मोदी–पुतिन सीक्रेट स्ट्रॅटेजी! भारत-रशिया संबंधांची अग्निपरीक्षा कोणती?

अंतराष्ट्रीय
रशिया
05 Dec

मैत्री दाखवायला पण मोदी–पुतिन यांची सीक्रेट स्ट्रॅटेजी काय? रशियाला जे हवं आहे, ती भारताची प्राथमिकताच नाही

युक्रेन युद्ध पेटल्यानंतर जवळपास तीन वर्षांनंतर रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन भारताच्या दौऱ्यावर आले आहेत. हा दौरा सामान्य कूटनीतिक कार्यक्रम नसून, भारत-रशिया संबंधांच्या पुढील दशकाचं चित्र ठरवणारा, अत्यंत संवेदनशील आणि जागतिक स्तरावर चर्चिला जाणारा एक “टर्निंग पॉईंट” मानला जात आहे.

जग बदललं आहे, आंतरराष्ट्रीय राजकारणाचे समीकरण बदलले आहेत, अमेरिके-चीन संघर्ष, रशिया-पाश्चिमात्य तणाव, मध्यपूर्वेची अस्थिरता — या सर्वांच्या पार्श्वभूमीवर भारताचं स्थान एका संतुलित, स्वायत्त आणि बहुआयामी कूटनीतिक शक्तीचं बनलं आहे. अशा वेळी पुतिनांचा भारत दौरा अनेक प्रश्न निर्माण करतो…

याच सर्व प्रश्नांची सखोल चर्चा, विश्लेषण आणि आतल्या गोष्टी समजून घेऊया.

१) या भेटीमागचा खरा अर्थ — पृष्ठभागावरची मैत्री, पण आतून कठीण गणित

पुतिन भारतात हरभरा पेरायला आलेले नाहीत. त्यांच्या या भेटीच्यामागे अनेक स्तर आहेत—
आर्थिक, राजकीय, संरक्षण, कच्चे तेल, तांत्रिक सहकार्य, आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे जागतिक स्तरावर भारताची भूमिका.

भारत गेल्या काही वर्षांत अमेरिकेच्या अत्यंत जवळ गेला आहे—QUAD, व्यापार, संरक्षण करार, तांत्रिक सहकार्य… त्याच वेळी भारताने रशियाला पूर्णपणे सोडलेदेखील नाही. या संतुलनाचा अर्थ जगाला नेहमी समजत नाही, पण भारताने स्वतःची ‘स्वायत्त’ परराष्ट्रनीती कायम ठेवली आहे.

पुतिनचा हा दौरा म्हणजे दोन्ही देशांनी आपापली “रणनीतिक प्राधान्ये” नीट मांडण्याची वेळ आली आहे.

२) भारताची प्राथमिकता काय? — रशियासोबत व्यापार संतुलन, संरक्षण नव्हे

अलीकडेच वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल यांनी एक महत्त्वाचं विधान केलं होतं: “आम्हाला रशियासोबत आर्थिक संतुलन हवं आहे. आम्ही रशियाकडून भरपूर खरेदी करतो, पण त्यांना विक्री अत्यल्प आहे.”

हे विधान एका अर्थाने स्पष्ट संकेत देत होतं की भारत आता फक्त संरक्षण विषयावर विचार करत नाही. रशियाकडून येणारं स्वस्त कच्चं तेल महत्वाचं, पण त्यासोबत व्यापाराचं संतुलन सुधारणं ही आज भारताची पहिली प्राथमिकता आहे.

त्याचवेळी रशियाचे प्रवक्ते पेस्कोव यांनीही तत्काळ प्रतिक्रिया दिली “आम्हाला भारताकडून जास्त वस्तू खरेदी करायच्या आहेत.” याचा अर्थ असा की दोन्ही देशांनी हे ‘संकल्प’ जाहीर करून जगाला एक मेसेज दिला  भारत–रशिया आर्थिक आघाडीवर एकत्र आहेत.

हे एक “सिग्नल मेसेजिंग” आहे — अमेरिका आणि युरोपलाही हे जाणून घ्यायचं आहे की भारत रशियाकडे किती झुकतो?

३) रशियाची खरी प्राथमिकता — संरक्षण करार, फायटर जेट्स आणि टेक्नॉलॉजी

भारतातील अधिकारी “संरक्षण हा मुख्य अजेंडा नाही” असे बोलत असताना, पेस्कोव यांनी उघडपणे घोषित केले—

  • SU-57 फायटर जेट चर्चा अजेंड्यावर आहे

  • S-400 सिस्टिमबाबत बैठक होणार आहे

याचा अर्थ स्पष्ट आहे —
रशियासाठी भारत हा जगातील सर्वात मोठा आणि सर्वात विश्वासू संरक्षण ग्राहक आहे.

