शेतकरी कर्जमाफीवर नवा वाद; अतिवृष्टी-पूरग्रस्त शेतकरी वंचित राहणार का?

राज्य सरकारने जाहीर केलेल्या नवीन शेतकरी कर्जमाफी योजनेवरून आता राज्यात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. एकीकडे शेतकऱ्यांना दिलासा देण्यासाठी कर्जमाफी जाहीर करण्यात आली असली तरी दुसरीकडे या योजनेच्या अंमलबजावणीबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत. विशेषतः अतिवृष्टी आणि पूरग्रस्त शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ मिळणार की नाही, याबाबत संभ्रम निर्माण झाला आहे.

राज्य सरकारने सादर केलेल्या अर्थसंकल्पात Punyashlok Ahilyadevi Holkar Shetkari Karjmukti Yojana या योजनेची घोषणा करण्यात आली. या योजनेअंतर्गत पात्र शेतकऱ्यांचे दोन लाख रुपयांपर्यंतचे पीक कर्ज माफ करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. तसेच जे शेतकरी नियमित कर्जफेड करतात त्यांना 50 हजार रुपयांपर्यंत प्रोत्साहनपर लाभ देण्याची घोषणाही करण्यात आली. मात्र या घोषणेनंतर अनेक शेतकरी संघटनांनी काही गंभीर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.

30 सप्टेंबरची अट ठरली चर्चेचा विषय

या योजनेत 30 सप्टेंबर 2025 पर्यंत थकीत असलेल्या पीक कर्जाला कर्जमाफी लागू होणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे. त्यामुळे या तारखेपूर्वी किंवा त्यानंतर घेतलेल्या कर्जाबाबत संभ्रम निर्माण झाला आहे.

विशेषतः जून, जुलै आणि ऑगस्ट 2025 या काळात राज्यातील अनेक भागांत अतिवृष्टी आणि पूर परिस्थिती निर्माण झाली होती. त्या काळात मोठ्या प्रमाणात पिकांचे नुकसान झाले होते. अनेक शेतकऱ्यांनी कर्ज घेऊन शेती वाचवण्याचा प्रयत्न केला होता.

आता या शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ मिळणार की नाही, याबाबत स्पष्टता नसल्याने शेतकऱ्यांमध्ये नाराजी वाढताना दिसत आहे.

अतिवृष्टीने उद्ध्वस्त झालेली शेती

गेल्या वर्षीच्या पावसाळ्यात महाराष्ट्रातील अनेक जिल्ह्यांत मुसळधार पावसाने थैमान घातले होते. नद्यांना पूर आले होते आणि हजारो हेक्टर शेती पाण्याखाली गेली होती.

विशेषतः नदीकाठच्या भागातील शेतकऱ्यांचे मोठे नुकसान झाले. अनेक शेतकऱ्यांची पिके पूर्णपणे नष्ट झाली होती. त्यामुळे अनेक शेतकरी आर्थिक संकटात सापडले.

सरकारने त्यावेळी मदतीची घोषणा केली होती. मात्र ही मदत अत्यंत कमी असल्याची तक्रार शेतकऱ्यांनी केली होती.

तुटपुंजी मदतीवरून वाद

पूर आणि अतिवृष्टीमुळे नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांना दिलेली मदत अत्यंत अपुरी असल्याचा आरोप विरोधकांनी केला होता. त्यावेळी राज्यभर दौरे करून विरोधकांनी सरकारवर जोरदार टीका केली होती. शेतकऱ्यांना न्याय मिळत नसल्याचा आरोप करण्यात आला होता.

विशेषतः शिवसेना (उद्धव ठाकरे गट) प्रमुख Uddhav Thackeray यांनीही राज्यभर दौरे करून सरकारवर टीका केली होती.

