महान (अकोला) येथे 3 तासांच्या ढगफुटीसदृश मुसळधार पावसामुळे कपाशीच्या पिकांचे मोठे नुकसान झाले. शेतशिवाराला नदीचे रूप, रस्ते बंद, घरात पाणी, तर पेरणीसाठी मात्र ओलावा उपलब्ध झाला.
महानमध्ये ढगफुटीचा तडाखा; कपाशीची पिके खरडून गेली, शेतशिवाराला नदीचे रूप
गेल्या तब्बल 17 दिवसांपासून पावसाची आतुरतेने वाट पाहणाऱ्या महान आणि परिसरातील शेतकऱ्यांना 23 जून रोजी झालेल्या समाधानकारक पावसामुळे मोठा दिलासा मिळाला होता. मात्र त्यानंतर अवघ्या एका दिवसातच निसर्गाने रौद्ररूप धारण केले. 24 जून रोजी दुपारी झालेल्या भीषण ढगफुटीसदृश पावसामुळे महान व परिसरातील जनजीवन पूर्णपणे विस्कळीत झाले असून, शेतशिवाराला अक्षरशः नदीचे स्वरूप प्राप्त झाले आहे.
सकाळपासूनच परिसरात ढगाळ वातावरण होते. सूर्यदर्शन झाले नव्हते आणि उकाडाही वाढला होता. दुपारी सुमारे पावणे दोन वाजण्याच्या सुमारास अचानक मेघगर्जनेसह मुसळधार पावसाला सुरुवात झाली. हा पाऊस सलग जवळपास तीन तास कोसळत राहिल्याने अनेक भागांमध्ये पाण्याचा प्रचंड साठा झाला.
Related News
कपाशीच्या पिकांचे मोठे नुकसान
या मुसळधार पावसाचा सर्वाधिक फटका कपाशी उत्पादक शेतकऱ्यांना बसला आहे. बागायती शेतांमध्ये उभी असलेली कपाशीची पिके मोठ्या प्रमाणावर पाण्याच्या प्रवाहात खरडून गेली. अनेक शेतांमध्ये पाण्याचा जोर इतका होता की कपाशीची रोपे जमिनीवर आडवी झाली. काही ठिकाणी तर संपूर्ण शेतच पाण्याखाली गेल्याने पिकांचे मोठे नुकसान झाल्याचे दिसून आले.
गेल्या काही वर्षांपासून हवामानातील बदल, वाढता उत्पादन खर्च, शेतीमालाला मिळणारा अपुरा दर आणि कर्जबाजारीपणामुळे शेतकरी आधीच आर्थिक अडचणीत आहे. त्यातच या ढगफुटीसदृश पावसाने त्यांच्या अडचणी आणखी वाढवल्या आहेत.
शेतशिवाराला नदीचे स्वरूप
सलग कोसळलेल्या पावसामुळे शेतांमध्ये पाणी साचून राहिले. अनेक ठिकाणी पाण्याचा निचरा न झाल्याने धुरे फुटली. शेतातून वाहणाऱ्या पाण्यामुळे अनेक बांध तुटले. काही ठिकाणी पाण्याचा वेग इतका होता की शेतांमध्ये लहान नद्याच वाहत असल्याचे चित्र निर्माण झाले.ग्रामीण भागातील अनेक रस्त्यांवर पाणी साचल्याने वाहतूक विस्कळीत झाली. नाल्यांना पूर आल्यामुळे काही रस्ते काही काळासाठी बंद ठेवावे लागले.
घरांमध्येही शिरले पावसाचे पाणी
या मुसळधार पावसामुळे केवळ शेतीच नव्हे तर गावातील नागरिकांनाही मोठा फटका बसला. अनेक ठिकाणी टिनपत्री आणि कौलारू घरांमध्ये पावसाचे पाणी शिरले. घरातील साहित्य भिजल्याने नागरिकांची मोठी गैरसोय झाली.गावातील सखल भागांमध्ये पाणी साचल्याने काही काळ नागरिकांना घराबाहेर पडणेही कठीण झाले होते.
