून, देशाच्या भविष्यातील जलसुरक्षेला प्राधान्य देणे हा असल्याचे सांगितले जात आहे. राजस्थानसारख्या कोरडवाहू भागांमध्ये अतिरिक्त पाणी वळवण्याचाही सरकारचा विचार असल्याचे बोलले जात आहे. यामुळे शेती, पिण्याचे पाणी आणि औद्योगिक वापरासाठी मोठा फायदा होऊ शकतो.
दरम्यान, पाकिस्तानने भारताच्या या भूमिकेला तीव्र विरोध दर्शवला आहे. सिंधू पाणी करार हा दोन्ही देशांमध्ये अनेक दशकांपासून अस्तित्वात असलेला महत्त्वाचा करार मानला जातो. मात्र, सीमापार दहशतवाद सुरू असताना कोणताही समझोता स्वीकारला जाणार नाही, असा स्पष्ट संदेश भारताने दिला आहे. त्यामुळे पाकिस्तानकडून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर दबाव निर्माण करण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. मात्र, जागतिक पातळीवर पाकिस्तानला अपेक्षित प्रतिसाद मिळताना दिसत नाही.
याच दरम्यान, जम्मू-काश्मीरमधील सलाल धरणातील मोठ्या प्रमाणात गाळ काढण्याचे कामही वेगाने सुरू करण्यात आले आहे. राष्ट्रीय जलविद्युत महामंडळाकडून हे काम हाती घेण्यात आले असून, पुढील तीन ते चार वर्षे ही मोहीम सुरू राहण्याची शक्यता आहे. गाळ काढण्याच्या प्रक्रियेमुळे धरणाची क्षमता वाढणार असून, जलसाठा अधिक प्रभावीपणे नियंत्रित करता येणार आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, भारताच्या या नव्या रणनीतीमुळे पाकिस्तानच्या कृषी व्यवस्थेवर मोठा परिणाम होऊ शकतो. पाकिस्तानमधील अनेक भाग शेतीसाठी सिंधू नदी प्रणालीवर अवलंबून आहेत. पाण्याचा पुरवठा कमी झाल्यास तिथे अन्नधान्य उत्पादनावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. काही अहवालांनुसार, पाकिस्तानमधील काही भागांमध्ये आधीच पाणीटंचाईची समस्या निर्माण झाली असून, भविष्यात परिस्थिती आणखी गंभीर बनू शकते.
पहलगाम हल्ल्यानंतर भारताने घेतलेल्या निर्णयांमुळे पाकिस्तानची चिंता वाढली आहे. राजनैतिक, आर्थिक आणि जलव्यवस्थापन या तिन्ही स्तरांवर भारत आता आक्रमक पावले उचलताना दिसत आहे. त्यामुळे दक्षिण आशियातील राजकीय वातावरण अधिक संवेदनशील बनले आहे.
भारताच्या या भूमिकेमुळे देशांतर्गत अनेक स्तरांवर समर्थन व्यक्त केले जात आहे. अनेकांनी भारताच्या जलसुरक्षा धोरणाचे स्वागत केले असून, देशाच्या संसाधनांवर प्रथम हक्क भारताचाच असल्याचे मत व्यक्त केले जात आहे. दुसरीकडे पाकिस्तानमध्ये मात्र या निर्णयांमुळे भीती आणि अस्वस्थतेचे वातावरण निर्माण झाल्याचे चित्र आहे.
आगामी काळात भारताचे हे प्रकल्प कितपत वेगाने पूर्ण होतात आणि त्याचा पाकिस्तानवर नेमका काय परिणाम होतो, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. मात्र एक गोष्ट स्पष्ट आहे की, पहलगाम हल्ल्यानंतर भारताने घेतलेली आक्रमक भूमिका आता फक्त सीमांपुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर जलनीतीच्या माध्यमातूनही पाकिस्तानवर दबाव वाढवण्याची रणनीती राबवली जात आहे.