रशियाला भारतासोबत दीर्घकालीन सैनिकी आणि तांत्रिक करार करून

  • आर्थिक फायदा मिळवायचा

  • पश्चिम जगताच्या विरोधात सशक्त भागीदारी निर्माण करायची

  • संयुक्त उत्पादन प्रकल्प सुरू करायचे

  • वर्चस्व टिकवायचं

ही त्यांची प्राथमिकता ठरते.

४) भारताला रशियाची गरज का? — कारण पर्याय मर्यादित आहेत

भारतासाठी रशिया का महत्वाचा आहे?

a) स्वस्त कच्चं तेल

युक्रेन युद्धानंतर भारताला रशियाकडून अत्यंत कमी दरात कच्चं तेल मिळालं.
यामुळे भारताने प्रचंड आर्थिक बचत केली.

b) S-400 एअर डिफेन्स प्रणाली

ही सिस्टिम भारताच्या सुरक्षेसाठी क्रांतिकारक मानली जाते.

c) भविष्यातील अणवस्त्र पाणबुडी प्रकल्प

भारताची सबमरीन क्षमता वाढवण्यासाठी रशिया हा एकमेव विश्वसनीय भागीदार आहे.

d) तंत्रज्ञान हस्तांतरण (Technology Transfer)

रशिया भारताच्या पातळीवर तंत्रज्ञान शेअर करायला तयार आहे, जे अमेरिकेसाठी किंवा युरोपसाठी फारसे सोपे नाही.

e) दीर्घकालीन संरक्षण सहकार्य

शेकडो भारतीय सैनिकी उपकरणं, फायटर जेट्स, टँक, मिसाइल प्रणाली
सर्वांची रूट रशियात आहे.

५) रशियाला भारताची गरज का?

शशांक (माजी परराष्ट्र सचिव) यांच्या मते

  • रशिया पाश्चिमेकडून घेरला गेला आहे

  • अमेरिके-युरोपचे आर्थिक प्रतिबंध त्यांच्यासाठी अत्यंत हानिकारक ठरले

  • चीनसोबत जवळीक वाढली पण तो पूर्णपणे विश्वासार्ह भागीदार नाही

अशावेळी भारत रशियासाठी ‘लाइफलाइन’ देश आहे.

भारत:

  • मोठा बाजार

  • मोठी अर्थव्यवस्था

  • स्थिर आणि विश्वासू भागीदार

  • पश्चिम-पूर्व दोन्ही गटांसोबत संतुलन राखणारा देश

रशियाला भारत ‘ग्लोबल बॅलन्स’ साठी हवा आहे.

६) दोन्ही देशांची गुप्त रणनीती — “Silent Diplomacy”

शशांक यांनी एक महत्त्वाची गोष्ट सांगितली आहे:

दोन्ही देशांना एकमेकांची गरज आहे, पण त्यांना ही मैत्री अतिशय ‘जाहिर’ देखील करायची नाही.

का?

अमेरिका नाराज होऊ नये
युरोपसोबत भारताचे संबंध बिघडू नयेत
रशियाला चीनसोबतचे समीकरण सांभाळायचं आहे

म्हणून या भेटीत

  • मोठ्या घोषणा कमी

  • नवीन कराराचे ढोल नाही

  • पण जुन्या करारांचे अपडेट्स व मजबुतीकरण

हे “Silent Diplomacy”चं उत्तम उदाहरण आहे.

७) या भेटीचा टायमिंग — जगाला दिसणारा मोठा संदेश

पुतिन G20 ला आले नव्हते.

BRICS–SCO मध्येही अनुपस्थित होते.
पण भारतात ते ‘व्यक्तिशः’ आले.**

हा सिग्नल अत्यंत मोठा आहे.

  • अमेरिका–चीन संघर्ष वाढतोय

  • युरोप–रशिया तणाव वाढतोय

  • मध्यपूर्वेत युद्ध सुरू

  • जागतिक अर्थव्यवस्था मंदीच्या छायेत

यामुळे भारताचं स्थान “Global Balancing Power” अशी ओळख बनत आहे.

पुतिन भारतात येणं म्हणजे:

भारत हा जागतिक राजकारणातील निर्णायक घटक आहे
रशियाला भारताची मैत्री अत्यंत आवश्यक आहे
भारतावर रशिया अजूनही मोठा विश्वास ठेवतो

८) ‘Give and Take’ — दोन्ही देशांसाठी फायदेशीर भागीदारी

भारत रशियाकडून काय घेतो?

  • स्वस्त तेल

  • शस्त्रसामग्री

  • एअर डिफेन्स

  • अणु सहकार्य

  • तंत्रज्ञान

रशिया भारताकडून काय मिळवतो?

