५ वर्षांचा शिवसेनेचा गड ढासळला; Mumbai महापालिकेत भाजपचा महापौर, सत्ताकारणात ऐतिहासिक बदल
Mumbai : देशातील सर्वात श्रीमंत आणि प्रभावशाली महानगरपालिका म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या सत्तेच्या समीकरणात ऐतिहासिक बदल घडला आहे. तब्बल २५ वर्षांनंतर शिवसेनेच्या हाती असलेले महापौरपद आता भारतीय जनता पक्षाकडे जाणार आहे. घाटकोपर येथील नगरसेविका रितू तावडे या मुंबईच्या नव्या महापौरपदी विराजमान होणार असून, हा निर्णय Mumbai च्या राजकीय इतिहासातील महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
१९९७ पासून शिवसेनेचे वर्चस्व असलेल्या Mumbai महापालिकेत यंदा पहिल्यांदाच वेगळे चित्र पाहायला मिळाले. शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) गट, शिवसेना (एकनाथ शिंदे गट), भाजप, काँग्रेस, मनसे आणि इतर पक्षांमध्ये झालेल्या बहुकोनी लढतीनंतर अखेर भाजप सर्वात मोठा पक्ष म्हणून उदयास आला. २२७ सदस्यीय सभागृहात भाजपने ८९ जागा जिंकत स्पष्ट आघाडी घेतली. महायुतीच्या एकत्रित ताकदीने ११८ चा आकडा गाठल्याने बहुमतासाठी आवश्यक असलेल्या ११४ पेक्षा अधिक संख्याबळ मिळाले आहे.
रितू तावडे यांची राजकीय वाटचाल
रितू तावडे या घाटकोपर परिसरातून निवडून आलेल्या अनुभवी नगरसेविका आहेत. त्यांनी यापूर्वी बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या शिक्षण समितीच्या अध्यक्षपदाची जबाबदारी सांभाळली आहे. शिक्षण, महिला सक्षमीकरण आणि नागरी सुविधा या क्षेत्रात त्यांनी काम केल्याची प्रतिमा आहे. भाजप नेते अमित साटम यांनी त्यांच्या नावाची अधिकृत घोषणा करताना “Mumbai च्या विकासाला नवे गतीमान नेतृत्व मिळेल,” असा विश्वास व्यक्त केला.
महापौरपदासाठी त्यांच्या निवडीमुळे भाजपमध्ये उत्साहाचे वातावरण आहे. विशेषतः मुंबईसारख्या आर्थिक राजधानीत सत्ता मिळवणे हा पक्षासाठी मोठा राजकीय संदेश मानला जात आहे.
उपमहापौरपद शिवसेना (शिंदे गट) कडे
महापौरपद भाजपकडे जात असले तरी महायुतीतील समतोल राखत उपमहापौरपद शिवसेना (शिंदे गट) कडे देण्यात आले आहे. वॉर्ड क्रमांक ५ मधून निवडून आलेले संजय शंकर घाडी यांची उपमहापौर म्हणून निवड जाहीर करण्यात आली आहे. ते १५ महिन्यांसाठी पद सांभाळतील. शिवसेनेने उपमहापौरपदाचा कार्यकाळ विभागून चार नगरसेवकांना संधी देण्याची रणनीती आखली आहे.
२०२२ मधील राजकीय उलथापालथीत एकनाथ शिंदे यांच्या बाजूने गेलेल्या नेत्यांमध्ये घाडी यांचा समावेश होता. त्यामुळे त्यांच्या निवडीला राजकीय पार्श्वभूमीही आहे.
शिवसेना (उद्धव गट) साठी धक्का
१९९७ पासून Mumbai महापालिकेवर अखंड सत्ता गाजवणाऱ्या शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) गटासाठी हा मोठा धक्का मानला जात आहे. यंदाच्या निवडणुकीत या गटाला ६५ जागा मिळाल्या. मनसेला ६, राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट) ला १ जागा मिळाली. काँग्रेसने २४, एआयएमआयएमने ८, राष्ट्रवादी काँग्रेस (अजित पवार गट) ने ३ आणि समाजवादी पक्षाने २ जागा जिंकल्या.
शिवसेना (उद्धव गट) ने स्वतंत्रपणे जोरदार प्रचार केला असला तरी विभाजनानंतर निर्माण झालेली राजकीय परिस्थिती, कार्यकर्त्यांतील विभागणी आणि महायुतीची एकत्रित ताकद यामुळे त्यांना महापौरपद गमवावे लागले.
