DRDO च्या वैज्ञानिकांची कमाल, भारताचं स्वतःचं ‘आर्यन डोम’ बनवण्याच्या दिशेने आणखी एक दमदार पाऊल; 3 महत्त्वाच्या चाचण्या यशस्वी
भारताच्या संरक्षण क्षमतेत सातत्याने वाढ होत असून संरक्षण संशोधन आणि विकास संस्था (DRDO) ने पुन्हा एकदा आपल्या अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची ताकद सिद्ध केली आहे. स्वदेशी एअर डिफेन्स प्रणाली विकसित करण्याच्या दिशेने भारताने आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला असून DRDOने सलग तीन महत्त्वाच्या इंटरसेप्टर मिसाइल चाचण्या यशस्वीरीत्या पूर्ण केल्या आहेत. या यशामुळे भारताच्या बहुस्तरीय सुरक्षा कवचाला मोठे बळ मिळाले असून भविष्यातील ‘आर्यन डोम’ किंवा स्वदेशी ‘आयर्न डोम’ प्रणालीच्या निर्मितीचा मार्ग अधिक मजबूत झाला आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, ओडिशातील चांदीपूर येथील इंटीग्रेटेड टेस्ट रेंजमध्ये डीआरडीओने दोन अत्याधुनिक IRBM (Intermediate Range Ballistic Missile) इंटरसेप्टर मिसाइल्सची यशस्वी चाचणी घेतली. या चाचण्यांदरम्यान 2000 ते 5000 किलोमीटर अंतरावरून येणाऱ्या बॅलेस्टिक क्षेपणास्त्रांचा मागोवा घेऊन त्यांना हवेतच नष्ट करण्याची क्षमता तपासण्यात आली.
शत्रूची मिसाइल हवेतच नष्ट करण्याची क्षमता
इंटरसेप्टर मिसाइल हे कोणत्याही देशाच्या एअर डिफेन्स सिस्टिममधील अत्यंत महत्त्वाचे शस्त्र मानले जाते. शत्रूराष्ट्राने डागलेले क्षेपणास्त्र लक्ष्यापर्यंत पोहोचण्याआधीच हवेत अचूकपणे शोधून त्याचा नाश करणे हे या मिसाइलचे मुख्य काम असते. आधुनिक युद्धामध्ये बॅलेस्टिक मिसाइल्सचा धोका वाढत असताना अशा प्रकारच्या संरक्षण यंत्रणेला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
Related News
पाकिस्तानच्या पश्चिमी सीमेवर 250 SH-15 तोफा तैनात; चीनच्या मदतीने वाढली लष्करी ताकद
Vikram-1 Launch यशस्वी; भारताच्या खासगी स्पेस सेक्टरने रचला नवा इतिहास
मोठी बातमी! अमेरिकेचे MQ-9 ड्रोन पाडल्याचा इराणचा दावा; आखातात तणाव शिगेला
अमेरिका-इराण युद्धात भारताचं मोठं नुकसान? चाबहार बंदरावर हल्ल्याचा दावा, नवा भू-राजकीय पेच
सिंधू जल करारात भारताचा पाकिस्तानला मोठा दणका! आता भारतासोबत स्वतःचाही खर्च पाकिस्तानलाच
चीनच्या J-20 स्टेल्थ फायटर जेटमुळे भारताची चिंता वाढली? संरक्षण तज्ज्ञांचा मोठा दावा
पाकिस्तानच्या सैन्यावर भीषण हल्ला? बलुचिस्तानमध्ये बस बॉम्बने उडवल्याचा दावा, 45 हून अधिक मृत्यू
दुबई ते कतारपर्यंत इराणची नजर? ट्रम्प यांच्या मालमत्तांची टार्गेट लिस्ट समोर, मध्यपूर्वेत खळबळ
इराणवर अमेरिकेचे रात्रीभर घातक हल्ले; पायाभूत सुविधांवरही निशाणा, मध्यपूर्वेत तणाव शिगेला
DRDO च्या या नव्या इंटरसेप्टर प्रणालीची क्षमता पाहता ती केवळ मध्यम पल्ल्याच्या नव्हे तर आंतरखंडीय बॅलेस्टिक मिसाइल्स (ICBM) विरोधातही प्रभावी ठरू शकते, असे संरक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांचे मत आहे.
नौदलासाठीही मोठी कामगिरी
बॅलेस्टिक मिसाइल डिफेन्स चाचण्यांव्यतिरिक्त DRDOने नौदलासाठी विकसित करण्यात आलेल्या जहाजविरोधी क्षेपणास्त्राची स्वतंत्र चाचणी देखील यशस्वीरीत्या पूर्ण केली. नौदलाच्या तळावरून डागण्यात आलेल्या या क्षेपणास्त्राने समुद्रसपाटीच्या अत्यंत कमी उंचीवरून उड्डाण करत लक्ष्याचा अचूक वेध घेतला.
