UPI वापरणं बंद केल्यास खरंच वर्षाला हजारो रुपये वाचतील? छोट्या खर्चाचा मोठा हिशोब समजून घ्या
UPI Transaction: डिजिटल पेमेंटमुळे व्यवहार करणे अत्यंत सोपे झाले आहे. भाजीपाला खरेदीपासून किराणा, पेट्रोल, ऑनलाइन शॉपिंग, हॉटेलचे बिल किंवा मित्राला पैसे पाठवण्यापर्यंत काही सेकंदांत व्यवहार पूर्ण होतो. मात्र, याच सहजतेमुळे नकळत छोट्या-छोट्या खर्चात वाढ होऊ शकते. त्यामुळे UPI पूर्णपणे बंद करण्याऐवजी त्याचा वापर करताना खर्चावर नियंत्रण ठेवणे अधिक महत्त्वाचे ठरते.
आजच्या डिजिटल युगात Unified Payments Interface (UPI) हा भारतीयांच्या दैनंदिन आर्थिक व्यवहाराचा महत्त्वाचा भाग बनला आहे. खिशात रोख पैसे नसले तरी मोबाईल आणि इंटरनेटच्या मदतीने काही सेकंदांत पेमेंट करता येते. छोट्या दुकानापासून मोठ्या मॉलपर्यंत आणि रिक्षाच्या भाड्यापासून ऑनलाइन खरेदीपर्यंत सर्वत्र UPI स्वीकारले जाते.
UPIच्या या सोयीमुळे व्यवहार झटपट होतात. मात्र, खर्च करताना रोख रक्कम हातातून गेल्याची जी मानसिक जाणीव होते, ती डिजिटल पेमेंटमध्ये तुलनेने कमी जाणवू शकते. परिणामी, काही लोकांकडून गरज नसतानाही वारंवार छोटे व्यवहार होण्याची शक्यता असते.
Related News
दिल्लीतील धक्कादायक घटना! अत्याचारानंतर अल्पवयीन मुलीची हत्या, 50 CCTV फुटेज तपासले
पुणे पदवीधर मतदारसंघाच्या उमेदवारीवरून महायुतीत संघर्ष; राष्ट्रवादीच्या मागणीने नवा ट्विस्ट
PM मोदी अॅक्शन मोडमध्ये! 23-24 सप्टेंबरला महत्त्वाची बैठक; फेरबदलाची चर्चा
सोनाक्षी-झहीरने अर्पिता खानच्या घरी केली गणपतीची आरती; कमेंट्स बंद केल्याने चर्चेला उधाण
UPI Payment Charges: ₹2,000 पेक्षा जास्त व्यवहारांवर 0.4% शुल्क; सरकारने केला मोठा खुलासा
जग आर्थिक संकटात, भारताची अर्थव्यवस्था सुसाट; Moody’s ने GDP अंदाज 7% केला
शेतकऱ्यांसाठी राज्य सरकार ॲक्शन मोडमध्ये; पालकमंत्र्यांना तातडीने जिल्ह्यात जाण्याच्या सूचना
135 कोटींच्या कथित बँक फसवणूक प्रकरणात ED ची मोठी कारवाई; मुंबई-छत्रपती संभाजीनगरमध्ये 6 ठिकाणी छापे
Disha Salian प्रकरणात ‘नेपाळी कनेक्शन’; संजय राऊतांचा खळबळजनक दावा
तृणमूलचं ‘जोडफूल’ गोठलं, ममता बॅनर्जींची नवी रणनीती; 3 नावं, 3 चिन्हं चर्चेत
UPI Payment Rule : 15 ऑक्टोबरपासून UPI पेमेंटमध्ये मोठा बदल; 2000 रुपयांवरील व्यवहारांवर 0.4% MDR
10, 20 किंवा 50 रुपयांचा खर्चही सहज होतो
समजा एखाद्या व्यक्तीला रस्त्यावर चहा प्यायचा आहे. चहासाठी 10 किंवा 20 रुपये खर्च करताना UPIवर फक्त QR कोड स्कॅन करून पेमेंट करता येते. त्यानंतर एखादा स्नॅक्स, थंड पेय किंवा इतर छोटी वस्तू घेतली तरी पुन्हा काही रुपयांचे डिजिटल पेमेंट केले जाते.
रोख पैसे जवळ असताना मात्र पाकिटातून पैसे काढावे लागतात. त्यामुळे ‘हा खर्च खरंच आवश्यक आहे का?’ असा विचार होण्याची शक्यता असते. डिजिटल पेमेंटमध्ये ही प्रक्रिया अत्यंत सोपी असल्याने वारंवार होणारे छोटे खर्च महिन्याच्या अखेरीस एकत्रितपणे मोठी रक्कम बनू शकतात.
दररोज 200 रुपयांचा UPI खर्च म्हणजे वर्षाला किती?
समजा एखादी व्यक्ती दररोज सरासरी 200 रुपये UPIद्वारे खर्च करते. 30 दिवसांचा साधारण हिशोब केला तर हा खर्च महिन्याला सुमारे 6,000 रुपये होतो.
याच प्रमाणात खर्च वर्षभर सुरू राहिल्यास रक्कम सुमारे 72,000 रुपये होते.
