ITR मध्ये चूक केली तर महागात; 200 टक्क्यांपर्यंत दंडाची तरतूद, आयकर विभागाचे कडक नियम लागू
मुंबई : आयकर रिटर्न (ITR) भरताना आता अधिक सतर्क राहणे आवश्यक झाले आहे. आयकर विभागाने असेसमेंट इयर 2026-27 साठी नवीन आणि कडक दंडात्मक नियम लागू केले असून, चुकीची माहिती दिल्यास करदात्यांना मोठा आर्थिक फटका बसू शकतो. विशेष म्हणजे, उत्पन्न लपवणे किंवा चुकीची माहिती देणे सिद्ध झाल्यास थकीत कराच्या रकमेच्या 200 टक्क्यांपर्यंत दंड आकारला जाऊ शकतो.
नवीन नियमांचा उद्देश काय?
आयकर विभागाचा मुख्य उद्देश करप्रणाली अधिक पारदर्शक करणे आणि करचुकवेगिरीवर आळा घालणे हा आहे. डिजिटल युगात व्यवहारांची माहिती सहज उपलब्ध होत असल्याने चुकीची माहिती लपवणे अधिक कठीण झाले आहे. त्यामुळे करदात्यांनी अचूक माहिती देणे अत्यावश्यक ठरते.
चुकीची माहिती दिल्यास किती दंड?
नवीन नियमांनुसार दंडाची रचना पुढीलप्रमाणे आहे :
- उत्पन्न कमी दाखवल्यास : थकीत कराच्या 50% पर्यंत दंड
- जाणीवपूर्वक चुकीची माहिती दिल्यास : थकीत कराच्या 200% पर्यंत दंड
याचा अर्थ, जर एखाद्या व्यक्तीने जाणूनबुजून उत्पन्न लपवले, तर त्याला मूळ कराच्या दुप्पट रक्कम दंड म्हणून भरावी लागू शकते.
उशीरा ITR भरल्यास दंड
वेळेवर ITR न भरल्यासही दंडाची तरतूद आहे :
- 5 लाखांपेक्षा जास्त उत्पन्न : 5000 रुपये दंड
- 5 लाखांपर्यंत उत्पन्न : 1000 रुपये दंड
TDS आणि इतर स्टेटमेंट्समध्ये विलंब
जर TDS किंवा इतर आवश्यक स्टेटमेंट वेळेवर सादर केले नाही, तर दररोज 200 रुपये दंड आकारला जाऊ शकतो.
स्व-मूल्यांकन कर न भरल्यास परिणाम
स्व-मूल्यांकन कर वेळेवर न भरल्यास, मूल्यांकन अधिकारी दंड ठरवू शकतो. हा दंड थकीत कराच्या रकमेइतकाही असू शकतो.
गंभीर प्रकरणांमध्ये अधिक दंड
जर तपासादरम्यान लपवलेले उत्पन्न उघड झाले, तर :
- 10% ते 60% पर्यंत अतिरिक्त दंड आकारला जाऊ शकतो
- प्रकरणाच्या गंभीरतेनुसार कारवाई अधिक कठोर होऊ शकते
इतर चुका देखील महागात पडू शकतात
फक्त उत्पन्न लपवणेच नव्हे, तर खालील चुका केल्यासही दंड लागू शकतो :
- योग्य लेखा न ठेवणे
- ऑडिट न करणे
- आवश्यक कागदपत्रे न सादर करणे
- रोख व्यवहाराच्या नियमांचे उल्लंघन
काही प्रकरणांमध्ये दंड हा व्यवहाराच्या पूर्ण रकमेइतकाही असू शकतो.
दंडातून सूट मिळू शकते का?
होय, काही परिस्थितीत दंडातून सूट मिळू शकते. जर करदाता हे सिद्ध करू शकला की चूक वाजवी कारणामुळे झाली, तर दंड माफ केला जाऊ शकतो.
दंड टाळण्यासाठी काय करावे?
करदात्यांनी पुढील गोष्टींची काळजी घ्यावी :
- सर्व उत्पन्नाचे स्रोत अचूक नमूद करणे
- योग्य कागदपत्रे जतन करणे
- चुकीचे डिडक्शन क्लेम टाळणे
- वेळेत ITR फाइल करणे
- तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे
डिजिटल पडताळणीमुळे वाढली कडकाई
आजच्या काळात आयकर विभागाकडे बँक व्यवहार, TDS, GST आणि इतर आर्थिक माहिती उपलब्ध असते. त्यामुळे चुकीची माहिती देणे सहज पकडले जाऊ शकते. यामुळे नियम अधिक कडक करण्यात आले आहेत.
करदात्यांसाठी महत्त्वाचा संदेश
नवीन नियमांमुळे करदात्यांनी निष्काळजीपणा टाळणे आवश्यक आहे. थोडीशी चूकही मोठ्या दंडात रूपांतरित होऊ शकते. त्यामुळे ITR भरताना अचूकता आणि पारदर्शकता राखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
असेसमेंट इयर 2026-27 साठी आयकर विभागाने लागू केलेले नवीन नियम करदात्यांसाठी एक इशारा आहेत. चुकीची माहिती, विलंब किंवा नियमांचे उल्लंघन यामुळे मोठा आर्थिक तोटा होऊ शकतो. त्यामुळे प्रत्येक करदात्याने नियम समजून घेऊन, काळजीपूर्वक ITR भरावा आणि आवश्यक असल्यास तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.
(डिस्क्लेमर : वरील माहिती सामान्य मार्गदर्शनासाठी आहे. कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.)
