Historic Explosion in the Crypto Market: बायनान्सकडे जवळपास 30% जागतिक बाजारपेठ
2025 हे वर्ष जागतिक Crypto Derivatives Market साठी ऐतिहासिक ठरले आहे. CoinGlass च्या नव्या अहवालानुसार, या वर्षात एकूण Crypto Derivatives ट्रेडिंग व्हॉल्यूम तब्बल $85.7 ट्रिलियन इतका झाला, जो आतापर्यंतचा सर्वात मोठा आकडा आहे. दररोज सरासरी $265 अब्ज डॉलर्सची उलाढाल झाली, ज्यामुळे क्रिप्टो बाजाराची वाढती संस्थात्मक स्वीकारार्हता (institutionalization) आणि गुंतागुंत स्पष्टपणे समोर येते.
या प्रचंड वाढीमध्ये Binance या जगातील सर्वात मोठ्या क्रिप्टो एक्सचेंजची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची ठरली आहे.
बायनान्सचे वर्चस्व: 30% जागतिक डेरिव्हेटिव्ह्ज ट्रेडिंग
2025 मध्ये Binance ने एकट्याने $25.09 ट्रिलियन इतका डेरिव्हेटिव्ह्ज ट्रेडिंग व्हॉल्यूम हाताळला. हे प्रमाण जागतिक बाजाराच्या जवळपास 29.3% इतके आहे. म्हणजेच, जगभरात Crypto Derivatives मध्ये होणाऱ्या प्रत्येक $100 पैकी जवळपास $30 व्यवहार Binance वरून झाले.
Related News
यामुळे Binance हे केवळ एक एक्सचेंज न राहता, जागतिक Crypto लिक्विडिटीचे प्रमुख केंद्र बनले आहे. Bybit, OKX, Deribit आणि Bitget या इतर मोठ्या प्लॅटफॉर्म्सने प्रत्येकी $8.2 ते $10.8 ट्रिलियन दरम्यान व्यवहार केले. हे पाचही एक्सचेंज मिळून एकूण जागतिक बाजाराच्या 62.3% व्यवहारांवर नियंत्रण ठेवतात, ज्यामुळे बाजारातील उच्च एकाग्रता (market concentration) स्पष्ट होते.
संस्थात्मक गुंतवणूकदारांचा वाढता सहभाग
CoinGlass च्या अहवालात नमूद केल्याप्रमाणे, 2025 मधील वाढ ही प्रामुख्याने संस्थात्मक गुंतवणूकदारांमुळे झाली. यामध्ये खालील घटकांचा मोठा वाटा आहे:
स्पॉट क्रिप्टो ETF
ऑप्शन्स मार्केट
नियमित (compliant) फ्युचर्स उत्पादने
या बदलामुळे Crypto Derivatives बाजार आता केवळ उच्च-लेव्हरेज रिटेल ट्रेडर्सपुरता मर्यादित न राहता, हेजिंग, बेसिस ट्रेडिंग आणि ETF-संलग्न धोरणांचा भाग बनला आहे.
विशेष म्हणजे, Chicago Mercantile Exchange (CME) ने बिटकॉइन फ्युचर्स ओपन इंटरेस्टमध्ये Binance ला 2024 मध्येच मागे टाकले होते आणि 2025 मध्ये आपली पकड आणखी मजबूत केली.
ओपन इंटरेस्टमधील तीव्र चढ-उतार
प्रचंड ट्रेडिंग व्हॉल्यूम असूनही, 2025 मध्ये डेरिव्हेटिव्ह्ज पोझिशनिंग अत्यंत अस्थिर राहिले.
Q1 नंतर जागतिक ओपन इंटरेस्ट $87 अब्ज इतक्या नीचांकी पातळीवर घसरले
7 ऑक्टोबर रोजी ते विक्रमी $235.9 अब्ज वर पोहोचले
Q4 च्या सुरुवातीला केवळ काही दिवसांत $70 अब्जांहून अधिक ओपन इंटरेस्ट नष्ट झाले
या तीव्र डी-लेव्हरेजिंगनंतरही, वर्षअखेरीस ओपन इंटरेस्ट $145.1 अब्ज इतके राहिले, जे वर्षाच्या सुरुवातीपेक्षा 17% अधिक आहे. यावरून बाजाराचा एकूण आकार आणि जोखीम दोन्ही वाढत असल्याचे दिसते.
