बाटलीबंद पाण्यापेक्षा नळाचे पाणी अधिक सुरक्षित? Harvard डॉक्टरांचे धक्कादायक निरीक्षण
Harvard Doctor Says : बाटलीबंद पाणी पेक्षा नळाचे पाणी अधिक सुरक्षित! – आपण अनेकदा असे गृहीत धरतो की बाटलीबंद पाणी हे नळाच्या पाण्यापेक्षा अधिक स्वच्छ, सुरक्षित आणि आरोग्यासाठी फायदेशीर असते. सुपरमार्केटमधील आकर्षक पॅकेजिंग, “प्युअर”, “मिनरल रिच” अशा लेबल्समुळे बाटलीबंद पाण्यावर आपोआप विश्वास बसतो. मात्र, अलीकडील संशोधन आणि तज्ज्ञांचे मत या समजुतीला छेद देणारे आहे.Harvard च्या डॉक्टर-शास्त्रज्ञ ट्रिशा पास्रीचा (Dr. Trisha Pasricha) यांनी वॉशिंग्टन पोस्टमध्ये लिहिलेल्या लेखात सांगितले आहे की, अनेक वेळा बाटलीबंद पाण्यापेक्षा नळाचे पाणी अधिक सुरक्षित ठरू शकते.
बाटलीबंद पाण्यामागील लपलेला धोका
Harvard डॉ. पास्रीचा यांच्या मते, बाटलीबंद पाणी ज्या प्लास्टिकच्या बाटल्यांमध्ये भरले जाते, त्याच प्लास्टिकमुळे आरोग्याला धोका निर्माण होऊ शकतो. प्लास्टिकच्या बाटल्या पॅकेजिंग, साठवणूक आणि वाहतुकीदरम्यान विविध तापमान बदलांना सामोऱ्या जातात. या प्रक्रियेत प्लास्टिकमधील सूक्ष्म कण, म्हणजेच मायक्रोप्लास्टिक्स, पाण्यात मिसळण्याची शक्यता मोठ्या प्रमाणावर वाढते.
आपण दुकानातून बाटली उचलतो तेव्हा ती कुठून आली आहे, किती काळ साठवून ठेवली गेली आहे किंवा ती कधी उष्णतेला सामोरी गेली आहे याची कोणतीही माहिती आपल्याकडे नसते. विशेषतः उन्हाळ्यात, जेव्हा तापमान २५ अंश सेल्सिअसच्या वर जाते, तेव्हा प्लास्टिकच्या बाटल्यांमधून मायक्रोप्लास्टिक्स वेगाने पाण्यात झिरपू शकतात.
Related News
Drinking Coffee Daily for 14 Days: शरीरावर काय होतात बदल?
उन्हाळ्यात टरबूजावर चिमूटभर मीठ का टाकावे? जाणून घ्या कारणे
चैत्र नवरात्र 2026 : उपवास पाळताना मसाल्यांमध्ये संभ्रम? वाचा चैत्र नवरात्रासाठी खास मार्गदर्शन
सकाळी उठल्यावर मल्टीविटामिन घेतल्याने काय होतात फायदे? दररोज घेणे योग्य की हानिकारक? जाणून घ्या सविस्तर
सायलेंट इन्फ्लेमेशनचा वाढता धोका: मधुमेह, फॅटी लिव्हर आणि हृदयविकार यांचा लपलेला संबंध उघड
किडनी स्टोन: हळूच वाढणारा पण तीव्र त्रास! जाणून घ्या कारणे आणि उपाय
बटाटा कसा खावा? आयुर्वेद तज्ञांचा महत्त्वपूर्ण सल्ला
उन्हाळ्यात शरीर हायड्रेट ठेवण्यासाठी नारळ पाणी की ऊसाचा रस – कोणते पेय अधिक फायदेशीर?
सकाळी उठल्यावर पहिलं पाणी प्यालं तर दिवसभर ऊर्जा टिकते!
कोल्ड ड्रिंक गॅस-अॅसिडिटीपासून आराम देतात का? तज्ज्ञांचा स्पष्ट सल्ला
जेवणानंतर लगेच चहा-कॉफी पिणे आरोग्यास हानीकारक का ?
दरवर्षी हजारो मायक्रोप्लास्टिक्स शरीरात?
Harvard डॉ. पास्रीचा यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, जे लोक प्रामुख्याने बाटलीबंद पाणी पितात, ते दरवर्षी सुमारे ९०,००० मायक्रोप्लास्टिक कण आपल्या शरीरात घेत असण्याची शक्यता आहे. याउलट, जे लोक मुख्यत्वे नळाचे पाणी पितात, त्यांच्या शरीरात ही संख्या केवळ ४,००० कणांपर्यंत मर्यादित असू शकते.
ही तफावत खूपच मोठी आहे आणि दीर्घकाळात याचे आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. मायक्रोप्लास्टिक्स शरीरात साचून राहू शकतात आणि विविध अवयवांवर परिणाम करू शकतात, असे अनेक संशोधनांमध्ये सूचित करण्यात आले आहे.
उष्णतेमुळे वाढणारा धोका
Harvard तज्ज्ञांच्या मते, उष्णता ही मायक्रोप्लास्टिक्सच्या लीचिंगची (leaching) प्रक्रिया अधिक वेगवान करते. म्हणजेच, प्लास्टिकच्या बाटल्या जास्त तापमानात ठेवल्या गेल्यास त्यातील रसायने आणि सूक्ष्म कण पाण्यात अधिक प्रमाणात मिसळतात.
