नाशिकमध्ये दुष्काळाची चाहूल; मृगाची हुलकावणी, कुंभमेळा विकासकामांमुळे जलाशय कोरडे, सर्वसामान्यांचे हाल
जून महिना संपत आला तरी नाशिक जिल्ह्यावर मान्सूनची कृपा झालेली नाही. चैत्र आणि वैशाख महिन्यात नियमितपणे होणाऱ्या वळवाच्या सरी यंदा पूर्णपणे गायब झाल्या. त्यानंतर शेतकऱ्यांना आशा होती ती मृग नक्षत्रातील पावसाची; मात्र मृगानेही हुलकावणी दिल्याने संपूर्ण जिल्हा चिंतेच्या छायेत गेला आहे. पावसाअभावी नदी-नाले कोरडे पडले असून तलावांतील पाणीसाठाही झपाट्याने कमी होत आहे. दुसरीकडे त्र्यंबकेश्वर येथे सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या विकासकामांसाठी काही जलाशय रिकामे करण्यात आल्याने भविष्यातील पाणीटंचाईची चिंता आणखी वाढली आहे.
सध्या नाशिक शहरासह ग्रामीण भागात उन्हाची तीव्रता कायम असून जूनच्या तिसऱ्या आठवड्यातही मे महिन्यासारखी उष्णता जाणवत आहे. डोंगरकडे ओसाड दिसत आहेत, हिरवाईचा मागमूस नाही आणि ग्रामीण भागात पिण्याच्या पाण्यासाठीही संघर्ष सुरू झाला आहे.
Related News
6 खासदारांनी ठाकरेंना दिला जय महाराष्ट्र; संजय जाधवांनी सांगितले खरे कारण
दिव्यांगांच्या रोजगारासाठी अकोल्यात विशेष कला दालन; 24-25 जूनला आयोजन
Anushri Mane New House 2026: 10 वर्षांच्या संघर्षानंतर अनुश्री मानेची स्वप्नपूर्ती, स्वबळावर घेतलं हक्काचं घर; भावुक पोस्ट व्हायरल
सापांपासून बचावाचा सर्वात सोपा उपाय! आदिवासींची 1 प्रभावी ट्रिक; घराजवळही फिरकणार नाही साप
खामगाव रोडवर भीषण अपघात; कारंजा रमजानपूर येथील व्यावसायिकाचा जागीच मृत्यू
नागपुरात थरारक हत्याकांड पोलीसची धडक कारवाई; 3 जणांनी मित्रालाच संपवलं, रेल्वे ट्रॅकवर फेकला मृतदेह
उद्धव ठाकरेंच्या बैठकीला 20 आमदार उपस्थित, 3 गैरहजर; चर्चांना उधाण
6 खासदारांनंतर 14 आमदारांचा निर्णय ठरणार निर्णायक, ठाकरे गटात आणीबाणीची बैठक
‘महाराष्ट्राची एप्स्टिन फाईल’मध्ये रुपाली चाकणकर यांच्या भूमिकेत दिपाली सय्यद, दमदार 1st लूक व्हायरल
7 नव्या हाय-स्पीड बुलेट ट्रेन कॉरिडॉर: भारतात क्रांतिकारी वेगवान रेल्वे नेटवर्कचा धमाकेदार विस्तार सुरू!
365 मतांनी दणदणीत विजय! राजेंद्र राऊतांचा मोहिते पाटलांवर घणाघात; ‘118 मतंही पडली नसती’ असा जोरदार टोला
17 पैकी 16 जागांवर महायुतीचा विक्रमी विजय; महाविकास आघाडीला मोठा धक्का
मृग नक्षत्राचा दगा; शेतकरी चिंतेत
साधारणपणे जूनच्या पहिल्या-दुसऱ्या आठवड्यात पावसाला सुरुवात होते. शेतकरीही त्याच अंदाजाने शेतीची मशागत पूर्ण करून बियाणे, खते आणि औषधांची खरेदी करतात. यंदाही अनेक शेतकऱ्यांनी लाखो रुपयांची गुंतवणूक केली. मात्र, पाऊसच न आल्याने संपूर्ण नियोजन कोलमडले आहे.
नाशिक जिल्ह्यात सोयाबीन, कापूस, मका आणि बाजरीची मोठ्या प्रमाणावर लागवड केली जाते. या सर्व पिकांच्या पेरणीसाठी योग्य वेळ हातातून निसटत चालली आहे. पाऊस उशिरा झाल्यास उत्पादनावर परिणाम होण्याची शक्यता वाढत आहे.शेतकऱ्यांच्या मते, पेरणी जितकी उशिरा होईल तितका उत्पादन खर्च वाढेल आणि उत्पन्न कमी होण्याची शक्यता अधिक आहे.
नाशिक जलाशय कोरडे; नियोजनावर प्रश्नचिन्ह
त्र्यंबकेश्वर परिसरात सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या विकासकामांना वेग देण्यात आला आहे. या विकासकामांत काही तलावांचे सुशोभीकरण आणि दुरुस्ती सुरू असल्याने त्यातील पाणी पूर्णपणे काढून टाकण्यात आले आहे.संकटकाळात उपयोगी पडणारे हे तलाव सध्या रिकामे असल्याने नागरिकांमध्ये नाराजी व्यक्त होत आहे. पाऊस लांबल्यास पिण्याचे पाणी, जनावरांसाठी पाणी आणि शेतीसाठी आवश्यक असलेले पाणी उपलब्ध करणे प्रशासनासमोर मोठे आव्हान ठरणार आहे.
