संपूर्ण जगाची चिंता मिटली! इराणचा मोठा निर्णय – होर्मुझ सामुद्रधुनीतून कतारच्या दोन जहाजांना दिली परवानगी; भारतालाही मोठा दिलासा
अमेरिका–इस्रायलसोबत सुरू असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर इराणने काही दिवसांपूर्वी घेतलेल्या एका निर्णयामुळे संपूर्ण जगाच्या उर्जास्रोतांवर मोठं संकट कोसळलं होतं. जागतिक व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जाणारा होर्मुझची सामुद्रधुनी इराणने बंद केल्याने अनेक देशांची उर्जा व्यवस्था विस्कळीत झाली. भारत, चीन, पाकिस्तानसह अनेक देशांत इंधन टंचाईची भीती निर्माण झाली. परंतु आता इराणने घेतलेल्या एका निर्णयामुळे केवळ भारताचाच नाही तर संपूर्ण जगाचा ताण कमी होऊ लागला आहे. कतारची दोन महत्त्वाची जहाजे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाण्यास अखेर परवानगी देण्यात आली असून ही माहिती समोर येताच अनेक देशांनी दिलासा व्यक्त केला आहे.
होर्मुझची सामुद्रधुनी – जगाचा उर्जास्रोत असलेला मोठा जलमार्ग
होर्मुझची सामुद्रधुनी ही जागतिक पातळीवर सर्वाधिक महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांपैकी एक आहे. जगात जितकं कच्चं तेल वाहतूक होतं, त्यापैकी जवळपास 20% कच्च्या तेलाची वाहतूक या मार्गातूनच होते. भारत देखील आपल्या एकूण गरजेपैकी 40 ते 50% कच्चे तेल या मार्गाने आयात करतो.
या मार्गावर इराणचे नियंत्रण असल्याने युद्धस्थितीत तो मार्ग बंद करून इराणने जगासोबतच अमेरिकेला मोठ्या अडचणीत टाकलं.
इराणने घेतलेल्या निर्णयानंतर:
Related News
नवीन फ्रिज खरेदी करताय? या 5 गोष्टी नक्की लक्षात ठेवा
रात्री झोप येत नाही? ‘ही’ 5 सोपी सवयी करून मिळवा गाढ झोप
कल्याणमध्ये लोकल सेवा विस्कळित; कसारा लोकल अर्धा तास ठप्प, प्रवाशांचा प्रचंड संताप
अजित पवारांचा अपघात की घातपात? शरद पवारांनी पहिल्यांदाच उघड केला ‘त्या’ दिवसाचा संपूर्ण घटनाक्रम
मुख्य गेट तोडून दिल्ली विधानसभेत कार घुसली; सुरक्षेतील मोठा बिघाड उघड
परफ्युमवरील EDC, EDT आणि EDP म्हणजे काय? जाणून घ्या तुमच्यासाठी कोणता योग्य!
अजित पवारांच्या निधनानंतर विलिनीकरणाची चर्चा बंद – शरद पवारांचा धक्कादायक दावा
सोन्याचा भाव कडाडला! आज 10 ग्रॅमची किंमत गाठली नवा उच्चांक
LPG कनेक्शनसाठी आता पत्ता पुरावा नाही; सरकारचा मोठा निर्णय
Ashok Kharat CDR प्रकरणात मोठा दावा; अनेक नेत्यांशी सतत संपर्क असल्याचा आरोप
रणवीर सिंगचा ‘Dhurandhar 2’ जागतिक बॉक्स ऑफिसवर धडाकेबाज; उत्तर अमेरिकेत $25 मिलियनचा पहिला भारतीय विक्रम
मुंबई–अहमदाबाद Bullet Train प्रकल्पाला वेग — 5 किमी भूमिगत बोगद्याचे काम पूर्ण
- जगातील कच्च्या तेलाचा पुरवठा विस्कळीत झाला
- नैसर्गिक वायूची आयात ठप्प झाली
- भारतासह अनेक देशांमध्ये इंधन टंचाई निर्माण होण्याची भीती व्यक्त झाली
- जागतिक बाजारात उर्जा दरांमध्ये प्रचंड अस्थिरता वाढली
ही परिस्थिती काही दिवस वाढत गेल्याने उर्जा तज्ज्ञ आणि जागतिक संस्था चिंतेत पडल्या होत्या.
कतार – जगाचा सर्वात मोठा नैसर्गिक वायू पुरवठादार
कतार हा जगभरात नैसर्गिक वायू (LNG) पुरवठा करणाऱ्या महत्त्वाच्या राष्ट्रांपैकी एक आहे. जगाच्या एकूण LNG गरजेपैकी जवळपास 20 टक्के नैसर्गिक वायू कतार पुरवतो. भारत देखील मोठ्या प्रमाणात LNG आयात करण्यासाठी कतारवर अवलंबून आहे.