उदाहरणार्थ, एखादी पाण्याची बाटली गरम कारमध्ये ठेवली असल्यास ती पिणे आरोग्यासाठी घातक ठरू शकते. प्लास्टिक पॉल्युशन कोअॅलिशन (Plastic Pollution Coalition) या संस्थेच्या माहितीनुसार, जर प्लास्टिकच्या बाटल्या ५० अंश सेल्सिअस किंवा त्याहून अधिक तापमानाला सामोऱ्या गेल्या, तर त्यामधून अँटिमनी (Antimony) नावाचा विषारी जड धातू वेगाने पाण्यात सोडला जाऊ शकतो.
अँटिमनी हा एक घातक घटक असून दीर्घकाळ त्याचा संपर्क झाल्यास विविध आरोग्य समस्या उद्भवू शकतात. पॅकेजिंग, स्टोरेज किंवा वाहतुकीदरम्यान थोड्याशा काळासाठी जरी बाटल्या उच्च तापमानात राहिल्या, तरी पाणी दूषित होऊ शकते आणि ते आपल्याला कळतही नाही.
मग नळाचे पाणी सुरक्षित आहे का?
अनेक भारतीय शहरांमध्ये, विशेषतः दिल्ली-एनसीआरसारख्या भागात, नळाचे पाणी थेट पिण्यायोग्य नसते, हे वास्तव आहे. मात्र, यावर उपाय उपलब्ध आहेत. Harvard डॉ. पास्रीचा यांच्या मते, योग्य फिल्टर वापरल्यास नळाचे पाणी हे बाटलीबंद पाण्यापेक्षा अधिक सुरक्षित आणि आरोग्यदायी ठरू शकते.
त्यांनी विशेषतः रिव्हर्स ऑस्मोसिस (RO) फिल्टर वापरण्याचा सल्ला दिला आहे. हे फिल्टर अर्धपारगम्य झिल्लीद्वारे पाणी गाळतात आणि मायक्रोप्लास्टिक्स, PFAS (फॉरएव्हर केमिकल्स) तसेच ९९ टक्क्यांहून अधिक शिसे (Lead) प्रभावीपणे काढून टाकतात. हे फिल्टर स्वयंपाकघरातील सिंकखाली, काउंटरटॉपवर किंवा स्वतंत्र यंत्रणेत बसवता येतात.
स्वस्त पर्यायही उपलब्ध
RO फिल्टरशिवाय चारकोल (कोळशाचे) फिल्टर हा एक स्वस्त आणि सोपा पर्याय आहे. हे फिल्टर गुरुत्वाकर्षणाच्या मदतीने पाणी गाळतात. जरी ते RO इतके प्रभावी नसले, तरीही ते पाण्यातील बरेचसे दूषित घटक काढून टाकू शकतात.
मात्र, कोणताही फिल्टर वापरताना त्याची वेळेवर देखभाल करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. अनेकदा लोक फिल्टर वेळेवर बदलायला विसरतात, ज्यामुळे उलट दूषितपणा वाढू शकतो. त्यामुळे उत्पादकाने दिलेल्या सूचनांनुसार फिल्टर बदलण्यासाठी कॅलेंडरमध्ये आठवण (reminder) ठेवण्याचा सल्ला तज्ज्ञांनी दिला आहे.
लहान बदल, मोठा फायदा
Harvard डॉ. पास्रीचा यांनी आपल्या लेखात स्पष्ट केले आहे की, आरोग्य जपण्यासाठी आयुष्यातील प्रत्येक प्लास्टिक घटक पूर्णपणे काढून टाकण्याची गरज नाही. मात्र, लहान आणि विचारपूर्वक बदल केल्यास त्याचा एकत्रित परिणाम मोठा आणि सकारात्मक होऊ शकतो.
प्लास्टिकच्या बाटलीऐवजी फिल्टर केलेले नळाचे पाणी पिणे, गरम ठिकाणी ठेवलेली बाटली टाळणे आणि पाण्याच्या साठवणुकीबाबत जागरूक राहणे—हे सगळे छोटे बदल दीर्घकाळात आपल्या आरोग्याचे संरक्षण करू शकतात.
आजपर्यंत आपण बाटलीबंद पाण्याकडे सुरक्षित पर्याय म्हणून पाहत होतो. मात्र, Harvard च्या डॉक्टरांच्या निरीक्षणानुसार, ते नेहमीच खरे ठरत नाही. मायक्रोप्लास्टिक्स, विषारी धातू आणि तापमानामुळे होणारे दूषितपणाचे धोके लक्षात घेता, योग्य फिल्टरसह नळाचे पाणी हा अधिक सुरक्षित, पर्यावरणपूरक आणि किफायतशीर पर्याय ठरू शकतो.
आरोग्याबाबत जागरूक राहणे ही काळाची गरज आहे. पाणी पिण्यासारख्या दैनंदिन सवयींत थोडा बदल करून आपण स्वतःचे आणि पर्यावरणाचे दोन्हीचे संरक्षण करू शकतो.
read also : https://ajinkyabharat.com/job-alert-get-10th-pass-government-job-for-50-thousand-posts-suvarnasandhi/
