उन्हाळ्याचा तडाखा दिवसेंदिवस वाढत आहे. मार्च महिन्यापासूनच अनेक भागांमध्ये तापमान झपाट्याने वाढताना दिसत आहे. वाढत्या उष्णतेमुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण लवकर कमी होते आणि त्यामुळे डिहायड्रेशनची समस्या निर्माण होऊ शकते. अशा परिस्थितीत शरीराला हायड्रेट ठेवणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. डॉक्टर आणि आहारतज्ज्ञांच्या मते, उन्हाळ्यात पाणी आणि पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेले पदार्थ खाणे गरजेचे असते. मात्र अनेकदा आपण नकळत असे काही पदार्थ खातो, ज्यामुळे शरीरातील पाणी अधिक वेगाने कमी होऊ शकते.
उन्हाळ्यात डिहायड्रेशन म्हणजेच शरीरातील पाण्याची कमतरता ही गंभीर समस्या ठरू शकते. यामुळे चक्कर येणे, थकवा, डोकेदुखी, उलट्या किंवा जुलाब यांसारख्या तक्रारी उद्भवू शकतात. गंभीर परिस्थितीत रुग्णाला रुग्णालयात दाखल करावे लागू शकते. त्यामुळे या ऋतूमध्ये कोणते पदार्थ खावे आणि कोणते टाळावेत याबाबत जागरूक राहणे आवश्यक आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, उन्हाळ्यात शरीरातील पाण्याची पातळी संतुलित ठेवण्यासाठी काकडी, टरबूज, टोमॅटो, नारळ पाणी, ताक आणि फळांचे सेवन करण्याची शिफारस केली जाते. या पदार्थांमध्ये पाण्याचे प्रमाण जास्त असल्याने शरीराला थंडावा मिळतो. मात्र दुसरीकडे काही पदार्थ असे असतात, जे चवीला आकर्षक असले तरी त्यांचे जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास शरीरात डिहायड्रेशन होऊ शकते.
Related News
5 कारणे: थायरॉईडमुळे बद्धकोष्ठता – तज्ज्ञांचा महत्त्वाचा इशारा
“7 महत्त्वाचे Milk Vitamins : दूधातील व्हिटॅमिन्स घेऊन मिळवा आरोग्याचे अनमोल फायदे”
महिलांसाठी Powerful Superfood! Ragi Benefits मुळे आरोग्य होईल मजबूत – तज्ञांचा खुलासा
Liver Health Alert : 500+ कामे करणाऱ्या यकृताकडे दुर्लक्ष धोकादायक ! 10 Powerful सवयी ठेवा लक्षात
Dates Milk Benefits : 15 दिवसांत शरीरात होणारे शक्तिशाली बदल, जाणून घ्या जबरदस्त फायदे
Belly Fat कमी करण्यासाठी 3 Powerful योगासन – हट्टी पोटाची चरबीवर Super Effective उपाय!
Hangover Causes : दारू पिल्यानंतर हँगओव्हर का होतो? 7 धक्कादायक आणि Powerful कारणे जाणून घ्या
सावधान! ‘Vegetable Peels Benefits’ – या 4 भाज्यांची सालं काढणं ठरू शकतं धोकादायक; जाणून घ्या जबरदस्त फायदे
Are You Suffering From Thyroid Problems ? हे 7 चमत्कारी व्यायाम बदलतील तुमचे आयुष्य
Food Delivery App Alert : ‘10 मिनिटांत जेवण’ की मोठा धोका? डॉक्टरांचा SHOCKING खुलासा – 7 गंभीर आरोग्य इशारे
7 Amazing Tips to Achieve the Korean Glow – त्वचा चमकदार आणि निरोगी बनवा
कॅफिनयुक्त पदार्थ
उन्हाळ्यात चहा आणि कॉफीचे प्रमाण जास्त घेतल्यास शरीरातील पाण्याची कमतरता वाढू शकते. कॅफिन हे ड्युरेटिक गुणधर्म असलेले घटक मानले जाते. याचा अर्थ असा की कॅफिनयुक्त पदार्थ घेतल्यानंतर लघवीचे प्रमाण वाढते. वारंवार लघवी झाल्यामुळे शरीरातील पाणी कमी होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे उन्हाळ्यात चहा आणि कॉफीचे सेवन मर्यादित प्रमाणात करणे योग्य ठरते.अनेक लोकांना सकाळी किंवा कामाच्या दरम्यान वारंवार चहा-कॉफी घेण्याची सवय असते. मात्र उन्हाळ्यात ही सवय शरीरासाठी त्रासदायक ठरू शकते. म्हणून दिवसातून एक किंवा दोन वेळाच चहा-कॉफी घेणे आणि त्यासोबत भरपूर पाणी पिणे आवश्यक आहे.
