Nepal Floods : नेपाळमध्ये जलप्रलयाचा हायअलर्ट; मोठ्या नुकसानीनंतर भारतीयांना सरकार भरपाई देणार का?
Nepal Floods | Indians Affected in Nepal Floods : Nepal मध्ये मुसळधार पावसामुळे पूरस्थिती गंभीर बनली असून, उत्तर नेपाळमधील अनेक भागांना नैसर्गिक आपत्तीचा मोठा फटका बसला आहे. भोटेकोशी आणि त्रिशुली नदीच्या पाणीपातळीत वाढ झाल्याने अनेक भागांत पूर आणि दरडी कोसळण्याच्या घटना घडल्या आहेत. या संकटामुळे स्थानिक नागरिकांसह अनेक परदेशी नागरिक अडकले असून, त्यात भारतीय नागरिकांची संख्याही मोठी असल्याचे समोर आले आहे.
पूरग्रस्त भागात बचाव आणि शोधमोहीम युद्धपातळीवर सुरू आहे. नेपाळ सरकारकडून अडकलेल्या नागरिकांना सुरक्षित बाहेर काढण्याला प्राधान्य देण्यात येत आहे. दरम्यान, या नैसर्गिक संकटात भारतीय नागरिकांचा मृत्यू झाल्यास किंवा त्यांच्या मालमत्तेचे मोठे नुकसान झाल्यास नेपाळ सरकारकडून आर्थिक नुकसानभरपाई मिळणार का? हा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.
Nepal मध्ये जलप्रलयाचा इशारा
उत्तर Nepal मधील भोटेकोशी आणि त्रिशुली नदी परिसरात मुसळधार पावसामुळे परिस्थिती बिकट झाली आहे. नदीच्या पाणीपातळीत अचानक वाढ झाल्याने नदीकाठच्या परिसरात पूरस्थिती निर्माण झाली. अनेक रस्ते, पूल आणि संपर्कमार्ग बाधित झाले असून, काही भागांचा इतर परिसराशी संपर्क तुटला आहे.
Related News
या पुरामुळे स्थानिक नागरिकांबरोबरच नेपाळमध्ये पर्यटन, रोजगार आणि व्यावसायिक कारणांसाठी गेलेले परदेशी नागरिकही अडचणीत आले आहेत. विविध देशांतील नागरिकांचा शोध घेण्यासाठी आणि त्यांची सुरक्षित सुटका करण्यासाठी विशेष बचाव पथके तैनात करण्यात आली आहेत.
शेकडो मृत्यू, हजारो बेपत्ता असल्याचा दावा
या महापूरात ६०० हून अधिक नागरिकांचा मृत्यू, तर २,५०० हून अधिक जण बेपत्ता असल्याचा दावा करण्यात आला आहे. बेपत्ता व्यक्तींमध्ये परदेशी नागरिकांचाही समावेश असल्याचे सांगितले जात आहे. यामध्ये सुमारे ३२० भारतीय नागरिकांचा समावेश असल्याची माहिती समोर आली आहे.
मात्र, आपत्तीच्या काळात आकडेवारीत सातत्याने बदल होत असल्याने अंतिम अधिकृत आकडेवारी समोर येईपर्यंत या संख्येकडे प्राथमिक माहिती म्हणून पाहणे आवश्यक आहे. बचाव पथकांकडून दुर्गम भागांमध्ये शोधमोहीम सुरू असून, बेपत्ता नागरिकांचा शोध घेण्याचे काम सुरू आहे.
भारतीय बचाव पथकेही नेपाळमध्ये दाखल
पूरस्थिती गंभीर झाल्यानंतर भारताकडूनही मदत आणि बचावकार्याला गती देण्यात आली आहे. भारतीय नागरिकांची माहिती गोळा करणे, त्यांचा ठावठिकाणा शोधणे आणि त्यांची सुरक्षित सुटका करणे यासाठी संबंधित यंत्रणा काम करत आहेत.
याशिवाय चीन, ऑस्ट्रेलिया आणि दक्षिण कोरियातील तज्ज्ञ व शोध पथकांनाही मदतीसाठी परवानगी देण्यात आल्याची माहिती आहे. तिबेट सीमेवरील आणि उत्तर नेपाळमधील दुर्गम भागात अडकलेल्या नागरिकांना बाहेर काढण्यासाठी विशेष प्रयत्न केले जात आहेत.
नेपाळ सरकार भारतीयांना नुकसानभरपाई देणार का?
सध्या सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे पूर आणि नैसर्गिक आपत्तीत नुकसान झालेल्या भारतीय नागरिकांना नेपाळ सरकार आर्थिक मदत किंवा नुकसानभरपाई देणार का?
उपलब्ध माहितीनुसार, नेपाळ सरकारने परदेशी नागरिकांसाठी स्वतंत्र आर्थिक नुकसानभरपाई जाहीर केलेली नाही. नैसर्गिक आपत्तीमुळे झालेल्या नुकसानीसाठी मदत, पुनर्वसन आणि नुकसानभरपाईची प्रक्रिया प्रामुख्याने नेपाळच्या देशांतर्गत नियमांनुसार केली जाते.