इराणने होर्मुझचा मार्ग बंद केल्यानंतर:
- कतारची LNG जहाजे बंदरात अडकली
- जगभरातील नैसर्गिक वायूची शिपमेंट थांबली
- भारत, चीन, पाकिस्तान, जपान, दक्षिण कोरिया यांसारख्या देशांमध्ये उर्जा संकट Deepen होण्याची भीती वाढली
जगातील मोठे उर्जा उत्पादक देशही या परिस्थितीवर नजर ठेवून होते.
इराणचा निर्णय – कतारची दोन जहाजे मार्गावर
जगभरात अराजकता निर्माण झाल्यानंतर आता इराणने दिलासा देणारा निर्णय घेतला आहे. मिळालेल्या माहितीनुसार, इराणच्या IRGC (Islamic Revolutionary Guard Corps) ने कतारच्या दोन LNG जहाजांना होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून जाण्याची परवानगी दिली आहे.
ही जहाजे अशी आहेत :
- Ras Laffan / रसिदा
- Al Daeyn / अल दयीन
ही दोन्ही जहाजे आता होर्मुझ सामुद्रधुनी पार करून ओमानच्या खाडीत प्रवेश करतील आणि त्यानंतर ज्यांनी नैसर्गिक वायूची ऑर्डर दिली आहे त्या देशांमध्ये पोहोचतील.
जगभरात दिलासा – भारतालाही मोठा फायदा
इराणच्या या निर्णयामुळे जगभरातील नैसर्गिक वायू पुरवठ्याचे दरवाजे पुन्हा उघडण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
एकदा कतारच्या जहाजांना मार्ग मिळाल्यानंतर:
- भविष्यात इतर जहाजांनाही परवानगी मिळू शकते
- भारतात LNG पुरवठा पुन्हा स्थिर होऊ शकतो
- इंधन टंचाईचे संकट काही प्रमाणात दूर होऊ शकते
- औद्योगिक क्षेत्रात स्थैर्य निर्माण होईल
- जागतिक बाजारातील उर्जा दर कमी होऊ शकतात
विशेषत: भारताच्या दृष्टीने हा निर्णय अत्यंत महत्त्वाचा आहे कारण भारत मोठ्या प्रमाणात LNG आणि कच्चे तेल आयात करतो आणि या मार्गाचा बंद होणं भारताच्या उर्जा सुरक्षिततेसाठी घातक ठरत होतं.
युद्ध सुरूच – पण आशेची किरणं दिसू लागली
इराण–अमेरिका–इस्रायल तणाव अजूनही कायम आहे. युद्ध थांबण्याची लक्षणे नसताना इराणकडून येणारा हा निर्णय काहीसा अनपेक्षित आणि आशादायी आहे.
यातून असे संकेत मिळतात की:
- इराणला संपूर्ण जगाचा व्यापार कोलमडू द्यायचा नाही
- आर्थिक दडपणाचा विचार करून इराण काही रणनीतिक निर्णय घेत आहे
- पुढील दिवसांमध्ये आणखी सवलती मिळू शकतात
या निर्णयाने आंतरराष्ट्रीय बाजारात स्थिरतेची पहिली चाहूल लागली आहे.
भारतासाठी पुढे काय?
कतारची LNG जहाजे मार्गस्थ झाल्यानंतर भारताकडे पुन्हा ऊर्जा पुरवठा सुरळीत होण्याची शक्यता वाढली आहे. जर पुढील काही दिवसांत इराणने आणखी शिपमेंटसाठी परवानगी दिली तर:
- भारतातील नैसर्गिक वायूचे दर स्थिर होऊ शकतात
- उद्योग, वीज निर्मिती आणि वाहतूक क्षेत्रावरचा ताण कमी होईल
- इंधन टंचाईची भीती मोठ्या प्रमाणावर कमी होईल
भारतीय सरकारही या स्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहे.
इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केल्यानंतर निर्माण झालेल्या जागतिक उर्जा संकटाने अनेक देशांचे अर्थकारण ढवळून निघाले होते. परंतु आता कतारच्या दोन जहाजांना परवानगी देताच जागतिक बाजारात नव्या आशेची किरणे दिसू लागली आहेत. परिस्थिती अजूनही संवेदनशील आहे, युद्ध सुरूच आहे, पण हा निर्णय जगासाठी महत्त्वाचा राहत आहे.
भारतासह जगातील अनेक देशांसाठी हे जहाज सुरक्षितपणे आपल्या गंतव्यस्थानी पोहोचणे हा आगामी दिवसांतला सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा ठरणार आहे.