  • मोठा बाजार

  • व्यापार भागीदारी

  • आर्थिक स्थिरतेची हमी

  • राजकीय समर्थन

  • बहुपक्षीय संस्थांमध्ये सहकार्य (UN, BRICS, G20)

दोन्ही देशांसाठी ही “WIN–WIN PARTNERSHIP” आहे.

९) पण एक मोठा प्रश्न — भारत-रशिया संबंध पूर्वीसारखेच आहेत का?

उत्तर सोपं नाही.

भारतात बदल झाला आहे.

रशियातही बदल झाला आहे.
जगातही बदल झाला आहे.**

भारत आता अमेरिका, जपान, फ्रान्ससोबत संरक्षण करार करत आहे.
रशिया चीनकडे झुकला आहे.

तरीही…

भारत आणि रशिया हे दोघेही एकमेकांना सोडू शकत नाहीत.

याचे कारण म्हणजे:

  • विश्वास

  • दहा वर्षांची भागीदारी

  • संरक्षण क्षेत्राची परस्पर-आधारभूतता

  • आर्थिक लाभ

  • बदलत्या जगात ‘एक स्थिर मित्र’ म्हणून मिळणारा फायदा

१०) या भेटीत काय होणार? (सावध अंदाज)

ही भेट ‘हाय-प्रोफाइल घोषणा’ नसल्याचं स्पष्ट झालं आहे.
पण काही ठोस गोष्टी नक्कीच घडतील

✔ व्यापार संतुलनावर मोठे निर्णय
✔ तेल आयात दीर्घकालीन करार
✔ S-400 वर पुढील अपडेट
✔ SU-57 बद्दल प्राथमिक चर्चा
✔ संयुक्त उत्पादन प्रकल्प
✔ अणु सहकार्यावर कराराचा मजबूत पाया

पण सर्वात महत्त्वाचं:

भारत स्वतःच्या ‘स्वायत्त परराष्ट्र धोरणाचा’ संदेश जगाला देईल
रशिया भारताला दीर्घकालीन भागीदारीची हमी देईल

 मैत्री आहे, पण दोघांच्या हातात स्वतःची पत्ते

मोदी–पुतिन भेट ही ‘भावनिक मैत्री’ नाही.
ही कच्चं तेल, संरक्षण, तंत्रज्ञान, जागतिक राजकारण आणि रणनीतिक स्वार्थांनी विणलेली भागीदारी आहे.

  • भारताला अमेरिकेला नाराज न करता रशियालाही सांभाळायचं आहे

  • रशियाला चीनवर पूर्ण अवलंबून राहायचं नाही

  • दोघांनाही एकमेकांशिवाय जागतिक खेळ खेळता येणार नाही

म्हणून ही भेट ‘सीक्रेट स्ट्रॅटेजी’ची आहे.
उघड मैत्रीपेक्षा अधिक महत्त्वाचं म्हणजे गुप्त राजनैतिक संतुलन.

read also:https://ajinkyabharat.com/hardik-pandya-syed-mushtaq-ali-trophy-strong-performance-for-badodya-match-venue-changed-due-to-huge-crowd/

Tags:
First Published: December 5, 2025 10:14 AM
Last Updated: December 5, 2025 10:14 AM
Prev पुतिनचा मोठा खुलासा! इंटरनेटपासून दूर का राहतात रशियन राष्ट्राध्यक्ष?
Back to list
Next हार्दिक पांड्या सय्यद मुश्ताक अली ट्रॉफीत बडोद्यासाठी दमदार प्रदर्शन ; मोठ्या गर्दीमुळे मॅचचं ठिकाण बदलावं लागलं

Related News

Israel President Australia Visit
09 Feb
अंतराष्ट्रीय

Israel President Australia Visit 2026: धक्कादायक Bondi Beach हल्ल्यानंतर सिडनीत 3000 पोलिस, सुरक्षा High Alert

Israel President Australia Visit दरम्यान इस्रायलचे राष्ट्रपती आयझॅक हर्झोग सिडनीत दाखल; Bondi Beach दहशतवादी हल्ल्यानंतर ऑस्ट्...

Continue reading

Bangladesh Aid
08 Feb
अंतराष्ट्रीय

Shocking Bangladesh Aid : हिंदूंवरील हल्ल्यांदरम्यान भारताकडून 60 कोटींची मदत ? राजकारण तापलं ! (Budget 2026)

Shocking Bangladesh Aid प्रकरणामुळे राजकारण तापलं आहे. Budget 2026 मध्ये भारताने बांगलादेशसाठी 60 कोटींची मदत जाहीर केल्याची चर्चा, संज...

