सणासुदीत खाद्यतेल स्वस्त होण्याची शक्यता; केंद्र सरकारकडून आयात शुल्कात मोठी कपात
कच्च्या सोयाबीन आणि पामतेलावरील शुल्क १० टक्क्यांवरून ५ टक्के; कच्च्या सूर्यफूल तेलावरील आयात शुल्क शून्यावर
सणासुदीच्या काळात सर्वसामान्य ग्राहकांना दिलासा देणारी महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. केंद्र सरकारने कच्च्या आणि रिफाइंड खाद्यतेलांवरील मूळ सीमा शुल्कात मोठी कपात करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या निर्णयामुळे खाद्यतेलाच्या आयातीचा खर्च कमी होण्याची शक्यता असून, त्याचा परिणाम बाजारातील तेलाच्या दरांवर होऊ शकतो. विशेषतः सोयाबीन, पाम आणि सूर्यफूल तेलाच्या किमती कमी होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
केंद्र सरकारच्या नव्या अधिसूचनेनुसार, कच्च्या सोयाबीन तेल आणि कच्च्या पामतेलावरील मूळ आयात शुल्क १० टक्क्यांवरून ५ टक्के करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर रिफाइंड सोयाबीन तेल आणि रिफाइंड पामतेलावरील शुल्क ३२.५ टक्क्यांवरून २७.५ टक्के करण्यात आले आहे. कच्च्या सूर्यफूल तेलासाठी सरकारने आणखी मोठी कपात केली असून, त्यावरील १० टक्के आयात शुल्क पूर्णपणे रद्द करून ते शून्य टक्के करण्यात आले आहे. तर रिफाइंड सूर्यफूल तेलावरील शुल्क ३२.५ टक्क्यांवरून २२.५ टक्के करण्यात आले आहे.
हे नवे शुल्कदर २४ सप्टेंबर २०२६ पासून देशभरात लागू होणार आहेत. अर्थ मंत्रालयाने यासंदर्भात अधिसूचना जारी केली असून, खाद्यतेलाच्या आयातीवरील शुल्क संरचनेत हे बदल करण्यात आले आहेत.
Related News
कोणत्या खाद्यतेलावर किती शुल्क?
सरकारच्या निर्णयामुळे विविध खाद्यतेलांच्या आयात शुल्कात झालेला बदल पुढीलप्रमाणे आहे.
- कच्चे सोयाबीन तेल : १०% वरून ५%
- कच्चे पामतेल : १०% वरून ५%
- रिफाइंड सोयाबीन तेल : ३२.५% वरून २७.५%
- रिफाइंड पामतेल : ३२.५% वरून २७.५%
- कच्चे सूर्यफूल तेल : १०% वरून ०%
- रिफाइंड सूर्यफूल तेल : ३२.५% वरून २२.५%
यामध्ये कच्च्या सूर्यफूल तेलावरील आयात शुल्क शून्यावर आणणे हा सर्वात मोठा बदल मानला जात आहे. त्यामुळे सूर्यफूल तेलाच्या आयातीचा खर्च कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
सणासुदीच्या काळात ग्राहकांना दिलासा मिळण्याची शक्यता
देशात सध्या सणासुदीचा काळ सुरू होत आहे. गणेशोत्सवानंतर नवरात्र, दसरा आणि त्यानंतर दिवाळीसारखे महत्त्वाचे सण येणार आहेत. या काळात घरगुती वापरासोबतच मिठाई, फराळ आणि विविध खाद्यपदार्थांच्या निर्मितीसाठी खाद्यतेलाची मागणी वाढते. त्यामुळे खाद्यतेलाच्या किमतीतील कोणताही बदल थेट ग्राहकांच्या बजेटवर परिणाम करू शकतो.
केंद्र सरकारच्या आयात शुल्क कपातीमुळे आयातदारांना परदेशातून खाद्यतेल आणताना तुलनेने कमी शुल्क द्यावे लागेल. परिणामी आयातीचा एकूण खर्च कमी होण्याची शक्यता आहे. मात्र, शुल्क कपातीचा संपूर्ण फायदा थेट ग्राहकांना मिळेलच, असे निश्चितपणे सांगता येणार नाही.
