दारू-सिगारेटपेक्षाही धोकादायक ठरू शकते ही गोष्ट; तज्ज्ञांचा इशारा, हळूहळू आरोग्यावर होतो गंभीर परिणाम
आरोग्य विशेष | एकटेपणाचा शरीर आणि मानसिक आरोग्यावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता
आजच्या धावपळीच्या जीवनात आरोग्यासाठी धूम्रपान, मद्यपान, चुकीचे खानपान, व्यायामाचा अभाव आणि लठ्ठपणा हे प्रमुख धोकादायक घटक मानले जातात. मात्र, याचबरोबर आणखी एक गोष्ट अशी आहे, जी वरकरणी साधी वाटते; पण तिचा दीर्घकाळ आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. ती म्हणजे एकटेपणा अर्थात Loneliness.
हेल्थ एज्युकेटर आणि डॉक्टर एरिक बर्ग यांच्या सोशल मीडिया पोस्टनंतर एकटेपणाचा आरोग्यावर होणारा परिणाम पुन्हा चर्चेत आला आहे. त्यांच्या पोस्टमध्ये दीर्घकाळ एकटेपणा हा शारीरिक निष्क्रियता, लठ्ठपणा आणि अतिमद्यपानासारख्या आरोग्यविषयक जोखमींशी संबंधित असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. सोशल मीडियावर मात्र एकटेपणाची तुलना दिवसाला १५ सिगारेट ओढण्याइतकी हानीकारक असल्याचा दावा मोठ्या प्रमाणात व्हायरल झाला आहे.
Related News
जनधन खात्यांचा मोठा खुलासा! 5.72 कोटी खात्यांत शून्य बॅलन्स; 15.36 कोटी खाती निष्क्रिय
सौदीला वाचवण्यासाठी Pakistan युद्धात उतरणार? मक्का करारामुळे खळबळ!
DJ च्या दणदणाटाचा मंत्र्यालाच फटका! गुलाबराव पाटलांचा दावा; एका कानाने 40% ऐकू येईना
170 वर्षे जुनी हनुमान मूर्ती हटवताना प्रशासनाचे प्रयत्न फेल; उज्जैनमध्ये चर्चेला उधाण
Sugar Rate : साखरेच्या दरात मोठी घसरण; केंद्राच्या 10 लाख टन आयात निर्णयासमोर नवा पेच!
मनुस्मृतीचं दहन, घोषणांनी नागपूर दणाणलं! युवक काँग्रेसची संघ कार्यालयावर धडक
“तुम्ही आडवे या, मराठ्यांना एक जरी काठी लागली तर…” Manoj Jarange Patil चा सरकारला थेट इशारा!
घरात प्लास्टिकची झाडं ठेवताय? वास्तुशास्त्रानुसार शुभ की अशुभ, जाणून घ्या!
Manoj Jarange Patil आक्रमक! ‘मराठ्यांचं वाकडं करू शकत नाही’ म्हणत सरकारला सुनावलं
“तुमच्याने होत नसेल तर माझ्या पैशांनी बोर्ड लावते!”; Vandana Gupte नवी मुंबई विमानतळावर संतापल्या
DJ वादावर श्रेयस तळपदे स्पष्टच बोलले; म्हणाले, “सण साजरे करा, पण लोकांना त्रास नको!”
Million Dollar Grits : नाश्त्यात करा काहीतरी हटके! ‘मिलियन डॉलर ग्रिट्स’ची मलाईदार रेसिपी एकदा नक्की ट्राय करा
मात्र, अशा तुलनांकडे शब्दशः पाहण्याऐवजी एकटेपणा हा आरोग्यासाठी महत्त्वाचा जोखमीचा घटक आहे, हे समजून घेणे अधिक महत्त्वाचे आहे. एखादी व्यक्ती सतत सामाजिक संपर्कापासून दूर राहिल्यास त्याचा परिणाम केवळ मनावर होत नाही, तर शरीराच्या विविध यंत्रणांवरही होऊ शकतो.
एकटेपणा म्हणजे नेमके काय?
एकटेपणा म्हणजे फक्त एखादी व्यक्ती घरात किंवा खोलीत एकटी असणे नव्हे. आपल्या आसपास लोक असतानाही जर एखाद्या व्यक्तीला भावनिकदृष्ट्या कोणाशीही जोडले गेल्याचे जाणवत नसेल, तर त्यालाही एकटेपणाचा अनुभव म्हणता येतो.
कामाचा वाढता ताण, सोशल मीडियाचा अतिवापर, कुटुंबापासून दूर राहणे, नातेसंबंधांमधील तणाव, वृद्धत्व किंवा जीवनातील मोठे बदल यामुळे अनेकांना दीर्घकाळ एकटेपणाचा सामना करावा लागू शकतो.
हृदयाच्या आरोग्यावर परिणाम
दीर्घकाळ सामाजिक एकटेपणा आणि सामाजिक अलगाव यांचा हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्याशी संबंध असल्याचे संशोधनातून दिसून आले आहे. सततचा मानसिक ताण शरीरातील स्ट्रेस-रिस्पॉन्स सक्रिय ठेवू शकतो. त्यामुळे रक्तदाब, झोप आणि इतर शारीरिक प्रक्रियांवर परिणाम होण्याची शक्यता असते.
