पावसाळ्यात सापांचा वाढतो वावर; कारच्या इंजिनापासून टॉयलेटपर्यंत… साप इथेच का लपतात?
Snake Safety Tips In Monsoon : गारवा, ओलावा आणि सुरक्षित आसऱ्याच्या शोधात साप घर, वाहन आणि बाथरूममध्ये शिरण्याची शक्यता; साप आढळल्यास काय करावे, काय टाळावे?
पावसाळा सुरू झाला की वातावरणात गारवा आणि ओलावा वाढतो. मुसळधार पावसामुळे सापांचे नैसर्गिक अधिवास असलेल्या शेतजमिनी, बिळे, झुडपे आणि मोकळ्या जागांमध्ये पाणी साचते. त्यामुळे सुरक्षित, कोरडी किंवा परिस्थितीनुसार उबदार जागा शोधताना साप मानवी वस्तीकडे वळण्याची शक्यता वाढते. याच कारणामुळे पावसाळ्यात घरात, गॅरेजमध्ये, कारच्या इंजिनमध्ये, दुचाकीच्या भागात किंवा अगदी बाथरूम आणि टॉयलेटमध्ये साप आढळल्याच्या घटना समोर येतात.
साप घरात किंवा वाहनात शिरला की नागरिकांमध्ये घबराट निर्माण होते. मात्र साप मुद्दामहून माणसांवर हल्ला करण्यासाठी अशा ठिकाणी येत नाहीत. त्यांच्या नैसर्गिक गरजा, सुरक्षित आसरा आणि भक्ष्याच्या शोधामुळे ते अशा जागांमध्ये प्रवेश करू शकतात. त्यामुळे पावसाळ्यात नागरिकांनी योग्य खबरदारी घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
सापांना उबदार किंवा सुरक्षित जागा का हव्या असतात?
साप हे शीतरक्तीय (ectothermic) प्राणी आहेत. म्हणजेच माणसांप्रमाणे ते आपल्या शरीराचे तापमान सतत स्थिर ठेवण्यासाठी स्वतःच्या शरीरातून पुरेशी उष्णता निर्माण करू शकत नाहीत. त्यामुळे शरीराचे तापमान नियंत्रित करण्यासाठी त्यांना बाहेरील वातावरणावर अवलंबून राहावे लागते.
Related News
मनोज जरांगे पाटील यांच्या मागणीवर CM फडणवीसांचं मोठं वक्तव्य; म्हणाले, ‘संविधानिक मागण्या असतील तर मार्ग काढू’
बाहेर महापूर अन् शाळेत 1,643 विद्यार्थी; मुख्याध्यापकाच्या एका निर्णयाने वाचले हजारो जीव!
“देवेंद्र फडणवीसांचे 100 टक्के दिवस भरले”; मनोज जरांगेंच्या वक्तव्याने राजकीय वातावरण तापलं
5 सप्टेंबरला भारत-पाक आमनेसामने; खेळाडूंचा हँडशेक होणार का? प्रशिक्षकांनी दिलं उत्तर
“शिंदे येतात तरी कशाला गद्दार लोकांचे मेळावे घेण्यासाठी?”; अंबादास दानवेंची घणाघाती टीका
Nepal मध्ये जलप्रलयाचा हायअलर्ट! शेकडो मृत्यू, हजारो बेपत्ता; 320 भारतीय अडकल्याची माहिती
‘गजनी’चा संदर्भ देत सोनम वांगचूक यांचा आमिर खानला टोला; म्हणाले, “कदाचित शॉर्ट टर्म मेमरी लॉस झाला असेल!”
‘नशा मुक्त युवा, ड्रग फ्री इंडिया’; PM नरेंद्र मोदींचा तरुणांना मोठा संदेश
शिंदेंचा परभणीतील कार्यक्रम होणारच! जरांगेंचा संजय जाधवांना थेट इशारा
पगार येताच संपतोय? या 7 सवयी लावा, आर्थिक चिंता होईल दूर!
जरांगेंच्या इशाऱ्यानंतरही शिंदेंचा परभणी दौरा कायम; आज सभेत काय घडणार?
जरांगेंचा इशारा अन् शिंदे गटाची पहिली प्रतिक्रिया; परभणीच्या मेळाव्यावरून राजकारण तापलं!
परिस्थितीनुसार साप उबदार, सावलीची, ओलसर किंवा कोरडी जागा शोधू शकतात. पावसाळ्यात जमीन आणि सापांचे नैसर्गिक अधिवास ओलसर झाल्यानंतर घराच्या परिसरातील पाइपलाइन, गॅरेज, वाहनांचे भाग, लाकडाचा किंवा कचऱ्याचा ढीग अशा ठिकाणी त्यांना तात्पुरता आसरा मिळू शकतो.
कारच्या इंजिनात साप का लपतात?
पावसाळ्यात किंवा थंड वातावरणात कारच्या इंजिनच्या आसपासची जागा सापांसाठी आकर्षक ठरू शकते. वाहन चालवल्यानंतर इंजिन गरम झालेले असते. त्याचबरोबर बोनेटखाली अनेक लहान मोकळ्या जागा, वायरिंग आणि इतर संरक्षित भाग असतात. त्यामुळे सापाला काही काळ लपण्यासाठी सुरक्षित जागा मिळू शकते.
विशेषतः एखादी कार झुडपे, गवत, मोकळ्या नाल्याजवळ किंवा कमी वर्दळीच्या ठिकाणी बराच काळ उभी असेल, तर साप वाहनाच्या आसपास पोहोचण्याची शक्यता वाढते.