खाद्यतेलाच्या अंतिम किरकोळ किमतीवर केवळ आयात शुल्काचा परिणाम होत नाही. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाचे दर, रुपया-डॉलर विनिमय दर, वाहतूक खर्च, प्रक्रिया आणि रिफायनिंग खर्च, साठवणूक, मागणी-पुरवठा तसेच व्यापारी आणि वितरकांचे मार्जिन अशा अनेक घटकांचा तेलाच्या किमतीवर परिणाम होतो.
आयातीचा खर्च कमी झाल्यास बाजारभावावर परिणाम
कच्च्या खाद्यतेलावरील आयात शुल्क कमी झाल्यामुळे आयातदारांसाठी कच्चे तेल आणणे तुलनेने स्वस्त होऊ शकते. त्यानंतर त्याची प्रक्रिया करून बाजारात पुरवठा वाढल्यास खाद्यतेलाच्या किमतीवर दबाव निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
विशेषतः कच्च्या सोयाबीन आणि पामतेलावरील शुल्कात ५ टक्क्यांची कपात करण्यात आली आहे. सूर्यफूल तेलाच्या कच्च्या प्रकारावरील शुल्क थेट शून्य करण्यात आले आहे. त्यामुळे या तेलांच्या आयातीला चालना मिळण्याची शक्यता आहे.
तथापि, या निर्णयाचा ग्राहकांना प्रत्यक्ष किती फायदा मिळेल, हे आगामी काळात बाजारातील परिस्थितीवर अवलंबून राहणार आहे. आयात शुल्क कमी झाले असले तरी आंतरराष्ट्रीय बाजारात तेलाचे दर वाढले किंवा रुपयाचे मूल्य घसरले, तर त्याचा फायदा मर्यादित राहू शकतो.
सरकारच्या निर्णयामागे ग्राहकांना दिलासा देण्याचा उद्देश
सणासुदीच्या काळात महागाईचा दबाव कमी ठेवण्यासाठी खाद्यतेलाच्या उपलब्धतेवर आणि किमतीवर केंद्र सरकारकडून लक्ष दिले जात आहे. भारतात खाद्यतेलाची मागणी मोठी असून देशांतर्गत उत्पादनाच्या तुलनेत आयातीवरही मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहावे लागते. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारातील दर आणि आयात शुल्कातील बदलांचा देशातील बाजारभावावर परिणाम होतो.
आयात शुल्क कमी करून सरकारने आयातदारांसाठी खर्च कमी करण्याचा मार्ग मोकळा केला आहे. यामुळे बाजारात खाद्यतेलाचा पुरवठा वाढण्यास मदत होऊ शकते. पुरवठा वाढला आणि आयात खर्च कमी झाला, तर त्याचा काही प्रमाणात फायदा ग्राहकांना मिळण्याची शक्यता आहे.
ग्राहकांचे लक्ष आता बाजारभावाकडे
नवीन आयात शुल्क २४ सप्टेंबरपासून लागू झाल्यानंतर खाद्यतेलाच्या घाऊक आणि किरकोळ बाजारातील दरांमध्ये काय बदल होतो, याकडे ग्राहकांचे लक्ष लागले आहे. विशेषतः सणासुदीच्या काळात तेलाची मागणी वाढत असल्याने या निर्णयाचा बाजारावर काय परिणाम होतो, हे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
सरकारच्या निर्णयामुळे आयात खर्चात घट होण्याची शक्यता असली तरी त्याचा थेट आणि तात्काळ परिणाम किरकोळ किमतींवर होईलच असे नाही. आयातदार, तेल उत्पादक, वितरक आणि किरकोळ विक्रेत्यांच्या माध्यमातून या शुल्क कपातीचा लाभ ग्राहकांपर्यंत कितपत पोहोचतो, हे आगामी काळात स्पष्ट होईल.
एकूणच, सणासुदीच्या पार्श्वभूमीवर खाद्यतेलावरील आयात शुल्कात करण्यात आलेली कपात ग्राहकांसाठी महत्त्वाची घडामोड आहे. सोयाबीन, पाम आणि सूर्यफूल तेलाच्या आयात खर्चात घट होण्याची शक्यता असून, त्याचा बाजारातील दरांवर सकारात्मक परिणाम होतो का, हे आगामी दिवसांत स्पष्ट होणार आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/petrol-diesel-price-2/
