ITI Admission Drop : तांत्रिक शिक्षणाची क्रेझ संपतेय? मराठवाड्यात प्रवेश अर्जांमध्ये मोठी घसरण, पण काही ट्रेड्स अजूनही हॉट!
मराठवाड्यातील औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थांमध्ये (ITI) यंदाच्या प्रवेश प्रक्रियेत एक चिंताजनक चित्र समोर आले आहे. दहावीनंतर तांत्रिक शिक्षणाचा सर्वात लोकप्रिय पर्याय मानल्या जाणाऱ्या ITI कडे विद्यार्थ्यांचा कल कमी होत असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत. गेल्या तीन वर्षांच्या आकडेवारीनुसार प्रवेश अर्जांमध्ये सातत्याने घट होत असून, 2024 मध्ये 50,018 असलेली नोंदणी 2026 मध्ये थेट 31,444 पर्यंत खाली आली आहे.
ही घट केवळ आकडेवारीपुरती मर्यादित नसून, ग्रामीण व शहरी भागातील विद्यार्थ्यांच्या करिअर निवडीतील बदलाचे मोठे संकेत देत आहे.
Related News
NEET Re-Exam 2026: धक्कादायक! मोबाईल सापडताच विद्यार्थिनीचा कॉलेजच्या इमारतीवरून उडी मारण्याचा प्रयत्न; पुण्यातील घटनेतील 7 मोठे खुलासे
NEET UG 2026 Exam Analysis: 7 मोठी निरीक्षणे! फिजिक्स-केमिस्ट्रीने घाम फोडला, कटऑफ कमी होण्याची ‘मोठी’ शक्यता?
NTA चे शक्तिशाली नवे नियम 10 मोठे दिलासादायक निर्णय! बायोमेट्रिक फेल झालं तरी परीक्षा देता येणार,
CAP Registration 2026: फक्त 30 जूनपर्यंत मुदत! एलएलबी, बीपीएड, एमपीएड प्रवेशासाठी तातडीने करा नोंदणी
SSC Result 2026: 90.40% गुणांची ‘जिद्दीची’ कमाल! वडिलांचं छत्र हरपलं, आई ५ घरात काम करते; ठाण्याच्या दिशाचं CA होण्याचं स्वप्न
MBA CET Result 2026: मोठा विजय! महाराष्ट्राच्या 4 विद्यार्थ्यांनी मिळवले 100 पर्सेंटाइल; टॉपर्सची संपूर्ण यादी आणि महत्त्वाची आकडेवारी
३० जूनपासूनच शाळा सुरू! हायकोर्टाचा ऐतिहासिक निर्णय, शिक्षण विभागाला मोठा झटका
1.39 लाख विद्यार्थ्यांचा मोठा कल! 10 वी नंतर Polytechnic-ITI ला विक्रमी पसंती
JEE Advanced 2026 Result: धडाकेबाज निकाल जाहीर! 330 गुणांसह शुभम कुमार देशात अव्वल, पाहा टॉप 10 रँकर्स
8 लाख विद्यार्थ्यांचा संताप! ‘Luck Factor’मुळे पेपरवर मोठा वाद, AI सुद्धा पडले गोंधळात
71 वर्षीय अशोक बहार पुन्हा NEET परीक्षेला सज्ज; पेपरफुटीनंतरही डॉक्टर होण्याचं प्रेरणादायी स्वप्न कायम
NEET Paper Leak 2026 : रात्री 11 चा ‘तो’ मेसेज अन् संपूर्ण देशातील परीक्षा रद्द; हॉस्टेल मालकाच्या सतर्कतेने उघड झाला मोठा घोटाळा
तीन वर्षांत मोठी घसरण – धक्कादायक आकडेवारी
मराठवाड्यातील ITI प्रवेश प्रक्रियेतील नोंदणीचा ट्रेंड खालीलप्रमाणे आहे:
- 2024: 50,018 विद्यार्थी
- 2025: 35,561 विद्यार्थी
- 2026: 31,444 विद्यार्थी
याचा अर्थ फक्त दोन वर्षांत सुमारे 19,000 पेक्षा अधिक विद्यार्थ्यांनी ITI पासून दूर जाणे पसंत केले आहे.
शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते, ही घसरण केवळ एक ट्रेंड नसून करिअर निवडीतील बदल, नवीन कोर्सेसची वाढ आणि पारंपरिक कौशल्य प्रशिक्षणाबाबत कमी होत चाललेला विश्वास याचे परिणाम आहेत.
मराठवाड्यात ITI ची सद्यस्थिती
मराठवाड्यात एकूण:
- शासकीय ITI: 82
- खासगी ITI: 71
- एकूण संस्था: 153
- एकूण प्रवेश क्षमता: 23,200 जागा
यंदा सुमारे 26,000 विद्यार्थ्यांनीच ट्रेड्स व संस्थांचे प्राधान्यक्रम भरले आहेत, म्हणजेच उपलब्ध जागांच्या तुलनेतही फारसा मोठा उत्साह दिसत नाही.
कोणत्या ट्रेड्सना आहे अजूनही जबरदस्त मागणी?