याशिवाय वाहनाच्या आसपास उंदीर असल्यास परिस्थिती आणखी वेगळी असू शकते. उंदीर हे काही सापांचे भक्ष्य असल्याने अन्नाच्या शोधात साप त्या परिसरात येऊ शकतात.
स्कूटर आणि दुचाकीतही सापांचा आसरा
कारप्रमाणेच स्कूटर, मोटरसायकल किंवा इतर दुचाकी वाहनांमध्येही सापांना लपण्यासाठी जागा मिळू शकते. गवत, झुडपे, कचरा किंवा मोकळ्या जागेजवळ वाहन दीर्घकाळ उभे असल्यास साप त्याच्या आसपास येऊ शकतो.
पावसापासून बचाव करण्यासाठी किंवा सुरक्षित जागेच्या शोधात साप वाहनाच्या विविध भागांमध्ये लपण्याची शक्यता असते. त्यामुळे दुचाकी सुरू करण्यापूर्वी विशेषतः बराच काळ वाहन वापरले नसेल तर आजूबाजूची जागा तपासणे योग्य ठरते.
टॉयलेटमध्ये साप कसा पोहोचतो?
टॉयलेटमध्ये साप आढळल्याची घटना अनेकांना अविश्वसनीय वाटते. मात्र काही परिस्थितींमध्ये साप ड्रेनेज किंवा सीवरच्या मार्गाने घराच्या परिसरात पोहोचू शकतो. विशेषतः जुन्या बांधकामांमध्ये, उघड्या ड्रेनेज पाइपलाइन, नाले किंवा सेप्टिक टँकची व्यवस्था असल्यास अशा घटना घडण्याची शक्यता असू शकते.
मुसळधार पावसाच्या वेळी नाले आणि ड्रेनेजमध्ये पाण्याची पातळी वाढल्यास तेथील प्राणी सुरक्षित जागेच्या शोधात बाहेर पडू शकतात. याचबरोबर ड्रेनेज परिसरात बेडूक किंवा उंदीर यांसारखे भक्ष्य उपलब्ध असल्यास साप त्या भागात आकर्षित होऊ शकतात.
मात्र याचा अर्थ असा नाही की प्रत्येक साप टॉयलेटच्या कमोडमधूनच घरात प्रवेश करतो. सापांच्या हालचालींचा मार्ग घराची रचना, ड्रेनेज व्यवस्था आणि आसपासचे वातावरण यावर अवलंबून असतो.
साप घरात किंवा वाहनात शिरू नयेत यासाठी काय काळजी घ्याल?
पावसाळ्यात काही साध्या उपाययोजना करून साप घरात किंवा वाहनाच्या परिसरात येण्याची शक्यता कमी करता येते.
- घराभोवती साचलेला कचरा, गवत आणि झुडपे नियमितपणे साफ करा.
- घराजवळ लाकूड, दगड किंवा कचऱ्याचे मोठे ढीग ठेवू नका.
- ड्रेनेज आणि पाइपलाइनवर योग्य झाकण किंवा जाळी बसवा.
- सेप्टिक टँक आणि उघड्या पाइपलाइनचे मार्ग शक्य तितके सुरक्षितपणे बंद ठेवा.
- बाथरूममधील ड्रेनवर योग्य कव्हरचा वापर करा.
- गॅरेज किंवा पार्किंग परिसरात उंदरांचा वावर असल्यास त्यावर नियंत्रण ठेवा.
- शक्यतो वाहन घनदाट झाडी किंवा उंच गवताच्या अगदी जवळ पार्क करणे टाळा.
- कार अनेक दिवस बंद असेल तर ती सुरू करण्यापूर्वी सुरक्षित अंतर ठेवून बोनेटखाली साप किंवा इतर प्राणी आहेत का, हे तपासा.
साप दिसला तर घाबरू नका; स्वतः पकडण्याचा प्रयत्न करू नका
घरात, कारमध्ये, स्कूटरमध्ये किंवा बाथरूममध्ये साप आढळल्यास सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे घाबरून सापाला मारण्याचा किंवा पकडण्याचा प्रयत्न करू नये. सापाला काठीने हुसकावणे, हाताने पकडणे किंवा त्याच्या अगदी जवळ जाणे धोकादायक ठरू शकते.
साप दिसताच लहान मुले आणि इतर व्यक्तींना त्या परिसरापासून दूर ठेवावे. शक्य असल्यास सुरक्षित अंतर राखून साप ज्या ठिकाणी आहे तो परिसर रिकामा ठेवावा. त्यानंतर प्रशिक्षित सर्पमित्र, स्नेक रेस्क्यूअर किंवा संबंधित वन विभागाशी संपर्क साधावा.
पावसाळ्यात सापांचा वावर वाढल्याचे जाणवले तरी प्रत्येक साप धोकादायक किंवा विषारी असतोच असे नाही. त्यामुळे सापाची ओळख स्वतः करण्यापेक्षा सुरक्षित अंतर राखणे आणि प्रशिक्षित व्यक्तीची मदत घेणे हा सर्वात सुरक्षित मार्ग आहे.
पावसाळ्यात निसर्गातील बदलांमुळे साप मानवी वस्तीकडे येण्याची शक्यता असते. त्यामुळे भीती न बाळगता योग्य खबरदारी घेणे, घर व परिसर स्वच्छ ठेवणे आणि साप आढळल्यास त्याला न छेडता तज्ज्ञांची मदत घेणे, हीच सुरक्षिततेची गुरुकिल्ली आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/diarrhea-prevention/