अनेक नागरिकांचा सवाल आहे की, विकासकामे आवश्यक असली तरी ती पावसाळ्याच्या तोंडावरच का करण्यात आली? उन्हाळ्याच्या सुरुवातीला किंवा पावसाळ्यानंतर ही कामे केली असती तर अशी परिस्थिती निर्माण झाली नसती.
डोंगर-दऱ्यांमध्येही ओसाड चित्र
पावसाळा सुरू होताच नाशिक जिल्ह्यातील पहिणे बारी, दुगारवाडी, त्र्यंबकेश्वर परिसर आणि इतर निसर्गरम्य ठिकाणी पर्यटकांची मोठी गर्दी होत असते.मात्र यंदा परिस्थिती पूर्णपणे वेगळी आहे. नदीपात्रात पाणी नसून दगड-गोटे स्पष्ट दिसत आहेत. डोंगरांवर हिरवाई नाही. निसर्गप्रेमींनाही यामुळे निराशा होत आहे.पर्यटन व्यवसायावरही त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न गंभीर
ग्रामीण भागात अनेक गावांमध्ये विहिरी आणि बोअरवेलची पाणीपातळी झपाट्याने खाली गेली आहे.अनेक गावांमध्ये टँकरद्वारे पाणीपुरवठ्याची वेळ येण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. जनावरांसाठी चारा आणि पाणी या दोन्ही समस्यांनी शेतकरी हैराण झाला आहे.पशुपालकांचे म्हणणे आहे की, चारा उपलब्ध असला तरी पाणी नसेल तर जनावरांचे संगोपन करणे कठीण होईल.
शेतकऱ्यांची वाढती आर्थिक अडचण
टेहरे गावातील शेतकरी गुलाब शेवाळे यांनी सांगितले की, मका बियाण्यासाठी मोठा खर्च केला असून बियाणे अजूनही घरात पडून आहे. पेरणी उशिरा झाल्यास उगवण क्षमता कमी होऊ शकते.फक्त बियाणेच नाही तर खते, कीटकनाशके आणि मशागतीचा खर्च आधीच झालेला आहे. त्यात पाऊसच नसल्याने आर्थिक ताण वाढत आहे.बँकेचे कर्ज, खासगी सावकारांकडून घेतलेले पैसे आणि वाढते शेतीचे खर्च यामुळे अनेक शेतकरी चिंतेत आहेत.
प्रशासनाचा पाणी बचतीचा सल्ला; प्रत्यक्षात वेगळी परिस्थिती
एकीकडे शासन नागरिकांना पाणी जपून वापरण्याचे आवाहन करत आहे.दुसरीकडे विकासकामांसाठी मोठ्या प्रमाणावर पाण्याचा वापर होत असल्याचा आरोप नागरिक करत आहेत.यामुळे प्रशासनाच्या नियोजनावर प्रश्न उपस्थित होत असून, जलसंधारणाच्या उपाययोजना अधिक प्रभावीपणे राबविण्याची मागणी होत आहे.
पुढील काही दिवस अत्यंत महत्त्वाचे
हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार पुढील काही दिवसांत समाधानकारक पाऊस झाला तर परिस्थितीत सुधारणा होऊ शकते.मात्र पाऊस आणखी लांबल्यास जिल्ह्यातील शेती, पिण्याचे पाणी, पशुधन आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्था या सर्वांवर मोठा परिणाम होऊ शकतो.तज्ज्ञांच्या मते, पाण्याचे नियोजन, जलसंधारण, तलावांचे वैज्ञानिक व्यवस्थापन आणि विकासकामांचे योग्य वेळापत्रक तयार करणे आता अत्यावश्यक झाले आहे.
जबाबदार कोण?
आज सर्वसामान्य नागरिकांच्या मनात एकच प्रश्न निर्माण झाला आहे—पावसाला कोणी थांबवू शकत नाही, पण उपलब्ध पाण्याचे योग्य नियोजन करण्याची जबाबदारी कोणाची?जर संकटकाळात उपयोगी पडणारे जलाशय विकासकामांच्या नावाखाली रिकामे ठेवले जात असतील आणि त्याच वेळी मान्सून उशिरा येत असेल, तर भविष्यातील पाणीटंचाईची जबाबदारी निश्चित करणे आवश्यक आहे.
नाशिक जिल्हा सध्या अशा वळणावर उभा आहे, जिथे पुढील काही दिवसांचा पाऊसच लाखो नागरिकांचे आणि हजारो शेतकऱ्यांचे भविष्य ठरवणार आहे. वेळेत पाऊस झाला तर परिस्थिती सावरण्याची संधी मिळेल; अन्यथा पाणीटंचाई, दुष्काळ आणि आर्थिक संकट अधिक तीव्र होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