ऑक्टोबरमधील लिक्विडेशन धक्का
2025 मधील सर्वात मोठा धक्का ऑक्टोबर महिन्यात बसला. CoinGlass च्या अंदाजानुसार, संपूर्ण वर्षात सुमारे $150 अब्ज इतके फोर्स्ड लिक्विडेशन्स झाले.
विशेषतः 10 आणि 11 ऑक्टोबर या दोन दिवसांतच $19 अब्जांहून अधिक लिक्विडेशन्स झाले, ज्यामध्ये 85% ते 90% व्यवहार लॉन्ग पोझिशन्सचे होते. म्हणजेच, किंमत वाढेल अशी अपेक्षा करणारे बहुतांश ट्रेडर्स एका झटक्यात बाजाराबाहेर फेकले गेले.
या घसरणीचे प्रमुख कारण म्हणजे जागतिक मॅक्रो-आर्थिक तणाव. तत्कालीन अमेरिकन नेते डोनाल्ड ट्रम्प यांनी चीनमधील आयातीवर 100% टॅरिफ जाहीर केल्याच्या बातमीमुळे बाजारात तीव्र “रिस्क-ऑफ” वातावरण निर्माण झाले.
वाढती गुंतागुंत आणि नाजूक संरचना
CoinGlass च्या अहवालानुसार, डेरिव्हेटिव्ह्ज बाजार जरी परिपक्व होत असला, तरी तो अधिक परस्पर-संलग्न (interconnected) आणि नाजूक (fragile) बनत चालला आहे.
“2025 मधील अत्यंत घटनांनी मार्जिन यंत्रणा, लिक्विडेशन नियम आणि क्रॉस-प्लॅटफॉर्म रिस्क ट्रान्समिशन यांची अभूतपूर्व कसोटी घेतली,” असे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
जास्त लेव्हरेज, वाढती को-रिलेशन आणि जलद क्रॉस-एक्सचेंज संसर्ग (contagion) यामुळे लिक्विडिटी वाढली असली, तरी टेल रिस्क्स देखील मोठ्या प्रमाणात वाढल्या आहेत.
2026 कडे वाटचाल: संधी आणि धोके
$86 ट्रिलियनचा टप्पा ओलांडणारा क्रिप्टो डेरिव्हेटिव्ह्ज बाजार हा उद्योगासाठी मोठा मैलाचा दगड आहे. यामुळे क्रिप्टो आता केवळ पर्यायी गुंतवणूक न राहता, जागतिक वित्तीय प्रणालीचा एक महत्त्वाचा घटक बनत असल्याचे स्पष्ट होते.
तथापि, वारंवार होणारे लिक्विडेशन शॉक्स हे इशारा देतात की भविष्यात अधिक मजबूत रिस्क मॅनेजमेंट, नियमन आणि पारदर्शकतेची गरज आहे.
2026 मध्ये प्रवेश करताना, क्रिप्टो डेरिव्हेटिव्ह्ज हे किंमत शोध (price discovery) यंत्रणेचे केंद्र राहतील — पण त्याच वेळी, अस्थिरता आणि प्रणालीगत जोखमींचा मुख्य स्रोतही ठरतील.
2025 हे वर्ष Crypto Derivatives साठी सुवर्णाक्षरांनी लिहिले जाईल. Binance चे वर्चस्व, संस्थात्मक गुंतवणुकीचा ओघ, CME सारख्या पारंपरिक एक्सचेंजची वाढती भूमिका आणि एकामागोमाग एक येणारे रिस्क इव्हेंट्स — या सर्व घटकांनी मिळून क्रिप्टो बाजाराला एका नव्या टप्प्यावर नेले आहे.
मोठा बाजार म्हणजे मोठ्या संधी — पण त्याचबरोबर मोठे धोकेही.
