India Loans to Other Countries या धोरणामुळे भारत जागतिक स्तरावर आर्थिक महासत्ता बनत आहे. भूतान, नेपाळ, मालदीवसह 9 देशांना दिलेल्या हजारो कोटींच्या कर्जाची सविस्तर माहिती वाचा.
India Loans to Other Countries: परराष्ट्र मंत्रालयाच्या बजेटमध्ये ऐतिहासिक वाढ
भारताच्या परराष्ट्र धोरणात गेल्या काही वर्षांत मोठा आणि निर्णायक बदल घडताना दिसत आहे. अर्थमंत्री निर्मला सीतारामण यांनी सादर केलेल्या 2024-25 च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पानंतर जारी करण्यात आलेल्या अधिकृत कागदपत्रांमधून हा बदल स्पष्टपणे समोर आला आहे. यंदा परराष्ट्र मंत्रालयासाठी तब्बल 22,155 कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली असून, ही रक्कम मागील आर्थिक वर्षाच्या तुलनेत 18,050 कोटी रुपयांनी अधिक आहे.
ही वाढ केवळ आकड्यांपुरती मर्यादित नसून, ती भारताच्या बदलत्या जागतिक भूमिकेचं प्रतीक मानली जात आहे. भारत आता स्वतःच्या विकासापुरता विचार न करता, आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आर्थिक स्थैर्य, राजकीय विश्वासार्हता आणि विकास सहकार्य यामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.
Related News
Ajit Doval Mission : धक्कादायक युद्धतणावात भारताचा ‘धुरंधर’ NSA अजित डोवाल महत्त्वाच्या सुपर मिशनवर – जाणून घ्या 10 मोठे संकेत
वेनेजुएलाच्या तेलाला भारताचा नकार; Trump प्रशासनाला1 मोठा राजकीय धक्का
सरकारी सूत्रांच्या मते, या वाढीव बजेटचा मोठा भाग India Loans to Other Countries या धोरणाअंतर्गत विविध देशांना कर्ज, अनुदान, पायाभूत प्रकल्पांमध्ये गुंतवणूक आणि आपत्कालीन आर्थिक मदतीसाठी वापरण्यात येणार आहे.
India Loans to Other Countries: भारताचा बदलता जागतिक रोल
India Loans to Other Countries ही संकल्पना अचानक उदयास आलेली नाही. ती भारताच्या दीर्घकालीन परराष्ट्र धोरणाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. विशेषतः भारताच्या —
Neighbourhood First Policy
Act East Policy
Global South Leadership Vision
या धोरणांशी ही संकल्पना थेट जोडलेली आहे.
भारत ज्या देशांना कर्ज देतो, ते देश बहुतांश वेळा —
आर्थिकदृष्ट्या विकसनशील
राजकीय किंवा आर्थिक संकटात सापडलेले
आंतरराष्ट्रीय संस्थांकडून कठोर अटींचं कर्ज घेण्यास भाग पडलेले
किंवा चीनच्या Debt Trap Diplomacyच्या कचाट्यात अडकण्याच्या उंबरठ्यावर असलेले
असतात.
भारत अशा देशांना सहकार्याच्या भूमिकेतून आर्थिक मदत देतो. यामध्ये व्याजदर तुलनेने कमी असतात, अटी पारदर्शक असतात आणि स्थानिक विकासावर भर दिला जातो. त्यामुळे India Loans to Other Countries धोरण हे भारताचं “सॉफ्ट पॉवर” म्हणून ओळखलं जात आहे.
India Loans to Other Countries: भूतान ठरतोय सर्वात मोठा लाभार्थी
समोर आलेल्या आकडेवारीनुसार, भूतान हा भारताकडून सर्वाधिक कर्ज घेणारा देश आहे. भारत–भूतान संबंध केवळ राजनैतिक नसून, ते आर्थिक आणि विकासात्मक भागीदारीवर आधारित आहेत.
भूतानला मिळणारी भारताची आर्थिक मदत
आर्थिक वर्ष 2024-25: 2,068.56 कोटी रुपये
आर्थिक वर्ष 2023-24: 2,398.97 कोटी रुपये
जरी यंदा रक्कम थोडी कमी असली, तरी भूतानसाठी भारत हा सर्वात विश्वासार्ह आर्थिक भागीदार राहिला आहे.
भूतानमधील —
मोठे जलविद्युत प्रकल्प
राष्ट्रीय व ग्रामीण रस्ते विकास
शिक्षण व्यवस्था आणि
आरोग्य सेवा
या सर्व क्षेत्रांमध्ये भारताचा आर्थिक आणि तांत्रिक सहभाग आहे. त्यामुळे India Loans to Other Countries यादीत भूतान आजही पहिल्या क्रमांकावर आहे.
India Loans to Other Countries: कोणत्या देशाला किती कर्ज?