नऊ वर्षांनंतरची निवडणूक
ही निवडणूक तब्बल नऊ वर्षांनंतर पार पडली. मागील कार्यकाळ संपल्यानंतर ७ मार्च २०२२ पासून राज्य सरकारने नियुक्त केलेल्या प्रशासकाकडे महापालिकेची सूत्रे होती. त्यामुळे लोकशाही प्रक्रियेच्या पुनरागमनाकडे नागरिकांचे लक्ष होते.
या काळात अनेक महत्त्वाचे निर्णय प्रशासकीय पातळीवर घेण्यात आले. मात्र लोकनियुक्त प्रतिनिधींच्या अनुपस्थितीत विकासकामांवर राजकीय छटा नव्हती. त्यामुळे नव्या सभागृहाकडून अधिक जबाबदारीची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
अर्थसंकल्प आणि आर्थिक महत्त्व
Mumbai महापालिका ही देशातील सर्वात श्रीमंत स्थानिक स्वराज्य संस्था आहे. २०२५-२६ चा अर्थसंकल्प तब्बल ७४,४५० कोटी रुपयांचा आहे. पायाभूत सुविधा, आरोग्य, शिक्षण, रस्ते, पाणीपुरवठा, स्वच्छता आणि पर्यावरण यांसाठी मोठ्या प्रमाणावर निधी खर्च केला जातो.
महापौरपदावर भाजपचा ताबा आल्याने राज्य सरकार आणि केंद्र सरकार यांच्यातील समन्वयातून प्रकल्पांना गती मिळेल, असा दावा महायुतीच्या नेत्यांकडून करण्यात येत आहे.
आगामी आव्हाने
नव्या महापौरांसमोर अनेक आव्हाने आहेत. Mumbai तील वाहतूक कोंडी, रस्त्यांची दुरवस्था, पावसाळ्यातील पूरस्थिती, झोपडपट्टी पुनर्वसन, कचरा व्यवस्थापन आणि आरोग्य सुविधा यांसारखे प्रश्न गंभीर आहेत.
याशिवाय मुंबईतील वाढती लोकसंख्या, वाढते प्रदूषण आणि किनारपट्टीवरील हवामान बदलाचे परिणाम यांचा सामना करणेही आवश्यक आहे. महापौर म्हणून रितू तावडे यांना प्रशासकीय यंत्रणा, नगरसेवक आणि नागरिक यांच्यात समन्वय साधत विकासाचा आराखडा राबवावा लागणार आहे.
राजकीय परिणाम
मुंबई महापालिकेतील हा बदल आगामी राज्य आणि राष्ट्रीय राजकारणावर प्रभाव टाकणारा ठरू शकतो. मुंबईतील सत्ता मिळवणे हे कोणत्याही पक्षासाठी प्रतिष्ठेचे मानले जाते. भाजपने या विजयातून आपली संघटनात्मक ताकद सिद्ध केली आहे.
दुसरीकडे शिवसेनेसाठी आत्मपरीक्षणाची वेळ आली आहे. २५ वर्षांचा गड ढासळल्याने आगामी निवडणुकांसाठी त्यांना नव्या रणनीतीची आखणी करावी लागणार आहे.
नागरिकांच्या अपेक्षा
राजकीय समीकरणे बदलली असली तरी मुंबईकरांच्या अपेक्षा कायम आहेत — स्वच्छ, सुरक्षित आणि सक्षम मुंबई. नागरिकांना पक्षीय वादापेक्षा विकासकामांची गती महत्त्वाची आहे.
मुंबईसारख्या जागतिक दर्जाच्या शहराला पायाभूत सुविधा, आरोग्य सेवा, डिजिटल प्रशासन आणि पर्यावरणपूरक विकास यांची गरज आहे. नव्या नेतृत्वाकडून पारदर्शकता आणि कार्यक्षमतेची अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
नवा अध्याय सुरू
तब्बल पाव शतकानंतर मुंबई महापालिकेत सत्तांतर झाले आहे. भाजपच्या रितू तावडे यांच्या रूपाने मुंबईला नवे नेतृत्व मिळत आहे. महायुतीच्या एकत्रित ताकदीमुळे स्थिर प्रशासनाची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
आता सर्वांचे लक्ष असेल ते नव्या सभागृहाच्या कामगिरीकडे. मुंबईकरांच्या अपेक्षा पूर्ण करत शहराचा विकास साधण्यात नव्या महापौरांना कितपत यश येते, हे येणारा काळच ठरवेल. २५ वर्षांचा अध्याय संपून नव्या राजकीय पर्वाची सुरुवात झाली आहे — आणि त्याची दिशा ठरवण्याची जबाबदारी आता नव्या नेतृत्वावर आहे.
