मरण्यापूर्वी रुग्णांचे शेवटचे शब्द काय असतात? ICU नर्सने सांगितलेले धक्कादायक निरीक्षण
मृत्यूच्या अगोदर रुग्णांच्या वर्तनात बदल जाणवतो नर्सचा दावा
मृत्यू हा जीवनाचा अंतिम सत्य आहे, मात्र त्याविषयी चर्चा करणे अनेकांना अस्वस्थ करणारे वाटते. वैद्यकीय क्षेत्रात काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना मात्र दररोज जीवन आणि मृत्यूच्या सीमारेषेचा अनुभव येतो. अशाच एका अनुभवी नर्सने रुग्णांच्या मृत्यूपूर्वीच्या शेवटच्या क्षणांविषयी केलेले निरीक्षण सध्या चर्चेचा विषय ठरले आहे. अमेरिकेतील Kirsty Roberts या 29 वर्षीय नर्सने रुग्णांच्या अखेरच्या क्षणांमध्ये दिसणाऱ्या मानसिक आणि भावनिक बदलांविषयी माहिती दिली आहे.
नर्स रॉबर्ट्स गेल्या चार वर्षांपासून ICU विभागात कार्यरत असून त्यांनी अनेक रुग्णांचा मृत्यू अगदी जवळून पाहिला आहे. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, मृत्यू येण्यापूर्वी शरीरात आणि मनात काही विशिष्ट बदल घडतात. हे बदल नेहमी वैद्यकीय तपासण्यांमध्ये दिसून येतीलच असे नाही. याबाबत वैज्ञानिक समुदायात अजूनही संशोधन सुरू आहे.
सोशल मीडियावर व्हायरल झालेला व्हिडिओ
कर्स्टी रॉबर्ट्स यांनी मृत्यूपूर्वी रुग्णांच्या अनुभवांबाबत सांगितलेला व्हिडिओ सोशल मीडियावर प्रचंड व्हायरल झाला आहे. हा व्हिडिओ आतापर्यंत सुमारे लाखो लोकांनी पाहिला आहे. या व्हिडिओमध्ये त्यांनी सांगितले की, अनेक रुग्ण मृत्यूच्या अगोदर एका वेगळ्या प्रकारची शांतता अनुभवतात.
त्यांच्या मते, मृत्यू जवळ आल्यावर रुग्णांच्या मनात भीती कमी होऊ लागते आणि एक प्रकारचा आध्यात्मिक बदल जाणवतो. काही रुग्ण अचानक शांत होतात, तर काही रुग्ण आपल्या कुटुंबीयांबद्दल भावना व्यक्त करू लागतात.
“मृत्यूची चाहूल लागते” – नर्सचा दावा
ICU मध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना अनेकदा असा अनुभव येतो की, रुग्ण बाहेरून स्थिर दिसत असला तरी आतून काहीतरी वेगळे घडत असते. अनेक वेळा सर्व वैद्यकीय तपासण्या सामान्य दिसत असतात. रुग्णाचे रक्तदाब, हृदयगती आणि इतर चाचण्या ठीक असतात, तरीही काही वेळातच रुग्णाची स्थिती अचानक बदलू शकते.
अशा परिस्थितीला वैद्यकीय भाषेत काही वेळा “ट्रांझिशन फेज” असेही म्हटले जाते. या टप्प्यात शरीर उपचारांना प्रतिसाद देणे कमी करते. याच अवस्थेत अनेक रुग्ण मृत्यूपूर्वी काही विशिष्ट वाक्ये बोलतात, असा नर्सचा अनुभव आहे.
मृत्यूपूर्वी रुग्ण काय बोलतात?
Mirror या माध्यमाच्या अहवालानुसार, ICU नर्स कर्स्टी रॉबर्ट्स यांनी सांगितले की, मृत्यूपूर्वी अनेक रुग्ण समान प्रकारची वाक्ये बोलतात.
रुग्णांच्या शेवटच्या क्षणांमध्ये खालील प्रकारची वाक्ये जास्त ऐकायला मिळतात असे निरीक्षण आहे:
“माझ्या कुटुंबाला सांगा की मी त्यांच्यावर प्रेम करतो.”
अनेक रुग्ण आपल्या कुटुंबीयांबद्दल प्रेम व्यक्त करण्याचा प्रयत्न करतात. आयुष्याच्या अखेरच्या क्षणी नात्यांची आठवण तीव्र होते.“मला बरं वाटत नाही.”