परदेशी नागरिकांना त्यांच्या देशाच्या नागरिकत्वामुळे आपोआप नुकसानभरपाई मिळावी, असा कोणताही सार्वत्रिक आंतरराष्ट्रीय नियम नाही. त्यामुळे नेपाळ सरकारने स्वतंत्र निर्णय घेतल्याशिवाय भारतीय नागरिकांना थेट सरकारी नुकसानभरपाई मिळेलच, असे निश्चितपणे सांगता येणार नाही.
सध्या नेपाळ सरकारचे प्रमुख उद्दिष्ट अडकलेल्या नागरिकांचा शोध घेणे, त्यांची सुरक्षित सुटका करणे आणि आवश्यक ती मदत उपलब्ध करून देणे हे आहे.
मग भारतीयांना नुकसानभरपाई कशी मिळू शकते?
नैसर्गिक आपत्तीमध्ये नुकसान झालेल्या भारतीय नागरिकांना काही परिस्थितीत विमा पॉलिसीच्या माध्यमातून आर्थिक मदत मिळू शकते.
१. ट्रॅव्हल इन्शुरन्स
नेपाळला जाण्यापूर्वी एखाद्या भारतीय नागरिकाने आंतरराष्ट्रीय ट्रॅव्हल इन्शुरन्स घेतला असेल, तर पॉलिसीच्या अटींनुसार पूर, अपघात, वैद्यकीय उपचार, आपत्कालीन स्थलांतर किंवा इतर संबंधित खर्चासाठी दावा करता येऊ शकतो.
मात्र, प्रत्येक पॉलिसीमध्ये नैसर्गिक आपत्तीशी संबंधित कव्हरेज वेगवेगळे असू शकते. त्यामुळे संबंधित विमा कंपनीच्या पॉलिसीच्या अटी तपासणे आवश्यक आहे.
२. लाइफ इन्शुरन्स
पूर किंवा इतर नैसर्गिक आपत्तीमध्ये एखाद्या भारतीय नागरिकाचा मृत्यू झाल्यास, त्यांच्याकडे वैध जीवन विमा पॉलिसी असल्यास त्यांच्या नामनिर्देशित व्यक्तीला किंवा कायदेशीर वारसदारांना पॉलिसीच्या नियमानुसार विम्याची रक्कम मिळू शकते.
यासाठी मृत्यू प्रमाणपत्र, पॉलिसीची कागदपत्रे आणि संबंधित अधिकृत कागदपत्रांसह विमा कंपनीकडे दावा करावा लागतो.
Nepal मध्ये काम करणाऱ्या भारतीयांची स्थिती काय?
नेपाळमध्ये मोठ्या संख्येने भारतीय नागरिक रोजगारासाठीही कार्यरत आहेत. हायड्रोपॉवर प्रकल्प, बांधकाम, इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि विविध व्यावसायिक क्षेत्रांत भारतीय कामगार व कर्मचारी कार्यरत आहेत.
कामाच्या ठिकाणी असताना एखाद्या कर्मचाऱ्याचा पूर किंवा नैसर्गिक आपत्तीमुळे मृत्यू झाला किंवा त्याला गंभीर इजा झाली, तर संबंधित कंपनीची जबाबदारीही महत्त्वाची ठरू शकते. रोजगार करार, कंपनीचे विमा संरक्षण, कामगार कायदे आणि दुर्घटना भरपाईच्या नियमांनुसार संबंधित कर्मचाऱ्याला किंवा त्याच्या कुटुंबाला मदत अथवा नुकसानभरपाई मिळू शकते.
भारतीयांनी काय करावे?
Nepal मध्ये अडकलेल्या भारतीय नागरिकांनी शक्य असल्यास आपली माहिती भारतीय दूतावास किंवा संबंधित अधिकृत यंत्रणेकडे नोंदवावी. कुटुंबीयांनीही बेपत्ता व्यक्तीबाबत उपलब्ध अधिकृत हेल्पलाइनवर माहिती द्यावी.
तसेच, ट्रॅव्हल इन्शुरन्स, लाइफ इन्शुरन्स, रोजगार करार आणि इतर महत्त्वाची कागदपत्रे सुरक्षित ठेवणे आवश्यक आहे.
एकूणच, नेपाळमधील या नैसर्गिक आपत्तीमुळे भारतीय नागरिकांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न सध्या सर्वाधिक महत्त्वाचा आहे. नेपाळ सरकारकडून परदेशी नागरिकांना स्वतंत्र नुकसानभरपाईबाबत अधिकृत घोषणा झालेली नसल्याने भारतीय नागरिकांना भरपाई मिळणार की नाही, हे भविष्यातील सरकारी निर्णय आणि संबंधित विमा अथवा रोजगार कराराच्या अटींवर अवलंबून राहणार आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/nepal-11/
