Holi 2026 Afghanistan : होळी साजरी करण्यावर नेमकी बंदी काय?

Holi 2026 Afghanistan या संदर्भात अफगाणिस्तानातील वास्तव समजून घेतले, तर ते अत्यंत मर्यादित आणि संवेदनशील आहे. Afghanistan मध्ये सध्या Taliban चे शासन असल्यामुळे धार्मिक आणि सामाजिक नियमांवर कठोर निर्बंध लागू आहेत. या पार्श्वभूमीवर हिंदू आणि शीख समुदायासाठी होळी साजरी करणे मोठ्या मर्यादांमध्येच शक्य आहे.

सध्याच्या परिस्थितीनुसार, सार्वजनिक ठिकाणी होळी साजरी करण्यास स्पष्टपणे परवानगी नाही. रस्त्यावर रंगांची उधळण, मिरवणुका, मोठ्या प्रमाणात लोकांचा जमाव किंवा उत्सवी कार्यक्रम यांना पूर्णपणे बंदी घालण्यात आली आहे. त्यामुळे भारतात ज्या प्रकारे रंग, पाणी आणि जल्लोषात होळी साजरी केली जाते, तशी दृश्ये अफगाणिस्तानात पाहायला मिळत नाहीत. धार्मिक कार्यक्रमसुद्धा अत्यंत मर्यादित ठेवावे लागतात आणि ते केवळ खासगी जागांमध्येच होऊ शकतात.

मोठ्या प्रमाणात लोक एकत्र जमणे हे प्रशासनाच्या दृष्टीने संशयास्पद मानले जाते. त्यामुळे कोणत्याही प्रकारचा सार्वजनिक उत्सव आयोजित करणे अवैध ठरू शकते. या सर्व निर्बंधांचा अर्थ असा की, Holi 2026 Afghanistan मध्ये होळी हा सण केवळ घराच्या चार भिंतीत, अत्यंत साध्या आणि शांत स्वरूपातच साजरा केला जाऊ शकतो.

खासगी पातळीवर होळी साजरी करण्यास काही प्रमाणात मुभा आहे, मात्र तीही अत्यंत सावधगिरीने. कुटुंबातील सदस्य किंवा अगदी जवळच्या लोकांसोबतच हा सण साजरा केला जातो. कोणतीही सार्वजनिक प्रसिद्धी, सोशल मीडियावर पोस्ट किंवा मोठ्या प्रमाणावर साजरीकरण टाळले जाते. स्थानिक प्रशासनाच्या नजरेत येऊ नये, यासाठी लोक विशेष काळजी घेतात. अनेक वेळा भीतीमुळे लोक सण साजरे करणेच टाळतात. त्यामुळे होळीचा पारंपरिक उत्साह जवळपास नाहीसा झाल्याचे चित्र दिसते.

अफगाणिस्तानातील हिंदू समुदायाची घटती संख्या ही या परिस्थितीला अधिक गंभीर बनवते. 1970 च्या दशकात या देशात सुमारे 2.5 ते 3 लाख हिंदू राहत होते, असे ऐतिहासिक अंदाज सांगतात. मात्र, सततचे युद्ध, राजकीय अस्थिरता आणि धार्मिक असुरक्षिततेमुळे मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतर झाले. 2000 नंतर ही संख्या झपाट्याने कमी होत गेली. 2024-25 पर्यंत केवळ सुमारे 100 कुटुंबेच उरल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे Holi 2026 Afghanistan या विषयात केवळ सण साजरा करण्याचा प्रश्न नसून, एका संपूर्ण समुदायाच्या अस्तित्वाचा मुद्दा समोर येतो.

हिंदू समुदाय कमी होण्यामागे अनेक कारणे आहेत. सततचे युद्ध आणि संघर्ष, धार्मिक स्वातंत्र्याचा अभाव, सामाजिक आणि आर्थिक दबाव, तसेच सुरक्षिततेचा धोका या सर्व घटकांनी लोकांना देश सोडण्यास भाग पाडले. अनेकांनी भारत आणि इतर देशांमध्ये स्थलांतर करून सुरक्षित जीवन निवडले.

तालिबानने अधिकृतपणे काही वेळा असा दावा केला आहे की अल्पसंख्याकांना धार्मिक स्वातंत्र्य दिले जाईल आणि त्यांच्या धार्मिक स्थळांचे संरक्षण केले जाईल. मात्र प्रत्यक्षात परिस्थिती वेगळी दिसते. सार्वजनिक धार्मिक अभिव्यक्तीवर निर्बंध, सामाजिक दडपण आणि भीतीचे वातावरण यामुळे अल्पसंख्याक समुदाय मुक्तपणे आपले सण साजरे करू शकत नाहीत. त्यामुळे Holi 2026 Afghanistan हा विषय अधिक संवेदनशील बनतो.

जगभरात होळी हा सण मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. भारत, अमेरिका आणि युरोपमध्ये रंगोत्सव, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि सार्वजनिक साजरीकरण मोठ्या प्रमाणात पाहायला मिळते. पण अफगाणिस्तानात याच्या अगदी उलट परिस्थिती आहे. येथे शांतता, मर्यादा आणि भीती यांचे वातावरण आहे. सार्वजनिक आनंद आणि सणाचा उत्साह जवळपास नाहीसा झाला आहे.

मानवी हक्कांच्या दृष्टीने पाहिले, तर ही परिस्थिती चिंताजनक आहे. अनेक आंतरराष्ट्रीय संघटनांनी अफगाणिस्तानातील अल्पसंख्याकांच्या स्थितीबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. धार्मिक स्वातंत्र्य हा मूलभूत हक्क मानला जात असला तरी प्रत्यक्षात त्याची अंमलबजावणी मर्यादित स्वरूपातच होताना दिसते.

भविष्यात या परिस्थितीत बदल होण्याची शक्यता सध्या कमी दिसते. आंतरराष्ट्रीय दबाव वाढल्यास काही प्रमाणात सुधारणा होऊ शकतात, मात्र सध्याच्या परिस्थितीत मोठे बदल अपेक्षित नाहीत. उलट स्थलांतरामुळे हिंदू समुदाय आणखी कमी होण्याची शक्यता आहे.

एकंदरीत, Holi 2026 Afghanistan या संदर्भात स्पष्ट चित्र असे दिसते की होळी साजरी करण्यावर सार्वजनिक बंदी आहे आणि ती फक्त खासगी स्वरूपात, अत्यंत मर्यादित पद्धतीनेच साजरी केली जाते. हिंदू समुदायाची संख्या अत्यंत कमी झाली असून भीती आणि असुरक्षिततेमुळे सणांचा उत्साह कमी झाला आहे. ही परिस्थिती धार्मिक स्वातंत्र्याच्या दृष्टीने गंभीर प्रश्न निर्माण करणारी आहे.