शारीरिक अस्वस्थता अचानक वाढल्याची भावना रुग्ण व्यक्त करतात. काही वेळा ही भावना वैद्यकीय चाचण्यांमध्ये दिसत नाही.“मला वाटतं मी आता जाणार आहे.”
काही रुग्णांना स्वतःच्या मृत्यूची जाणीव झाल्यासारखे वाटते. हा अनुभव वैद्यकीयदृष्ट्या पूर्णपणे स्पष्ट करता आलेला नाही.“कोणीतरी मला बोलावत आहे.”
अनेक रुग्णांना आध्यात्मिक किंवा मानसिक अनुभूती येते, असे काही नर्स आणि डॉक्टरांचे मत आहे.शांत राहण्याची इच्छा व्यक्त करणे
काही रुग्ण शेवटच्या क्षणांमध्ये फार बोलत नाहीत. ते फक्त शांतपणे झोपून राहणे पसंत करतात.
वैज्ञानिक दृष्टिकोन काय सांगतो?
वैद्यकीय शास्त्रानुसार, मृत्यूच्या अगोदर मेंदूतील ऑक्सिजन पुरवठा कमी होऊ शकतो. त्यामुळे रुग्णांना गोंधळ, भीती किंवा आध्यात्मिक अनुभवासारख्या भावना जाणवू शकतात. काही संशोधकांच्या मते, हा मेंदूचा नैसर्गिक संरक्षणात्मक प्रतिसाद असू शकतो.
विशेषतः गंभीर आजाराने ग्रस्त रुग्णांमध्ये असे बदल अधिक दिसून येतात. शरीरातील अवयव हळूहळू कार्य करणे कमी करतात आणि शरीर ऊर्जा बचत करण्याचा प्रयत्न करते.
आध्यात्मिक अनुभूतींची चर्चा
मृत्यू हा केवळ वैद्यकीय विषय नाही तर तत्त्वज्ञान आणि आध्यात्मिकतेशीही जोडलेला विषय आहे. विविध धर्मांमध्ये मृत्यूपूर्वी आत्म्याच्या प्रवासाबाबत वेगवेगळे विचार मांडले गेले आहेत. काही लोक याला नैसर्गिक प्रक्रिया मानतात, तर काही जण याला आत्म्याचा पुढील प्रवास मानतात.
अनेक संस्कृतींमध्ये मृत्यूच्या वेळी कुटुंबीय उपस्थित राहणे महत्त्वाचे मानले जाते. यामुळे रुग्णाला मानसिक आधार मिळतो, असे मानले जाते.
कुटुंबीयांसाठी महत्त्वाचा संदेश
तज्ज्ञांच्या मते, मृत्यू जवळ आलेल्या रुग्णांशी प्रेमाने आणि शांतपणे संवाद साधणे आवश्यक आहे. अशा वेळी रुग्णाला भावनिक आधार देणे अत्यंत महत्त्वाचे ठरते. शेवटच्या क्षणांमध्ये रुग्णाला भीती वाटू नये याची काळजी घेणे गरजेचे आहे.
ICU मध्ये काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या अनुभवावरून असे दिसते की, रुग्णांना प्रेम, शांतता आणि सुरक्षिततेची भावना देणे खूप महत्त्वाचे असते.
मृत्यूविषयी समाजात असलेली भीती
आजही समाजात मृत्यूबाबत अनेक गैरसमज आहेत. मृत्यू हा नैसर्गिक प्रक्रिया असून त्याबाबत चर्चा करणे चुकीचे नाही, असे वैद्यकीय तज्ज्ञ सांगतात. योग्य माहिती आणि जागरूकता असल्यास मृत्यूशी संबंधित भीती कमी होऊ शकते.
मृत्यू हा जीवनाचा अविभाज्य भाग आहे. Kirsty Roberts यांनी मांडलेले निरीक्षण वैद्यकीय क्षेत्रातील अनुभवांवर आधारित असले तरी त्याला शास्त्रीय संशोधनाची पुष्टी आवश्यक आहे. Mirror मधील अहवालानुसार, मृत्यूपूर्वी रुग्णांच्या वर्तनात होणारे बदल अजूनही पूर्णपणे समजलेले नाहीत.
मृत्यूच्या अगोदर प्रेम, शांतता आणि मानसिक आधार मिळणे रुग्णांसाठी महत्त्वाचे मानले जाते. आयुष्याच्या शेवटच्या क्षणांमध्ये माणसाला सुरक्षित आणि शांत वातावरण मिळाले तर तो प्रवास अधिक सन्मानाने पूर्ण होऊ शकतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.