जरी एकूण अर्जसंख्या घटली असली तरी काही ट्रेड्सना आजही प्रचंड मागणी आहे:
1. इलेक्ट्रिशियन (विजतंत्री)
- सर्वाधिक मागणी असलेला ट्रेड
- खासगी व सरकारी दोन्ही क्षेत्रात रोजगार संधी
2. फिटर (जोडारी)
- इंडस्ट्रियल सेक्टरमध्ये मजबूत मागणी
- उत्पादन क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर भरती
3. मेकॅनिकल इलेक्ट्रॉनिक्स
- आधुनिक तंत्रज्ञानाशी संबंधित ट्रेड
- ऑटोमेशन इंडस्ट्रीत संधी
4. मोटार मेकॅनिक
- वाहन उद्योगात सतत मागणी
- वर्कशॉप आणि सर्व्हिस सेक्टरमध्ये रोजगार
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की या चार ट्रेड्समध्ये अजूनही रोजगाराची स्पष्टता असल्यामुळे विद्यार्थी त्या दिशेने आकर्षित होत आहेत.
प्रवेश प्रक्रियेतील महत्त्वाचे टप्पे
यंदाची ITI प्रवेश प्रक्रिया व्यवसाय शिक्षण व प्रशिक्षण संचालनालयाच्या (DVET) माध्यमातून सुरू आहे.
महत्त्वाच्या तारखा:
- अर्ज नोंदणी कालावधी: 21 मे ते 21 जून
- अर्ज निश्चिती: 22 जून
- ट्रेड प्राधान्य नोंदणी: 23 जून
- प्राथमिक गुणवत्ता यादी: 25 जून
- आक्षेप नोंदणी: 26-27 जून
- अंतिम गुणवत्ता यादी: 28 जून
विद्यार्थ्यांना गुणवत्ता यादी SMS द्वारे देखील कळविण्यात येणार आहे.
ITI प्रवेश कमी होण्यामागची कारणे काय?
विशेषज्ञांनी काही महत्त्वाची कारणे अधोरेखित केली आहेत:
1. Degree Courses कडे वाढता कल
इंजिनिअरिंग, डिप्लोमा आणि डिग्री कोर्सेसकडे विद्यार्थी अधिक आकर्षित होत आहेत.
2. नवीन डिजिटल कोर्सेस
AI, Data Science, Coding Bootcamps यांसारखे आधुनिक कोर्सेस ITI पेक्षा आकर्षक वाटत आहेत.
3. रोजगाराबाबत अनिश्चितता
ITI नंतर मिळणाऱ्या नोकऱ्यांबाबत स्पष्टता कमी असल्याची भावना.
4. शहरांकडे स्थलांतर
शहरी भागातील शिक्षण संस्थांना प्राधान्य वाढले आहे.
5. मार्गदर्शनाचा अभाव
ग्रामीण भागात योग्य करिअर गाईडन्स कमी असल्याचे चित्र.
विद्यार्थ्यांची बदलती मानसिकता
पूर्वी ITI हा “लवकर रोजगार मिळवून देणारा मार्ग” म्हणून ओळखला जात होता. मात्र आता विद्यार्थ्यांचा कल “हाय-टेक करिअर” आणि “ग्लोबल स्कोप” असलेल्या क्षेत्रांकडे वाढला आहे.पालकही आपल्या मुलांना ITI ऐवजी डिग्री किंवा प्रोफेशनल कोर्सेसकडे वळवत असल्याचे दिसते.
उद्योग क्षेत्रातील वास्तव
उद्योग क्षेत्रातील काही तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की ITI उमेदवारांची मागणी अजूनही कायम आहे, विशेषतः:
- उत्पादन उद्योग
- ऑटोमोबाईल सेक्टर
- इलेक्ट्रिकल मेंटेनन्स
- बांधकाम क्षेत्र
मात्र प्रशिक्षणाची गुणवत्ता आणि उद्योगाच्या गरजा यामध्ये काही प्रमाणात अंतर असल्यामुळे विद्यार्थ्यांचा विश्वास कमी होत आहे.
मराठवाड्यातील ग्रामीण भागावर परिणाम
मराठवाडा हा कृषीप्रधान व अर्ध-शहरी भाग आहे. येथे ITI हे अनेक विद्यार्थ्यांसाठी रोजगाराचे मुख्य साधन होते.
परंतु आता:
- ग्रामीण युवक शहरांकडे वळत आहेत
- ITI ऐवजी खाजगी कोचिंग व डिग्रीला प्राधान्य
- कौशल्य प्रशिक्षणाकडे दुर्लक्ष
यामुळे स्थानिक उद्योगांसाठी कुशल कामगारांची कमतरता निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
भविष्यात काय होऊ शकते?
शिक्षण तज्ज्ञांच्या मते, जर ITI अभ्यासक्रमात बदल केले नाहीत तर:
- प्रवेश संख्या आणखी घटू शकते
- काही ट्रेड्स बंद पडण्याची शक्यता
- उद्योग व शिक्षण यातील दरी वाढू शकते
मात्र जर:
- नवीन टेक्निकल ट्रेड्स सुरू केले
- इंडस्ट्री-आधारित प्रशिक्षण वाढवले
- प्लेसमेंट मजबूत केली
तर ITI पुन्हा आकर्षक पर्याय बनू शकते.मराठवाड्यातील ITI प्रवेश आकडेवारी स्पष्टपणे दाखवते की तांत्रिक शिक्षणाबाबत विद्यार्थ्यांचा दृष्टिकोन बदलत आहे. एका बाजूला एकूण अर्जांमध्ये घट दिसत असली तरी दुसऱ्या बाजूला काही ट्रेड्सची मागणी अजूनही टिकून आहे.
ही परिस्थिती सरकार, शिक्षण संस्था आणि उद्योग यांच्यासाठी एक गंभीर इशारा आहे की कौशल्य शिक्षणाला नवीन दिशा देण्याची गरज आहे.
