भारताची हवाई सुरक्षा अधिक मजबूत; रशियाकडून चौथी S-400 प्रणाली भारतात येणार, मे अखेर तैनाती शक्य
भारताच्या संरक्षण क्षमतेत मोठी भर घालणारी महत्त्वाची घडामोड समोर आली आहे. रशियाकडून भारतासाठी चौथी S-400 air defence system प्रणाली भारताकडे रवाना झाली असून ती मे महिन्याच्या मध्यापर्यंत भारतीय बंदरावर पोहोचण्याची शक्यता आहे. या अत्याधुनिक हवाई संरक्षण प्रणालीची मे अखेरीपर्यंत तैनाती केली जाऊ शकते, अशी माहिती अधिकृत सूत्रांनी दिली आहे.
IAF कडून तपासणी पूर्ण
या प्रणालीच्या पाठवणीपूर्वी Indian Air Force (IAF) अधिकाऱ्यांनी 18 एप्रिल रोजी प्री-डिस्पॅच तपासणी पूर्ण केली होती. त्यानंतर गेल्या आठवड्यात ही प्रणाली रशियातून भारतासाठी रवाना करण्यात आली.
S-400 ही एक अत्याधुनिक अँटी-बॅलिस्टिक मिसाइल प्रणाली असून ती शत्रूच्या हवाई हल्ल्यांना निष्प्रभ करण्यास सक्षम आहे.
Related News
PBKS vs RR: 223 धावांचा पाठलाग! राजस्थानचा धडाका, पंजाबचा विजयरथ थांबला
8वा वेतन आयोग: शिक्षक आणि पोस्टमनांच्या मोठ्या वेतनवाढीच्या मागण्या चर्चेत
वेदनांपासून मिळवा नैसर्गिक आराम! स्वयंपाकघरातील ‘या’ 5 गोष्टी ठरतील रामबाण उपाय
राजस्थानमध्ये तैनातीची शक्यता
मिळालेल्या माहितीनुसार, ही चौथी S-400 प्रणाली राजस्थान सेक्टरमध्ये तैनात केली जाणार आहे. यामुळे पाकिस्तान सीमेजवळ भारताची हवाई सुरक्षा अधिक मजबूत होणार आहे.
या प्रणालीची 400 किमीपर्यंत लक्ष्य भेदण्याची क्षमता असल्यामुळे, ती इंडस नदीच्या पूर्वेकडील कोणत्याही हवाई लक्ष्यावर अचूक प्रहार करू शकते.
‘ऑपरेशन सिंदूर’मध्ये प्रभावी कामगिरी
सूत्रांच्या माहितीनुसार, S-400 प्रणालीने Operation Sindoor दरम्यान अत्यंत प्रभावी कामगिरी केली होती.
या ऑपरेशनमध्ये भारताने 11 लांब पल्ल्याच्या S-400 क्षेपणास्त्रांचा वापर केला होता. यामध्ये शत्रूचे फायटर जेट्स, एअरबोर्न अर्ली वॉर्निंग सिस्टम्स आणि ट्रान्सपोर्ट एअरक्राफ्ट्स यांना लक्ष्य करण्यात आले होते.
या प्रणालीच्या भीतीमुळे पाकिस्तानने आपली बहुतेक हवाई साधने क्वेटा आणि पेशावर येथे हलवली होती, असेही सांगितले जाते.
पाचवी प्रणाली नोव्हेंबरमध्ये
चौथ्या प्रणालीच्या पाठवणीनंतर पाचवी S-400 प्रणालीही यावर्षी नोव्हेंबरमध्ये भारतात येण्याची शक्यता आहे.
ही प्रणाली चीन सीमेजवळील मध्य सेक्टरमध्ये तैनात केली जाऊ शकते, ज्यामुळे दोन आघाड्यांवर भारताची सुरक्षा मजबूत होईल.
आणखी पाच प्रणालींच्या खरेदीला मंजुरी
पंतप्रधान Narendra Modi यांच्या नेतृत्वाखालील केंद्र सरकारने आणखी पाच S-400 प्रणाली खरेदी करण्यास तत्त्वतः मंजुरी दिली आहे.
यामुळे भारताची हवाई संरक्षण क्षमता अधिक भक्कम होणार आहे आणि भविष्यातील कोणत्याही हल्ल्याला तोंड देण्याची तयारी वाढणार आहे.
मिसाइल साठा वाढवण्याची योजना
‘ऑपरेशन सिंदूर’दरम्यान वापरलेल्या क्षेपणास्त्रांचा साठा पुन्हा भरून काढण्यासाठी भारताने 280 लघु आणि दीर्घ पल्ल्याच्या S-400 मिसाइल्स खरेदी करण्याचा निर्णय घेतला आहे.
यामुळे भविष्यातील लष्करी कारवायांसाठी आवश्यक साठा तयार ठेवता येईल.
मेंटेनन्स आणि ‘मेक इन इंडिया’वर भर
भारत S-400 प्रणालीसाठी मेंटेनन्स, रिपेअर आणि ओव्हरहॉल (MRO) सुविधा देशातच उभारण्याचा विचार करत आहे. यासाठी खासगी क्षेत्राला संधी दिली जाणार आहे.
तसेच, तंत्रज्ञान हस्तांतरण (Transfer of Technology) पर्यायावरही विचार सुरू आहे, ज्यामुळे भारतातच या प्रणालीशी संबंधित उत्पादन शक्य होईल.
Pantsir प्रणाली खरेदीची योजना
S-400 प्रणालीचे संरक्षण आणि अँटी-ड्रोन क्षमता वाढवण्यासाठी भारत रशियाकडून Pantsir air defence system प्रणाली खरेदी करण्याच्या तयारीत आहे.
सरकार-टू-सरकार कराराद्वारे किमान 12 Pantsir प्रणाली खरेदी केल्या जाणार असून, आणखी 40 प्रणाली ‘मेक इन इंडिया’ अंतर्गत देशात तयार केल्या जाण्याची योजना आहे.
रणनीतिक महत्त्व
S-400 प्रणाली भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरते कारण ती एकाच वेळी अनेक लक्ष्यांवर प्रहार करू शकते.
ही प्रणाली फायटर जेट्स, ड्रोन, क्रूझ मिसाइल्स आणि बॅलिस्टिक मिसाइल्स यांना अचूकपणे नष्ट करू शकते.
भारत-पाकिस्तान आणि भारत-चीन तणावाच्या पार्श्वभूमीवर ही प्रणाली देशाच्या सुरक्षेसाठी ‘गेम चेंजर’ मानली जाते.
रशियाकडून येणारी चौथी S-400 प्रणाली भारताच्या संरक्षण क्षमतेत मोठी भर घालणार आहे.
राजस्थानमध्ये होणारी तिची तैनाती आणि भविष्यातील अतिरिक्त खरेदी यामुळे भारताची हवाई सुरक्षा अधिक मजबूत होणार आहे.
सध्याच्या भू-राजकीय परिस्थितीत, अशा अत्याधुनिक प्रणालींचा समावेश भारताच्या सुरक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरत आहे.