Continue reading

India Russia Oil News
03 Feb
अंतराष्ट्रीय

India Russia Oil News : मोठा धक्का की मोठी संधी? ट्रम्पचा ‘Power Move’ – भारत तेल खरेदी थांबवणार, रशियाची जोरदार प्रतिक्रिया | 7 मोठे मुद्दे

India Russia Oil News : ट्रम्प यांच्या घोषणेनंतर भारत रशियाकडून तेल खरेदी थांबवणार का? टॅरिफ 18% पर्यंत कमी, रशियाची प्रतिक्रिया, भारत-अम...

Continue reading

Pakistan
23 Jan
अंतराष्ट्रीय

2026: Pakistan मोठ्या संकटात; ट्रम्प यांना खुश करण्याचा प्रयत्न अंगलट, देशात राजकीय भूकंप

Pakistan प्रचंड मोठ्या संकटात; डोनाल्ड ट्रम्प यांना खुश करण्याचा प्रयत्न ठरला महाग, देशावर भिकेची वेळ? आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पाकिस्तानची कोंडी अधिकच वाढली जागतिक राजकारणात सध्या ...

Continue reading

India
20 Jan
अंतराष्ट्रीय

2026: India-यूएई कराराने आंतरराष्ट्रीय धोरणात नवा टर्न

दोन मुस्लिम देशांमधल्या तणावाचा India साठी रणनितीक फायदा सध्या आखातामधील दोन मोठ्या मुस्लिम राष्ट्रांमध्ये वाढत चाललेले शत्रुत्व India साठी एक महत्त्वाच...

Continue reading

India
19 Jan
अंतराष्ट्रीय

2026: India–पाकिस्तान एकाच मंचावर?

India–पाकिस्तान एकाच मंचावर? ट्रम्प यांच्या ‘गाझा प्लॅन’मुळे जागतिक राजकारणात खळबळ India आणि पाकिस्तान एकत्र येणार? हा प्रश्न सध्या आंतरराष्ट्रीय राजकार...

Continue reading

Machado
16 Jan
अंतराष्ट्रीय

2026 मारिया कोरिना Machado–ट्रम्प भेटीने जागतिक राजकारणात खळबळ

Maria Corina Machado – Donald Trump भेटीमुळे जागतिक राजकारणात खळबळ वेनेजुएलाच्या भवितव्यावर निर्णायक ठरणारी भेट? मारिया कोरिना Machado या वेनेजुएलाती...

Continue reading

Tariff
16 Jan
अंतराष्ट्रीय

2026 :अमेरिकेतून भारतासाठी मोठा दिलासा: Tariff वाढवण्याचा धोका टळला

अमेरिकेतून भारतासाठी मोठी गुड न्यूज: Tariff संकट टळलं गेल्या काही दिवसांपासून भारत-अमेरिका संबंधांमध्ये व्यापार आणि Tariff संदर्भात तणावाची परिस्थिती न...

Continue reading

Trump
15 Jan
अंतराष्ट्रीय

Donald Trump : “यावेळी गोळीचा निशाणा चुकणार नाही” इराणच्या सरकारी टीव्हीवरील व्हिडीओमुळे खळबळ

Donald Trump : “यावेळी गोळीचा निशाणा चुकणार नाही” – इराणकडून थेट इशारा, जागतिक राजकारणात खळबळ जगातील राजकारण पुन्हा एकदा धगधगत असून, माजी अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड

Continue reading

Trump
12 Jan
अंतराष्ट्रीय

वेनेजुएलाच्या तेलाला भारताचा नकार; Trump प्रशासनाला1 मोठा राजकीय धक्का

रशियाची साथ देणे भारताला पडू शकते महागात, वेनेजुएलाच्या तेलामुळे वाढला तणाव, डोनाल्ड Trump थेट आक्रमक

Continue reading

Trump
09 Jan
अंतराष्ट्रीय

Trumpचा भारताविरोधी दंगल: 500 टक्के टॅरिफची धमकी आणि व्यापार संघर्ष

भारताविरोधातील डोनाल्ड Trumpची धक्कादायक भूमिका: 500 टक्के टॅरिफची धमकी अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड Trump दुसऱ्यांदा पदावर बसल्यानंतर भारताविर...

Continue reading

Maduro
04 Jan
अंतराष्ट्रीय

अमेरिकेतून समोर आलेला 1 धक्कादायक व्हिडीओ; Maduro यांच्या बाबतीत नेमकं काय घडलं?

व्हेनेझुएलाचा राष्ट्राध्यक्ष अमेरिकेच्या ताब्यात; जगात खळबळ— अमेरिकेने मोठा हल्ला केला, Maduro आणि पत्नी पकडले Maduro यानी अमेरिकेच्या ताब्यात असल्याचा...

Continue reading