दीर्घकाळ तणावाची स्थिती कायम राहिल्यास हृदयविकार आणि स्ट्रोकसह काही हृदयविषयक समस्यांचा धोका वाढू शकतो. त्यामुळे एकटेपणाला केवळ भावनिक समस्या समजून दुर्लक्ष करणे योग्य ठरणार नाही.
रोगप्रतिकारक शक्तीवरही परिणाम?
मानसिक ताण आणि सामाजिक अलगाव यांचा शरीराच्या रोगप्रतिकारक यंत्रणेशीही संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये आढळून आले आहे. दीर्घकाळ तणाव राहिल्यास शरीरातील दाहाशी संबंधित प्रक्रिया आणि रोगप्रतिकारक प्रतिसादामध्ये बदल होऊ शकतात.
यामुळे व्यक्तीच्या एकूण आरोग्यावर परिणाम होण्याची शक्यता असते. विशेषतः आधीपासूनच आरोग्याच्या समस्या असलेल्या व्यक्तींनी सततच्या एकटेपणाकडे दुर्लक्ष न करता कुटुंबीय, मित्र किंवा आरोग्यतज्ज्ञांशी संवाद साधणे महत्त्वाचे आहे.
डिप्रेशन आणि एन्झायटीचा धोका
एकटेपणाचा सर्वात स्पष्ट परिणाम मानसिक आरोग्यावर दिसून येऊ शकतो. व्यक्तीला आपले विचार, चिंता किंवा समस्या कोणासोबत शेअर करता येत नसतील, तर मानसिक ताण वाढू शकतो.
हळूहळू निराशा, चिंता, चिडचिड, आत्मविश्वास कमी होणे, झोपेच्या समस्या आणि सामाजिक परिस्थितींपासून दूर जाण्याची प्रवृत्ती निर्माण होऊ शकते. काही व्यक्तींमध्ये दीर्घकाळ एकटेपणा नैराश्याच्या लक्षणांशी संबंधित असू शकतो.
म्हणूनच सतत उदास वाटणे, कोणाशी बोलण्याची इच्छा न होणे किंवा दैनंदिन कामांमध्ये रस कमी होणे यासारखी लक्षणे जाणवत असल्यास त्याकडे गांभीर्याने पाहणे गरजेचे आहे.
झोपेवरही होऊ शकतो परिणाम
एकटेपणा आणि मानसिक तणाव यांचा झोपेवरही परिणाम होऊ शकतो. सतत विचार करत राहणे, चिंता आणि भावनिक अस्वस्थता यामुळे झोप लागण्यास वेळ लागणे किंवा रात्री वारंवार जाग येणे अशा समस्या निर्माण होऊ शकतात.
झोप अपुरी राहिल्यास थकवा वाढतो आणि त्याचा परिणाम काम करण्याची क्षमता, एकाग्रता तसेच मानसिक आरोग्यावर होऊ शकतो. त्यामुळे चांगली झोप ही शारीरिक आरोग्याबरोबरच सामाजिक आणि मानसिक आरोग्यासाठीही महत्त्वाची आहे.
एकटेपणापासून दूर राहण्यासाठी काय कराल?
एकटेपणा जाणवत असल्यास स्वतःला पूर्णपणे समाजापासून दूर करण्याऐवजी छोट्या-छोट्या गोष्टींनी सुरुवात करता येते. कुटुंबीय किंवा मित्रांशी नियमित संवाद साधणे, बाहेर फिरायला जाणे, छंद जोपासणे, सामाजिक किंवा सांस्कृतिक उपक्रमांमध्ये सहभागी होणे याचा फायदा होऊ शकतो.
वृद्ध व्यक्तींनी विशेषतः सामाजिक संपर्क कायम ठेवणे महत्त्वाचे आहे. तसेच सतत चिंता, नैराश्य किंवा सामाजिक अलगाव जाणवत असल्यास मानसोपचारतज्ज्ञ किंवा इतर पात्र आरोग्यतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.
दारू, सिगारेट, लठ्ठपणा आणि व्यायामाचा अभाव हे आरोग्यासाठी निश्चितच गंभीर जोखमीचे घटक आहेत. त्याचप्रमाणे दीर्घकाळचा एकटेपणाही दुर्लक्षित करण्यासारखी बाब नाही. सोशल मीडियावर त्याची तुलना ‘दिवसाला १५ सिगारेट्स’शी केली जात असली, तरी अशा आकडेवारीचा संदर्भ आणि वैज्ञानिक अर्थ लक्षात घेणे आवश्यक आहे.
महत्त्वाचा संदेश एवढाच—शरीराच्या आरोग्यासोबत मनाच्या आरोग्याचीही काळजी घ्या. संवाद साधा, सामाजिक नाती जपा आणि एकटेपणा जाणवत असल्यास मदत मागण्यास संकोच करू नका.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/plastic-plants/