प्रथिनेयुक्त आहार
प्रथिने हा शरीरासाठी अत्यंत महत्त्वाचा पोषक घटक आहे. मात्र प्रथिने पचण्यासाठी शरीराला अधिक ऊर्जा आणि पाण्याची गरज भासते. चीज, डाळी, कडधान्ये, अंडी किंवा इतर प्रथिनेयुक्त पदार्थ घेतल्यानंतर शरीरातील पाण्याची गरज वाढते.विशेषतः व्यायाम करणाऱ्या किंवा जिममध्ये जाणाऱ्या लोकांनी प्रथिनेयुक्त आहार घेताना पाण्याचे प्रमाण वाढवणे गरजेचे असते. जर पुरेसे पाणी घेतले नाही तर शरीरात डिहायड्रेशन होऊ शकते. त्यामुळे प्रथिनेयुक्त आहार घेताना भरपूर पाणी पिण्याचा सल्ला दिला जातो.
नमकीन स्नॅक्स
उन्हाळ्यात अनेकांना खारे किंवा नमकीन पदार्थ खाण्याची आवड असते. मात्र अशा स्नॅक्समध्ये सोडियमचे प्रमाण जास्त असते. जास्त सोडियममुळे शरीरातील पाण्याचे संतुलन बिघडू शकते आणि तहान अधिक लागते.पॅकेज्ड स्नॅक्स, चिप्स, शेंगदाणे, फरसाण किंवा इतर नमकीन पदार्थांमध्ये संरक्षक घटकांचा वापर केला जातो. यामुळे त्यांची शेल्फ लाइफ वाढते, पण शरीरासाठी ते फारसे उपयुक्त नसतात. त्यामुळे उन्हाळ्यात अशा पदार्थांचे सेवन शक्यतो टाळणे योग्य ठरते.
तळलेले पदार्थ
तळलेले पदार्थ चविष्ट असले तरी ते पचण्यासाठी जास्त वेळ घेतात. तळलेले पदार्थ खाल्ल्यानंतर शरीराला त्यांना पचवण्यासाठी अधिक ऊर्जा लागते. त्यामुळे शरीरावर अतिरिक्त ताण येतो आणि पाण्याची गरज वाढते.भजी, वडे, समोसे किंवा इतर तळलेले पदार्थ वारंवार खाल्ल्यास शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होण्याची शक्यता वाढते. त्यामुळे उन्हाळ्यात हलका आणि पचायला सोपा आहार घेणे अधिक फायदेशीर मानले जाते.
रिफाइंड मैद्याचे पदार्थ
रिफाइंड मैद्यापासून बनवलेले पदार्थ देखील उन्हाळ्यात डिहायड्रेशन वाढवू शकतात. मैद्यामध्ये फायबरचे प्रमाण कमी असते आणि तो पचायला कठीण असतो. त्यामुळे अशा पदार्थांना पचवण्यासाठी शरीराला अधिक पाण्याची गरज लागते.पिझ्झा, बर्गर, नूडल्स किंवा बेकरी पदार्थ यांसारख्या मैद्याच्या पदार्थांनंतर अनेकांना तीव्र तहान लागते. काही तज्ज्ञांच्या मते, मैद्याचे अति सेवन केल्यास पचनसंस्थेवर ताण येऊ शकतो आणि फॅटी लिव्हर सारख्या समस्या उद्भवण्याची शक्यता वाढते.
प्रक्रिया केलेले अन्न आणि लाल मांस
प्रक्रिया केलेले अन्न, रेड मीट आणि जास्त मसालेदार पदार्थ देखील शरीरात डिहायड्रेशन वाढवू शकतात. या पदार्थांमध्ये मीठ, फॅट आणि रासायनिक घटकांचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे शरीरातील पाण्याचे संतुलन बिघडण्याची शक्यता असते.उन्हाळ्यात अशा पदार्थांचे सेवन मर्यादित ठेवणे आवश्यक आहे. त्याऐवजी ताज्या फळे-भाज्या, सूप, सलाड आणि नैसर्गिक पेये घेणे आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरते.
शरीर हायड्रेट ठेवण्यासाठी काय करावे?
उन्हाळ्यात शरीराला हायड्रेट ठेवण्यासाठी नियमित पाणी पिणे अत्यंत आवश्यक आहे. दिवसातून किमान ८ ते १० ग्लास पाणी पिण्याची सवय ठेवावी. तसेच नारळ पाणी, ताक, लिंबूपाणी, फळांचे रस आणि पाण्याचे प्रमाण जास्त असलेल्या भाज्या-फळांचे सेवन करावे.काकडी, टरबूज, खरबूज, टोमॅटो आणि संत्री यांसारख्या पदार्थांमध्ये पाण्याचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे ते शरीराला थंडावा देतात आणि डिहायड्रेशन टाळण्यास मदत करतात.उन्हाळ्यात आहारातील लहान-मोठ्या सवयींमध्ये बदल करून आपण डिहायड्रेशनसारख्या समस्यांपासून सहज बचाव करू शकतो. योग्य आहार, पुरेसे पाणी आणि संतुलित जीवनशैली यामुळे शरीर निरोगी आणि ताजेतवाने राहू शकते.
(डिस्क्लेमर : या लेखातील माहिती सामान्य ज्ञानावर आधारित आहे. कोणताही आहार किंवा उपाय अवलंबण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.)
