देशभरात वाढत्या महागाईने आधीच सर्वसामान्यांचे बजेट कोलमडले असताना आता वीज बिलाबाबतही मोठा धक्का बसण्याची शक्यता आहे. घरात लाईट-पंखा बंद असला, घराला कुलूप असले किंवा विजेचा वापर शून्य असला तरी ग्राहकांना दरमहा हजारो रुपये वीज बिल भरावे लागू शकते. केंद्रीय विद्युत प्राधिकरणाने (CEA) मासिक स्थिर वीज आकार म्हणजेच ‘फिक्स चार्ज’ वाढवण्याचा प्रस्ताव मांडला असून या निर्णयामुळे मध्यमवर्गीय आणि कमी वीज वापरणाऱ्या ग्राहकांवर आर्थिक ताण वाढणार आहे.
सध्या देशातील अनेक राज्यांमध्ये ग्राहकांकडून वीज वापराच्या युनिटनुसार बिल आकारले जाते. मात्र, त्यासोबतच काही प्रमाणात स्थिर शुल्कही आकारले जाते. आता हेच स्थिर शुल्क मोठ्या प्रमाणात वाढवण्याची तयारी सुरू असल्याने विजेचा वापर कमी करूनही बिलात फारसा फरक पडणार नाही, अशी परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.
वितरण कंपन्यांचा महसूल घटल्याने प्रस्ताव
गेल्या काही वर्षांत देशात छतावरील सौरऊर्जा प्रकल्पांची संख्या मोठ्या वेगाने वाढली आहे. अनेक घरांमध्ये रूफटॉप सोलर बसवण्यात आले आहेत. तसेच मोठ्या उद्योगांनीही स्वतःची वीज निर्मिती सुरू केली आहे. त्यामुळे पारंपरिक वीज वितरण कंपन्यांच्या विक्रीत घट झाली आहे. परिणामी डिस्कॉम्सच्या महसुलावर मोठा परिणाम झाला आहे.
Related News
मग कपाळाला टिळे लावून महागाईचे स्वागत करतील… संजय राऊतांचा भाजपावर घणाघात
नागपूर RSS मुख्यालयावर दहशतवादी कट? पाकिस्तानातून रेकीचा प्लॅन, टेरर फंडिंगच्या दाव्याने खळबळ
मेणाच्या पाऊचमध्ये सोन्याची भुकटी, सिगारेट बॉक्समध्ये कच्चं सोने! मुंबई विमानतळावर 3.15 कोटींची धक्कादायक कारवाई
“भीषण अपघाताची खळबळजनक घटना: पालघरमध्ये ट्रक उलटून 4 ठार, 25 हून अधिक जखमी; 100+ वर्हाडींमध्ये गोंधळ!”
उन्हाळ्यात 2आठवडे रोज दही-भात खाल्ल्यास शरीरात होतात ‘हे’ मोठे बदल
“धक्कादायक खुलासे! ‘देऊळ बंद २’मागील 7 प्रेरणादायी सत्ये: प्रवीण तरडेंचा संघर्ष, श्रद्धा आणि शेतकरी वेदना”
NEET पेपरफुटी प्रकरणात मोठा ट्विस्ट: अकोल्यात मनसेचे आक्रमक आंदोलन, मोटेगावकर क्लासेससमोर तणावपूर्ण वातावरण | संपूर्ण माहिती 2026
उद्धव ठाकरेंना मोठा धक्का? ‘या’ खासदाराच्या शिंदेंशी भेटीने राजकारणात खळबळ; ऑपरेशन टायगर पुन्हा चर्चेत
राष्ट्रवादीत मोठी फूट? 40 आमदार भाजपच्या संपर्कात असल्याचा काँग्रेसचा स्फोटक दावा
तलावात मासे पकडताना ३७ वर्षीय युवकाचा बुडून मृत्यू
याच पार्श्वभूमीवर केंद्रीय विद्युत प्राधिकरणाने वीज वितरण कंपन्यांचा तोटा भरून काढण्यासाठी ‘फिक्स चार्ज’ वाढवण्याचा प्रस्ताव तयार केला आहे. हा प्रस्ताव मंजूर झाल्यास ग्राहकांनी कितीही कमी वीज वापरली तरी त्यांना दरमहा निश्चित रक्कम भरावी लागणार आहे.
‘फिक्स चार्ज’ म्हणजे नेमकं काय?
वीज बिलात दोन प्रकारचे शुल्क असतात. एक म्हणजे प्रत्यक्ष वापरलेल्या विजेच्या युनिटनुसार आकारले जाणारे शुल्क आणि दुसरे म्हणजे स्थिर शुल्क किंवा फिक्स चार्ज. हे शुल्क वीज वितरण यंत्रणेच्या देखभाल, ट्रान्सफॉर्मर, वायरिंग नेटवर्क, कर्मचारी पगार, तांत्रिक सेवा आणि वीज खरेदी करार यासाठी आकारले जाते.
