रक्षाबंधनाच्या दिवशीच चंद्रग्रहण! भारतात दिसणार का? जाणून घ्या वेळ, सूतक आणि काय करावे-काय टाळावे
Chandra Grahan 2026: यंदाच्या रक्षाबंधनाच्या दिवशी म्हणजेच २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी वर्षातील दुसरे आणि शेवटचे चंद्रग्रहण होणार आहे. त्यामुळे रक्षाबंधन आणि चंद्रग्रहण यामुळे अनेकांच्या मनात उत्सुकता निर्माण झाली आहे. हे चंद्रग्रहण आंशिक स्वरूपाचे असणार असून पृथ्वीच्या सावलीचा मोठा भाग चंद्रावर पडताना दिसणार आहे. मात्र, भारतातील नागरिकांसाठी महत्त्वाची बाब म्हणजे हे ग्रहण भारतामधून दिसणार नाही. त्यामुळे भारतात या ग्रहणाचा प्रत्यक्ष खगोलीय अनुभव घेता येणार नाही.
२८ ऑगस्टला वर्षातील शेवटचे चंद्रग्रहण
२०२६ मध्ये दोन चंद्रग्रहणे होणार आहेत. त्यापैकी पहिले चंद्रग्रहण वर्षाच्या सुरुवातीला झाले असून २८ ऑगस्टचे आंशिक चंद्रग्रहण हे वर्षातील दुसरे आणि शेवटचे चंद्रग्रहण आहे. खगोलशास्त्रीयदृष्ट्या हे आंशिक चंद्रग्रहण असून त्याची आंशिक अवस्था सुमारे ३ तास १६ मिनिटे राहणार आहे.
या ग्रहणावेळी पृथ्वी सूर्य आणि चंद्राच्या मध्ये येते. त्यामुळे पृथ्वीची सावली चंद्रावर पडते. चंद्राचा काही भाग पृथ्वीच्या गडद सावलीत गेल्याने तो नेहमीपेक्षा वेगळा दिसतो. यालाच आंशिक चंद्रग्रहण म्हटले जाते.
Related News
परेलमध्ये 2 गटांत तुफान राडा! हाणामारी अन् दगडफेकीने खळबळ; मुख्यमंत्र्यांचे कठोर कारवाईचे आदेश
सर्वसामान्यांना मोठा झटका! अंड्यांचे दर 20-25 रुपयांपर्यंत जाणार? नेमकं कारण काय?
Nepal Floods: अवघ्या काही सेकंदात घर वाहून गेलं, पुराच्या तडाख्यातून 24 वर्षीय विवेक थरारकपणे बचावला
‘आता तुझी पाळी आहे, तयारीत राहा’; अभिजीत दिपकेंची कुणाला थेट वॉर्निंग?
तरुण वयातच सांधेदुखीचा त्रास? ‘या’ 5 सवयींमुळे पाय होताहेत वेळेआधी म्हातारे!
नेपाळमध्ये महापुराचा हाहाकार! अख्खं मार्केट वाहून गेलं, पाण्यातून फक्त मृतदेहच येत होते; प्रत्यक्षदर्शीने सांगितलं भयंकर वास्तव
नेपाळच्या जलप्रलयात महाराष्ट्राचे 80 मानसरोवर पर्यटक अडकले; चौघांशीच संपर्क, गिरीश महाजनांचं मोठं आवाहन
अंकित बलियान हत्या: इन्स्टावर ‘मर्डर मार दे सडक के ऊपर’ गाणं टाकलं, 2 तासांतच गोळ्यांनी घात!
Khelo India: खेळाडूंसाठी देशभरात टॅलेंट हंट! PM मोदींची मोठी घोषणा; 2036 ऑलिम्पिकसाठी खास तयारी
नेपाळमध्ये जलप्रलय, भारत धावला मदतीला; C-17 विमानातून ३७.५ टन मदत रवाना
साखर, डाळ, अंड्यांनंतर आता चिकनही महागणार? श्रावण संपताच खिशाला बसणार मोठा फटका!
चेकबुक वापरणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! 31 डिसेंबरनंतर जुने चेकबुक होणार बाद? जाणून घ्या नवा नियम
चंद्रग्रहण किती वाजता होणार?
भारतातील पंचांग गणनेनुसार या ग्रहणाच्या प्रमुख टप्प्यांच्या वेळा सकाळी ८ वाजून ०४ मिनिटे ते ११ वाजून २१ मिनिटे अशा दिल्या जातात. ग्रहणाची परम अवस्था सकाळी सुमारे ९ वाजून ४३ मिनिटांनी होईल. मात्र या वेळा भारतातून दिसणाऱ्या ग्रहणाच्या वेळा नसून जागतिक ग्रहणाच्या टप्प्यांशी संबंधित आहेत, कारण भारतातून हे ग्रहण दिसणार नाही.
खगोलशास्त्रीय गणनेनुसार ग्रहणाचा पेनम्ब्रल टप्पाही यापेक्षा आधी सुरू होतो आणि नंतर संपतो. त्यामुळे ‘ग्रहण सुरू होण्याची वेळ’ सांगताना कोणता टप्पा विचारात घेतला आहे, हे महत्त्वाचे ठरते.
भारतात चंद्रग्रहण दिसणार का?