शाळा, महाविद्यालय परिसर जलमय
ढगफुटीसदृश पावसामुळे महान येथील शाळा, महाविद्यालयांचे प्रांगण, काटेपूर्णा वसाहत तसेच इतर अनेक भागांमध्ये मोठ्या प्रमाणात पाणी साचले. अनेक ठिकाणी परिसराला नदीचे स्वरूप प्राप्त झाले होते.विद्यार्थी आणि पालकांनाही या परिस्थितीचा मोठा सामना करावा लागला. काही ठिकाणी शैक्षणिक परिसरात पाणी साचल्यामुळे हालचालींवर परिणाम झाला.
जनजीवन पूर्णपणे विस्कळीत
अचानक झालेल्या मुसळधार पावसामुळे गावातील दैनंदिन व्यवहारांवर मोठा परिणाम झाला. रस्ते पाण्याखाली गेल्याने वाहतूक ठप्प झाली. बाजारपेठेतही नागरिकांची वर्दळ कमी झाली. वीजपुरवठ्यावरही काही ठिकाणी परिणाम झाल्याची माहिती स्थानिकांनी दिली.
दुसऱ्याच पावसात निसर्गाचा रौद्र अवतार
यंदाच्या पावसाळ्यात महान परिसरातील हा केवळ दुसरा पाऊस आहे. पहिल्या पावसामुळे शेतकऱ्यांमध्ये आशेचे वातावरण निर्माण झाले होते. मात्र दुसऱ्याच पावसात ढगफुटीसदृश परिस्थिती निर्माण झाल्याने शेतकरी चिंतेत पडले आहेत.
पेरणीसाठी मात्र अनुकूल वातावरण
या मुसळधार पावसामुळे शेतजमिनीत मोठ्या प्रमाणावर ओलावा निर्माण झाला आहे. त्यामुळे पुढील चार ते पाच दिवसांत पाऊस उघडल्यास परिसरातील शेतकरी सोयाबीन, तूर, उडीद आणि मुगाच्या पेरणीला सुरुवात करण्याची शक्यता आहे.कोरडवाहू जमिनीत कपाशीची लागवड करण्याबाबतही अनेक शेतकरी आता विचार करत असून, हवामान स्थिर राहिल्यास पेरणीच्या कामांना वेग येण्याची अपेक्षा आहे.
शेतकऱ्यांची नुकसानभरपाईची मागणी
पावसामुळे झालेल्या नुकसानीचे तातडीने पंचनामे करून शासनाने नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत द्यावी, अशी मागणी परिसरातील शेतकऱ्यांनी केली आहे. कृषी विभागाने तातडीने नुकसानग्रस्त भागांची पाहणी करून योग्य ती मदत जाहीर करावी, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
हवामानातील बदलामुळे वाढली चिंता
गेल्या काही वर्षांत पावसाचे स्वरूप मोठ्या प्रमाणात बदलले आहे. दीर्घ काळ पाऊस न पडणे आणि अचानक अतिवृष्टी किंवा ढगफुटीसदृश पाऊस होणे, या बदलत्या हवामानाचा सर्वाधिक फटका शेतीला बसत आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांसमोर उत्पादन टिकवण्याचे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.
महान आणि परिसरात झालेल्या ढगफुटीसदृश मुसळधार पावसामुळे एका बाजूला शेतकऱ्यांच्या कपाशी पिकांचे मोठे नुकसान झाले असले, तरी दुसऱ्या बाजूला पेरणीसाठी आवश्यक ओलावा मिळाल्याने खरीप हंगामाची आशा कायम आहे. मात्र नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना तातडीने मदत मिळणे आणि प्रशासनाने परिस्थितीचा आढावा घेऊन आवश्यक उपाययोजना करणे अत्यंत गरजेचे ठरणार आहे.