सध्या अनेक राज्यांमध्ये हे शुल्क तुलनेने कमी आहे. मात्र CEA च्या मते वितरण कंपन्यांचा मोठा खर्च फिक्स स्वरूपाचा असतो, त्यामुळे तो वसूल करण्यासाठी स्थिर शुल्क वाढवणे आवश्यक आहे.
किती वाढ होऊ शकते?
अद्याप अंतिम दर जाहीर करण्यात आलेले नसले तरी या प्रस्तावानुसार मासिक स्थिर आकारात मोठी वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. सध्या ग्राहकांच्या एकूण बिलात फिक्स चार्जचा वाटा मर्यादित असतो. मात्र भविष्यात हा हिस्सा मोठ्या प्रमाणावर वाढवला जाऊ शकतो.
ऊर्जा क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, कमी वीज वापरणाऱ्या ग्राहकांच्या बिलात यामुळे सर्वाधिक वाढ होईल. उदाहरणार्थ, एखाद्या कुटुंबाने महिन्यात फक्त 20 ते 30 युनिट वीज वापरली तरी त्यांना मोठा स्थिर आकार भरावा लागू शकतो.
घर बंद असलं तरी बिल येणार
या प्रस्तावाचा सर्वात मोठा फटका बाहेरगावी नोकरी करणारे, विद्यार्थ्यांचे रिकामे फ्लॅट, गावाकडे बंद असलेली घरे आणि कमी वापर करणाऱ्या ग्राहकांना बसणार आहे. समजा एखादे घर दोन ते तीन महिने पूर्णपणे बंद असेल आणि विजेचा वापर शून्य असेल, तरीही वाढीव फिक्स चार्जमुळे बिल येत राहणार आहे.
यामुळे “वीज वापरली नाही तर बिल नाही” ही संकल्पना बदलू शकते. अनेक ग्राहकांनी वीज बचतीसाठी सौरऊर्जेचा पर्याय निवडला असला तरी त्यांनाही अतिरिक्त स्थिर शुल्क भरावे लागू शकते.
सोलर ग्राहकांनाही झटका
सरकार एकीकडे सौरऊर्जेला प्रोत्साहन देत असताना दुसरीकडे वाढीव स्थिर शुल्कामुळे सोलर वापरणाऱ्या ग्राहकांची चिंता वाढली आहे. अनेकांनी लाखो रुपये खर्च करून सोलर पॅनेल बसवले आहेत, जेणेकरून मासिक वीज बिल कमी होईल. मात्र नवीन नियम लागू झाल्यास कमी वीज वापर असूनही फिक्स चार्ज भरावा लागणार आहे.
ऊर्जा क्षेत्रातील काही तज्ज्ञांच्या मते, यामुळे भविष्यात रूफटॉप सोलर प्रकल्पांबाबत लोकांचा उत्साह कमी होऊ शकतो.
सर्वसामान्यांमध्ये नाराजी
महागाई, वाढती इंधनदरवाढ, मोबाईल रिचार्ज आणि घरगुती खर्चामुळे सामान्य नागरिक आधीच आर्थिक अडचणीत आहेत. अशातच आता वीज बिलात वाढ होण्याची शक्यता असल्याने नागरिकांमध्ये नाराजी व्यक्त होत आहे.
विशेषतः मध्यमवर्गीय आणि निवृत्त नागरिकांना या निर्णयाचा मोठा आर्थिक फटका बसू शकतो. कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांसाठी वीज बिलातील वाढीव स्थिर आकार हा अतिरिक्त भार ठरणार आहे.
अंतिम निर्णय कधी?
केंद्रीय विद्युत प्राधिकरणाचा हा प्रस्ताव आता ‘फोरम ऑफ रेग्युलेटर्स’समोर मंजुरीसाठी मांडला जाणार आहे. विविध राज्यांतील वीज नियामक आयोग या प्रस्तावावर अंतिम निर्णय घेतील. त्यामुळे आगामी काही महिन्यांत याबाबत मोठा निर्णय होण्याची शक्यता आहे.
जर हा प्रस्ताव मंजूर झाला, तर देशातील कोट्यवधी वीज ग्राहकांच्या मासिक खर्चात वाढ होऊ शकते. त्यामुळे आता सर्वसामान्यांचे लक्ष या निर्णयाकडे लागले आहे.
read also :https://ajinkyabharat.com/raw-gold-in-menachya-pouch-sonyaichi-bhukti-in-cigarette-box/