मात्र, या 72 हजार रुपयांपैकी संपूर्ण रक्कम अनावश्यक खर्च आहे, असे म्हणता येणार नाही. त्यातील बराचसा खर्च हा किराणा, प्रवास, औषधे, घरगुती वस्तू किंवा इतर गरजेच्या गोष्टींवर होऊ शकतो.
जर या खर्चातील काही हिस्सा केवळ अचानक खरेदी किंवा UPIच्या सहजतेमुळे होत असेल, तर तो नियंत्रित केल्याने बचत होऊ शकते.
15 ते 20 टक्के अनावश्यक खर्चाचा अंदाज
उदाहरण म्हणून, दररोजच्या 200 रुपयांच्या खर्चातील 15 ते 20 टक्के रक्कम अनावश्यक खर्च असल्याचे गृहीत धरले, तर महिन्याला 6,000 रुपयांपैकी सुमारे 900 ते 1,200 रुपये खर्च टाळता येऊ शकतो.
या अंदाजानुसार वर्षभरात:
- 900 रुपये × 12 महिने = 10,800 रुपये
- 1,200 रुपये × 12 महिने = 14,400 रुपये
म्हणजेच अनावश्यक खर्च खरोखर त्या प्रमाणात होत असेल आणि तो नियंत्रित केला, तर वर्षाला अंदाजे 10,800 ते 14,400 रुपयांची बचत होऊ शकते.
मात्र, हा एक उदाहरणावर आधारित हिशोब आहे. प्रत्येक व्यक्तीचा खर्च, उत्पन्न, गरजा आणि UPI वापरण्याची पद्धत वेगळी असल्याने प्रत्यक्ष बचत कमी-जास्त होऊ शकते.
मग UPI पूर्णपणे बंद करायचे का?
या प्रश्नाचे उत्तर सरळ ‘हो’ असे नाही. UPIमुळे अनेक व्यवहार अधिक सोपे झाले आहेत. रोख पैसे जवळ बाळगण्याची गरज कमी होते आणि अनेक प्रकारचे पेमेंट घरबसल्या करता येतात.
त्यामुळे UPI बंद करण्यापेक्षा UPIच्या माध्यमातून होणाऱ्या खर्चावर नियंत्रण ठेवणे अधिक व्यवहार्य ठरू शकते.
उदाहरणार्थ, किराणा, वीज बिल, प्रवास, औषधे किंवा इतर आवश्यक खर्चासाठी UPIचा वापर सुरू ठेवता येईल. मात्र ऑनलाइन शॉपिंग, फूड डिलिव्हरी, बाहेरचे खाणे, मनोरंजन किंवा अचानक होणाऱ्या खरेदीसाठी स्वतंत्र बजेट ठरवता येईल.
महिन्याचे UPI बजेट ठरवा
UPIचा वापर नियंत्रित करण्यासाठी महिन्याच्या सुरुवातीलाच एक ठराविक बजेट निश्चित करता येते. उदाहरणार्थ, ऑनलाइन शॉपिंगसाठी महिन्याला 2,000 रुपये आणि बाहेर खाण्यासाठी 1,500 रुपयांची मर्यादा ठरवता येईल.
तसेच प्रत्येक छोट्या खर्चाची नोंद ठेवणेही उपयोगी ठरू शकते. दिवसाला 20-30 रुपयांचा खर्च मोठा वाटत नसला तरी महिन्याच्या शेवटी अशा अनेक व्यवहारांची बेरीज केल्यास मोठी रक्कम समोर येऊ शकते.
‘24 तास नियम’ ठरू शकतो उपयोगी
अनावश्यक ऑनलाइन खरेदी टाळण्यासाठी आणखी एक सोपा उपाय म्हणजे 24 तासांचा नियम. एखादी वस्तू लगेच खरेदी करण्याची इच्छा झाली तर त्वरित UPI पेमेंट करण्याऐवजी 24 तास थांबता येईल. दुसऱ्या दिवशीही ती वस्तू आवश्यक वाटत असेल तरच खरेदी करण्याचा निर्णय घेता येतो.
यामुळे केवळ UPIच नाही तर क्रेडिट कार्ड, डेबिट कार्ड आणि इतर डिजिटल पेमेंटच्या माध्यमातून होणारा अनावश्यक खर्चही कमी करता येऊ शकतो.
बचतीचा खरा मंत्र UPI बंद करण्यात नाही
UPI हे केवळ पैसे देण्याचे माध्यम आहे. अनावश्यक खर्च होण्यामागे पेमेंटची पद्धत एक कारण असू शकते, पण बचतीसाठी खर्चाच्या सवयींकडे लक्ष देणे अधिक महत्त्वाचे आहे.
दररोजच्या खर्चाचे निरीक्षण, महिन्याचे बजेट, अनावश्यक खरेदीवर मर्यादा आणि बचतीचे निश्चित लक्ष्य यामुळे डिजिटल पेमेंटची सुविधा कायम ठेवूनही आर्थिक शिस्त निर्माण करता येते.
त्यामुळे UPI पूर्णपणे बंद करण्यापेक्षा ‘गरज असेल तेव्हाच खर्च आणि प्रत्येक छोट्या पेमेंटचा हिशोब’ हा नियम स्वीकारल्यास वर्षभरात चांगली रक्कम बाजूला ठेवता येऊ शकते.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/upi-5/