नाही. भारतातून २८ ऑगस्ट २०२६चे चंद्रग्रहण दिसणार नाही. भारतासह नेपाळ, श्रीलंका, बांगलादेश, चीन, जपान आणि आशियातील इतर मोठ्या भागांत हे ग्रहण दिसणार नसल्याची माहिती उपलब्ध आहे.
त्यामुळे महाराष्ट्रासह देशातील इतर राज्यांमध्ये राहणाऱ्या नागरिकांना या दिवशी आकाशात चंद्रग्रहण पाहता येणार नाही.
कोणत्या देशांमध्ये दिसणार?
हे आंशिक चंद्रग्रहण उत्तर अमेरिका, दक्षिण अमेरिका, युरोप आणि आफ्रिकेतील अनेक भागांत दिसणार आहे. तसेच पॅसिफिक आणि अटलांटिक महासागराच्या काही भागांतूनही ग्रहण पाहता येईल.
अमेरिका आणि युरोपातील काही शहरांमध्ये स्थानिक वेळेनुसार रात्रीच्या किंवा पहाटेच्या वेळी चंद्रग्रहणाचा अनुभव घेता येणार आहे. त्यामुळे भारतात ग्रहणाची चर्चा होत असली तरी प्रत्यक्ष दर्शनासाठी भारताबाहेरील अनेक प्रदेश अधिक अनुकूल असतील.
रक्षाबंधनाच्या दिवशी ग्रहण, मग राखी बांधता येणार का?
२०२६ मध्ये रक्षाबंधन २८ ऑगस्ट रोजी आहे. दिल्लीसाठी उपलब्ध पंचांगानुसार रक्षाबंधनाच्या दिवशी राखी बांधण्यासाठी सकाळी ५:५७ ते ९:४८ असा मुहूर्त दिला आहे. पौर्णिमा तिथी २७ ऑगस्ट रोजी सकाळी ९:०८ वाजता सुरू होऊन २८ ऑगस्ट रोजी सकाळी ९:४८ वाजता समाप्त होते.
मात्र भारतातून चंद्रग्रहण दिसत नसल्यामुळे ग्रहणाचे सूतक भारतात लागू होणार नाही, अशी पंचांगाधारित माहिती आहे. त्यामुळे रक्षाबंधनाच्या धार्मिक विधींवर ग्रहणामुळे थेट बंधन येत नाही.
सूतक काळ लागू होणार का?
हिंदू धार्मिक परंपरेनुसार चंद्रग्रहणाच्या साधारण ९ तास आधी सूतक सुरू होते, अशी मान्यता आहे. मात्र ग्रहण ज्या ठिकाणी दिसत नाही, त्या ठिकाणी सूतक पाळले जात नाही, असे अनेक पंचांगांमध्ये नमूद केले जाते.
२८ ऑगस्टचे ग्रहण भारतातून दिसणार नसल्याने भारतासाठी सूतक लागू नसल्याचे पंचांग स्रोत स्पष्ट करतात.
ग्रहणावेळी काय करू नये?
ग्रहणाबाबत अनेक धार्मिक आणि पारंपरिक समजुती प्रचलित आहेत. त्यानुसार ग्रहणकाळात काही गोष्टी टाळण्याचा सल्ला दिला जातो. उदाहरणार्थ, काही कुटुंबांमध्ये ग्रहणाच्या काळात अन्न सेवन न करणे, स्वयंपाक टाळणे किंवा धार्मिक विधी न करणे अशा परंपरा पाळल्या जातात.
तसेच गर्भवती महिलांनी ग्रहणाच्या काळात विशेष काळजी घ्यावी, घराबाहेर जाऊ नये, भाजी कापणे किंवा शिवणकाम करू नये अशा काही पारंपरिक समजुतीही समाजात आहेत. मात्र या गोष्टींना वैज्ञानिक आधार असल्याचे सिद्ध झालेले नाही. विशेषतः ग्रहणामुळे गर्भातील बाळाला अपंगत्व येते किंवा विशिष्ट काम केल्याने त्याचे नुकसान होते, याला वैद्यकीय किंवा वैज्ञानिक पुरावा नाही.
ग्रहणाकडे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहा
चंद्रग्रहण ही एक नैसर्गिक खगोलीय घटना आहे. पृथ्वी सूर्याभोवती आणि चंद्र पृथ्वीभोवती फिरत असताना विशिष्ट स्थिती निर्माण झाल्यावर पृथ्वीची सावली चंद्रावर पडते. त्यामुळे चंद्राचा काही भाग काळसर किंवा लालसर दिसू शकतो.
त्यामुळे धार्मिक श्रद्धा आणि परंपरांचा आदर ठेवतानाच ग्रहणाकडे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून पाहणेही महत्त्वाचे आहे. भारतातून हे ग्रहण दिसणार नसल्यामुळे नागरिकांना विशेष काळजी घेण्याची गरज नाही.
थोडक्यात सांगायचे झाल्यास, २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी रक्षाबंधनाच्या दिवशी आंशिक चंद्रग्रहण होणार असले तरी ते भारतातून दिसणार नाही. त्यामुळे भारतात त्याचे सूतक लागू होणार नसल्याचे पंचांगाधारित स्रोत सांगतात.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/5-2/