भारताची आर्थिक कूटनीती केवळ एका देशापुरती मर्यादित नाही. खालील यादीतून भारताचा जागतिक प्रभाव स्पष्टपणे दिसून येतो —
India Loans to Other Countries – Complete List
Bhutan (भूतान) – 2,068.56 कोटी रुपये
Nepal (नेपाळ) – 700 कोटी रुपये
Maldives (मालदीव) – 400 कोटी रुपये
Mauritius (मॉरीशस) – 370 कोटी रुपये
Myanmar (म्यानमार) – 250 कोटी रुपये
Sri Lanka (श्रीलंका) – 245 कोटी रुपये
Afghanistan (अफगाणिस्तान) – 200 कोटी रुपये
African Nations (आफ्रिकन देश – एकत्रित) – 200 कोटी रुपये
Latin America (लॅटिन अमेरिका) – 30 कोटी रुपये
ही आकडेवारी स्पष्टपणे दाखवते की India Loans to Other Countries धोरण केवळ भारताच्या शेजारी देशांपुरतं मर्यादित न राहता, आता आफ्रिका आणि लॅटिन अमेरिकेपर्यंत विस्तारले आहे.
India Loans to Other Countries: श्रीलंका आणि मालदीवसाठी भारताचा आधार
श्रीलंका अलीकडच्या काळात भीषण आर्थिक संकटात सापडला असताना, भारताने पहिल्या प्रतिसादकर्त्याची भूमिका बजावली.
भारताकडून श्रीलंकेला —
इंधन पुरवठा
अन्नधान्य मदत
थेट आर्थिक कर्ज
देण्यात आलं. यामुळे श्रीलंकेतील जनजीवनाला मोठा दिलासा मिळाला आणि भारताची प्रतिमा विश्वासार्ह भागीदार म्हणून अधिक मजबूत झाली.
मालदीवच्या बाबतीतही भारताची मदत केवळ आर्थिक नसून, ती दीर्घकालीन गुंतवणुकीच्या स्वरूपाची आहे. पायाभूत सुविधा, आरोग्य प्रकल्प आणि संरक्षण सहकार्य यामध्ये भारताचा सक्रिय सहभाग आहे. हे सर्व India Loans to Other Countries धोरणाचाच भाग आहे.
India Loans to Other Countries: चीनविरोधातील सॉफ्ट पॉवर स्ट्रॅटेजी?
तज्ज्ञांच्या मते, India Loans to Other Countries हे धोरण म्हणजे चीनच्या Debt Trap Diplomacyला दिलेलं प्रभावी आणि संतुलित उत्तर आहे.
चीन जिथे —
कठोर आर्थिक अटी लादतो
कर्जाच्या बदल्यात मालमत्ता किंवा बंदरांवर ताबा मिळवतो
राजकीय दबाव वाढवतो
तिथे भारत —
कमी व्याजदर
पारदर्शक अटी
स्थानिक विकासाला प्राधान्य
देतो. त्यामुळे अनेक देश भारताकडे विश्वासार्ह पर्याय म्हणून पाहत आहेत.
India Loans to Other Countries: भारतावर स्वतः किती कर्ज आहे?
एकीकडे भारत इतर देशांना कर्ज देत असला, तरी दुसरीकडे भारत स्वतःही परकीय कर्जदार आहे, हे वास्तव आहे.
भारताचं परकीय कर्ज
2020 पर्यंत: 558.5 अब्ज अमेरिकी डॉलर
सध्या: आकडा वाढत असला, तरी GDPच्या तुलनेत नियंत्रणात
अर्थतज्ज्ञांच्या मते, भारताचं कर्ज धोकादायक पातळीवर नाही, कारण देशाची अर्थव्यवस्था मजबूत असून परतफेडीची क्षमता मोठी आहे.
India Loans to Other Countries: भारतासाठी फायदे काय?
या धोरणामुळे भारताला अनेक स्तरांवर लाभ होत आहेत —
जागतिक राजकारणात प्रभाव वाढतो
व्यापार आणि गुंतवणूक वाढते
सामरिक सहकार्य मजबूत होतं
संयुक्त राष्ट्रांसारख्या मंचांवर पाठिंबा मिळतो
ग्लोबल साउथमध्ये नेतृत्वाची भूमिका मिळते
India Loans to Other Countries: धोके आणि आव्हाने
तरीही काही धोके नाकारता येत नाहीत —
कर्ज परतफेड न होण्याचा धोका
संबंधित देशांतील राजकीय अस्थिरता
करदात्यांच्या पैशांचा योग्य वापर
मात्र सरकारचा दावा आहे की सर्व कर्ज रणनीतिक अभ्यास आणि दीर्घकालीन राष्ट्रीय हित लक्षात घेऊनच दिलं जातं.
India Loans to Other Countries म्हणजे भारताची नवी जागतिक ओळख
आज India Loans to Other Countries ही केवळ आर्थिक संकल्पना राहिलेली नाही, तर ती भारताच्या जागतिक नेतृत्वाची ओळख बनली आहे. भूतानपासून आफ्रिकेपर्यंत भारताचा प्रभाव सातत्याने वाढत आहे.
येणाऱ्या काळात भारत —
आर्थिक महासत्ता
धोरणात्मक मार्गदर्शक
विकासाचा विश्वासार्ह भागीदार
म्हणून अधिक ठळकपणे समोर येईल, यात शंका नाही.
read also : https://ajinkyabharat.com/wearing-gold-on-feet-is-considered-inauspicious-know-7-shocking-religious-reasons/