समुद्रातील युद्धस्थितीत शत्रूच्या जहाजांवर अचूक हल्ला करण्यासाठी अशा प्रकारच्या क्षेपणास्त्रांना विशेष महत्त्व असते. ही चाचणी यशस्वी झाल्यामुळे भारतीय नौदलाची सागरी सुरक्षा क्षमता आणखी मजबूत होणार आहे.
हे यश इतकं महत्त्वाचं का?
भारत सध्या ‘मिशन सुदर्शन चक्र’ अंतर्गत बहुस्तरीय आणि अभेद्य सुरक्षा कवच उभारण्याच्या दिशेने काम करत आहे. या सुरक्षा कवचामध्ये लांब पल्ल्याची रडार यंत्रणा, अत्याधुनिक कमांड अँड कंट्रोल सेंटर आणि विविध प्रकारच्या इंटरसेप्टर मिसाइल्सचा समावेश आहे.
अलीकडील लष्करी मोहिमांमध्ये भारताने आपल्या एअर डिफेन्स क्षमतेचे प्रभावी प्रदर्शन केले होते. विशेषतः S-400 एअर डिफेन्स प्रणालीने महत्त्वाची भूमिका बजावली होती. मात्र भारत आता परदेशी तंत्रज्ञानावर अवलंबून न राहता स्वतःची स्वदेशी एअर डिफेन्स प्रणाली विकसित करण्यावर भर देत आहे.
DRDOच्या या यशस्वी चाचण्या त्या दिशेने उचललेले अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.
BMD सिस्टिम म्हणजे काय?
Ballistic Missile Defence (BMD) प्रणाली ही शत्रूच्या बॅलेस्टिक मिसाइल हल्ल्यांपासून देशाचे संरक्षण करण्यासाठी विकसित केली जाते. या प्रणालीमध्ये शक्तिशाली रडार, प्रगत सेन्सर, कमांड सेंटर आणि इंटरसेप्टर मिसाइल्सचा समावेश असतो.
शत्रूचे क्षेपणास्त्र प्रक्षेपित झाल्यानंतर रडार त्याचा वेग, दिशा आणि संभाव्य लक्ष्य यांचा वेगाने अभ्यास करतात. त्यानंतर इंटरसेप्टर मिसाइल डागून त्या क्षेपणास्त्राला हवेतच नष्ट केले जाते. त्यामुळे जमिनीवरील लक्ष्य सुरक्षित राहते.
भारताचे वाढते संरक्षण सामर्थ्य
गेल्या काही वर्षांत भारताने संरक्षण क्षेत्रात मोठी झेप घेतली आहे. ब्रह्मोस, आकाश, अग्नी, प्रलय, अस्त्र यांसारख्या अनेक स्वदेशी क्षेपणास्त्र प्रणालींनी भारतीय संरक्षण दलांची ताकद वाढवली आहे. आता अत्याधुनिक BMD प्रणालीच्या विकासामुळे भारत जगातील त्या मोजक्या देशांच्या यादीत स्थान मिळवण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे, ज्यांच्याकडे प्रगत क्षेपणास्त्र संरक्षण क्षमता आहे.
भविष्यातील आव्हाने आणि संधी
संरक्षण तज्ज्ञांच्या मते, आधुनिक युद्धांमध्ये क्षेपणास्त्रांचा धोका सतत वाढत आहे. हायपरसॉनिक शस्त्रे, लांब पल्ल्याची बॅलेस्टिक मिसाइल्स आणि ड्रोन हल्ल्यांपासून संरक्षण करण्यासाठी अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची गरज आहे. डीआरडीओने केलेल्या या यशस्वी चाचण्या भारताला भविष्यातील सुरक्षाविषयक आव्हानांना सामोरे जाण्यास सक्षम बनवतील.
याचबरोबर स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञान विकसित केल्यामुळे आयातीवरील खर्च कमी होईल आणि ‘आत्मनिर्भर भारत’ अभियानालाही मोठी चालना मिळेल.
DRDOने केलेल्या सलग तीन यशस्वी चाचण्या या केवळ तांत्रिक यश नसून भारताच्या संरक्षण स्वावलंबनाच्या दिशेने टाकलेले ऐतिहासिक पाऊल आहे. शत्रूची बॅलेस्टिक मिसाइल हवेतच नष्ट करण्याची क्षमता, समुद्री सुरक्षेसाठी विकसित होणारी नवी शस्त्रसज्जता आणि स्वदेशी एअर डिफेन्स प्रणालीच्या निर्मितीकडे होत असलेली प्रगती यामुळे भारताचे संरक्षण कवच अधिक अभेद्य होत आहे. आगामी काळात भारताचे ‘आर्यन डोम’ स्वप्न वास्तवात उतरण्याच्या दिशेने हे यश अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे.
