PM मोदींनी भेट दिलेल्या 7.5 कॅरेटच्या हिऱ्याने जिंकले जिल बायडेन यांचे मन; किंमत समजताच बदलला निर्णय
वॉशिंग्टन : भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जगभरातील अनेक देशांना भेटी दिल्या असून त्यांच्या परराष्ट्र धोरणाची चर्चा सातत्याने होत असते. विविध देशांच्या राष्ट्रप्रमुखांशी आणि जागतिक नेत्यांशी संबंध दृढ करण्यासाठी त्यांनी अनेक महत्त्वपूर्ण उपक्रम राबवले आहेत. मात्र सध्या त्यांच्या एका खास भेटवस्तूची जगभरात चर्चा रंगली आहे. अमेरिकेचे माजी राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन यांच्या पत्नी आणि माजी फर्स्ट लेडी जिल बायडेन यांनी नुकत्याच प्रकाशित झालेल्या त्यांच्या आत्मचरित्रामध्ये पंतप्रधान मोदी यांनी दिलेल्या एका विशेष भेटीचा उल्लेख केला आहे.
ही भेट होती 7.5 कॅरेटचा लॅब-ग्रोव्हन डायमंड. हा हिरा इतका आकर्षक आणि सुंदर होता की जिल बायडेन यांनी तो कायमस्वरूपी स्वतःकडे ठेवण्याचाही विचार केला होता. मात्र अमेरिकेच्या शासकीय नियमांमुळे त्यांना अखेरीस हा हिरा सरकारच्या ताब्यात द्यावा लागला.
Related News
आत्मचरित्रातून समोर आलेला खास किस्सा
जिल बायडेन यांच्या ‘View From The East Wing: A Memoir’ या आत्मचरित्रात त्यांनी व्हाईट हाऊसमधील अनुभव, राजनैतिक कार्यक्रम, परदेशी नेत्यांशी झालेल्या भेटीगाठी आणि विविध आठवणींचा उल्लेख केला आहे. यामध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या अमेरिका दौऱ्यादरम्यान मिळालेल्या भेटवस्तूचाही समावेश आहे.
जून 2023 मध्ये पंतप्रधान मोदी अमेरिका दौऱ्यावर गेले होते. त्या दौऱ्यात अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष जो बायडेन आणि फर्स्ट लेडी जिल बायडेन यांच्यासोबत अनेक कार्यक्रम पार पडले. याच वेळी पंतप्रधान मोदी यांनी जिल बायडेन यांना भारताच्या प्रगत लॅब-ग्रोव्हन डायमंड उद्योगाचे प्रतीक म्हणून 7.5 कॅरेटचा हिरा भेट दिला होता.
पहिल्याच नजरेत आवडला हिरा
जिल बायडेन यांनी पुस्तकात लिहिले आहे की, हा हिरा पाहताच त्यांना तो अत्यंत सुंदर वाटला. त्याची चमक, गुणवत्ता आणि कलात्मकता पाहून त्या प्रभावित झाल्या. त्यांनी नमूद केले की, भेट मिळाल्यानंतर काही काळासाठी त्यांनी हा हिरा स्वतःकडे कायम ठेवण्याचा विचारही केला होता.
त्यांच्या मते, ही भेट केवळ मौल्यवान नव्हती तर भारताच्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचे आणि प्रगत उद्योगाचे प्रतिनिधित्व करणारी होती. त्यामुळे या भेटीचे महत्त्व आणखी वाढले होते.
किंमत समजताच बदलला विचार
पुस्तकातील उल्लेखानुसार, पंतप्रधान मोदी यांनी भेट देताना या हिऱ्याची किंमत सुमारे 2,500 डॉलर असल्याचे सांगितले होते. त्यासाठी संबंधित बिलही दाखवण्यात आले होते. त्यामुळे जिल बायडेन यांनी हा हिरा भविष्यात स्वतः विकत घेता येईल का, याचाही विचार केला होता.
मात्र नंतर अमेरिकेच्या स्टेट डिपार्टमेंटने या हिऱ्याचे स्वतंत्र मूल्यांकन केले. त्यावेळी या हिऱ्याची किंमत तब्बल 20 हजार डॉलर असल्याचे समोर आले. ही किंमत अपेक्षेपेक्षा अनेक पटींनी जास्त असल्यामुळे जिल बायडेन यांनी तो वैयक्तिकरित्या विकत घेण्याचा विचार सोडून दिला.
अमेरिकेचे नियम ठरले अडथळा
अमेरिकेत परदेशी राष्ट्रप्रमुख किंवा नेत्यांकडून मिळणाऱ्या महागड्या भेटवस्तूंविषयी स्पष्ट नियम आहेत. या नियमांनुसार विशिष्ट किमतीपेक्षा अधिक मूल्य असलेल्या भेटवस्तू वैयक्तिक मालकीच्या होत नाहीत.
अशा भेटवस्तू अमेरिकन सरकारच्या मालकीच्या समजल्या जातात आणि त्यांची नोंद सरकारी मालमत्तेमध्ये केली जाते. त्यामुळे पंतप्रधान मोदी यांनी दिलेला हिराही अधिकृतपणे अमेरिकन सरकारच्या ताब्यात जमा करण्यात आला.जिल बायडेन यांना त्यांच्या कार्यकाळात हा हिरा अंगठीत बसवून अधिकृत कार्यक्रमांमध्ये वापरण्याची परवानगी देण्यात आली होती. त्यांनी काही महत्त्वाच्या समारंभांमध्ये तो परिधानही केला. मात्र व्हाईट हाऊसमधील कार्यकाळ संपल्यानंतर तो पुन्हा सरकारी ताब्यात देण्यात आला.