कर्जमाफीवरही निर्माण झाला संभ्रम

आता कर्जमाफी जाहीर झाल्यानंतरही काही शेतकऱ्यांना या योजनेतून वगळले जाईल का, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. अनेक शेतकऱ्यांचे म्हणणे आहे की पूर आणि अतिवृष्टीमुळे त्यांना कर्ज घ्यावे लागले. जर या कर्जाचा समावेश कर्जमाफीमध्ये झाला नाही तर त्यांना मोठे नुकसान सहन करावे लागेल.

शेतकरी संघटनांची मागणी

शेतकरी संघटनांनी सरकारकडे काही स्पष्ट मागण्या केल्या आहेत. त्यांच्या मते कर्जमाफी योजनेचा लाभ सर्व पात्र शेतकऱ्यांना मिळायला हवा. विशेषतः नैसर्गिक आपत्तीमुळे नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांना प्राधान्य दिले पाहिजे. तसेच अतिवृष्टी आणि पूरग्रस्त शेतकऱ्यांना कर्जमाफीपासून वंचित ठेवू नये, अशी मागणी करण्यात येत आहे.

सरकारची कर्जमाफी योजना

राज्याचा अर्थसंकल्प सादर करताना मुख्यमंत्री Devendra Fadnavis यांनी शेतकरी कर्जमाफीची घोषणा केली. या योजनेनुसार पात्र शेतकऱ्यांचे दोन लाख रुपयांपर्यंतचे पीक कर्ज माफ करण्यात येणार आहे. याशिवाय जे शेतकरी नियमित कर्जफेड करतात त्यांना 50 हजार रुपयांपर्यंत प्रोत्साहनपर लाभ देण्याचा निर्णयही घेण्यात आला आहे.

कुठल्या बँकांचे कर्ज माफ होणार?

सरकारच्या माहितीनुसार, ज्या बँकांना पीक कर्ज देण्याचा अधिकार आहे अशा सर्व बँकांचे कर्ज या योजनेत समाविष्ट करण्यात येणार आहे. यामध्ये सहकारी बँका, राष्ट्रीयकृत बँका तसेच इतर अधिकृत वित्तीय संस्थांचा समावेश असू शकतो.

समिती करणार अंतिम निर्णय

सरकारने सांगितले की या योजनेच्या अंमलबजावणीसाठी एक समिती काम करत आहे. ही समिती पात्र शेतकरी, कर्जाची अट आणि इतर निकष याबाबत अंतिम निर्णय घेणार आहे. सरकारने 30 जूनपूर्वी कर्जमाफीची प्रक्रिया पूर्ण करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे.

सरकारचा दावा

मुख्यमंत्री Devendra Fadnavis यांनी सांगितले की ही कर्जमाफी योजना राज्यातील आधीच्या सर्व कर्जमाफी योजनांपेक्षा अधिक प्रभावी असेल. त्यांच्या मते या योजनेमुळे लाखो शेतकऱ्यांना दिलासा मिळेल.

शेतकऱ्यांची अपेक्षा

शेतकरी मात्र सरकारकडून स्पष्ट निर्णयाची अपेक्षा करत आहेत. विशेषतः अतिवृष्टी आणि पूरग्रस्त शेतकऱ्यांना या योजनेचा लाभ मिळणार का, हे स्पष्ट करण्याची मागणी होत आहे. शेतकऱ्यांच्या मते आधीच नैसर्गिक संकटामुळे त्यांचे मोठे नुकसान झाले आहे. त्यामुळे कर्जमाफी ही त्यांच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.

आता या योजनेबाबत सरकार पुढे काय निर्णय घेते याकडे राज्यातील लाखो शेतकऱ्यांचे लक्ष लागले आहे. जर पूरग्रस्त आणि अतिवृष्टीग्रस्त शेतकऱ्यांना कर्जमाफीचा लाभ मिळाला तर त्यांना मोठा दिलासा मिळू शकतो. मात्र तसे झाले नाही तर शेतकऱ्यांमध्ये नाराजी वाढण्याची शक्यता आहे.

read also:https://ajinkyabharat.com/big-news-on-t20-final-alyssa-hills-goodbye-to-test-cricket/