भारताच्या लॅब-ग्रोव्हन डायमंड उद्योगाचे प्रतीक
विशेष म्हणजे हा हिरा नैसर्गिक नसून प्रयोगशाळेत तयार करण्यात आलेला लॅब-ग्रोव्हन डायमंड होता. भारत आज जगातील लॅब-ग्रोव्हन डायमंड उत्पादन क्षेत्रातील महत्त्वाचा देश बनत आहे.पर्यावरणपूरक आणि आधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित या उद्योगाला प्रोत्साहन देण्यासाठी भारत सरकार विविध पातळ्यांवर प्रयत्न करत आहे. त्यामुळे पंतप्रधान मोदी यांनी दिलेली ही भेट केवळ राजनैतिक नव्हती तर भारताच्या उदयोन्मुख उद्योगक्षेत्राचे प्रतिनिधित्व करणारी होती.
राजनैतिक भेटवस्तूंचे महत्त्व
आंतरराष्ट्रीय राजकारणात भेटवस्तूंना विशेष महत्त्व असते. अशा भेटवस्तू संबंधित देशाची संस्कृती, परंपरा, तंत्रज्ञान आणि मैत्रीचे प्रतीक मानल्या जातात.भारताकडून परदेशी नेत्यांना अनेकदा हस्तकला, कलाकृती, धार्मिक किंवा सांस्कृतिक महत्त्व असलेल्या वस्तू भेट दिल्या जातात. त्याचप्रमाणे परदेशी नेतेही भारतीय नेत्यांना त्यांच्या देशाचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या वस्तू भेट देतात.मोदी सरकारच्या कार्यकाळात भेटवस्तूंची निवड करताना भारताची सांस्कृतिक परंपरा आणि आधुनिक प्रगती या दोन्ही गोष्टींवर भर दिला जात असल्याचे दिसून येते.
ब्रिजिट मॅक्रॉन यांच्या भेटीचाही उल्लेख
जिल बायडेन यांनी त्यांच्या आत्मचरित्रात फ्रान्सच्या फर्स्ट लेडी ब्रिजिट मॅक्रॉन यांनी दिलेल्या भेटीचाही उल्लेख केला आहे. त्यांनी सांगितले की, त्या भेटवस्तूशी त्यांचे भावनिक नाते निर्माण झाले होते.
त्यामुळे अमेरिकन नियमांनुसार आवश्यक रक्कम सरकारला भरून त्यांनी ती भेटवस्तू कायमस्वरूपी स्वतःकडे ठेवली. मात्र मोदी यांनी दिलेल्या हिऱ्याच्या बाबतीत ते शक्य झाले नाही.
भारत-अमेरिका संबंधांचे प्रतीक
राजकीय विश्लेषकांच्या मते, ही भेट भारत आणि अमेरिका यांच्यातील वाढत्या संबंधांचे प्रतीक मानली जाऊ शकते. गेल्या काही वर्षांत दोन्ही देशांमधील संरक्षण, व्यापार, तंत्रज्ञान, शिक्षण आणि ऊर्जा क्षेत्रातील सहकार्य लक्षणीय वाढले आहे.पंतप्रधान मोदी आणि जो बायडेन प्रशासन यांच्यातील संबंधांमुळे दोन्ही देशांमध्ये धोरणात्मक भागीदारी अधिक मजबूत झाली. अशा भेटवस्तू या संबंधांमध्ये सौहार्द आणि विश्वास वाढवण्याचे काम करतात.
जगभरात चर्चेत आलेला हिरा
जिल बायडेन यांच्या आत्मचरित्रातील या खुलाशानंतर पंतप्रधान मोदी यांनी दिलेल्या हिऱ्याची चर्चा पुन्हा एकदा जागतिक स्तरावर सुरू झाली आहे. सोशल मीडियावरही या घटनेबाबत मोठ्या प्रमाणात चर्चा होत आहे.अनेकांनी या भेटीला भारताच्या आधुनिक प्रगतीचे प्रतीक म्हटले आहे, तर काहींनी अमेरिकेच्या कडक नियमांचीही प्रशंसा केली आहे. कोणत्याही परिस्थितीत, हा हिरा केवळ मौल्यवान दागिना नसून भारत-अमेरिका मैत्रीचे एक महत्त्वपूर्ण प्रतीक ठरला आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जिल बायडेन यांना दिलेला 7.5 कॅरेटचा लॅब-ग्रोव्हन डायमंड हा केवळ एक भेटवस्तू नव्हता. तो भारताच्या तांत्रिक प्रगतीचा, नवोन्मेषाचा आणि भारत-अमेरिका मैत्रीचा संदेश देणारा प्रतीकात्मक उपक्रम होता. जिल बायडेन यांना हा हिरा इतका आवडला की त्यांनी तो स्वतःकडे ठेवण्याचाही विचार केला. मात्र अमेरिकेच्या नियमांमुळे त्यांची ती इच्छा पूर्ण होऊ शकली नाही. तरीही या भेटीची आठवण त्यांनी आपल्या आत्मचरित्रात जपली असून त्यामुळे हा अनोखा किस्सा आता जगभर चर्चेचा विषय ठरला आहे.
