Nepal Flood: चीन तिथे पोहोचला जिथून महाप्रलय सुरू झाला; ग्लेशियर फुटल्यानंतर नेमकं काय घडलं?
Nepal Flood: नेपाळमध्ये बुधवारी, 26 ऑगस्ट 2026 रोजी तिबेटच्या दिशेने आलेल्या अचानक पुरामुळे मोठी हानी झाली. नेपाळ-चीन सीमेवरील रसुवा जिल्ह्यात पाणी, बर्फ, दगड आणि मलब्याचा प्रचंड लोंढा खाली आल्याने रस्ते, पूल, घरं आणि इतर पायाभूत सुविधांचं मोठं नुकसान झालं. दुर्गम आणि पर्वतीय भाग असल्याने बचाव आणि पाहणी पथकांना घटनास्थळी पोहोचण्यात मोठ्या अडचणी येत आहेत. मात्र, आता चीनचं हेलिकॉप्टर त्या भागात पोहोचलं आहे, जिथून या विध्वंसक पुराची सुरुवात झाल्याचं सांगितलं जात आहे.
चीनचं हेलिकॉप्टर घटनास्थळी; समोर आलं महाप्रलयाचं कारण?
नेपाळ-चीन सीमेवरील अत्यंत दुर्गम भागात नेमकं काय घडलं, याचा शोध घेण्यासाठी हवाई पाहणी करण्यात आली. चीनच्या हेलिकॉप्टरने त्या भागाची पाहणी केली, जिथे हिमनदीचा मोठा भाग तुटल्याचं दिसून येत आहे. या घटनेनंतर मोठ्या प्रमाणात पाणी खालीच्या दिशेने वाहत गेलं आणि त्यासोबत बर्फ, दगड आणि मलबाही वाहून आला.
प्राथमिक माहितीनुसार, हिमनदीतील बर्फ आणि दगडांचा मोठा भाग नदीच्या प्रवाहात अडथळा निर्माण करून तात्पुरता जलसाठा तयार करण्यास कारणीभूत ठरला असावा. त्यानंतर हा नैसर्गिक अडथळा अचानक फुटल्याने मोठ्या वेगाने पाण्याचा प्रवाह खाली आला असण्याची शक्यता आहे.
Related News
सर्वसामान्यांना मोठा झटका! अंड्यांचे दर 20-25 रुपयांपर्यंत जाणार? नेमकं कारण काय?
Nepal Floods: अवघ्या काही सेकंदात घर वाहून गेलं, पुराच्या तडाख्यातून 24 वर्षीय विवेक थरारकपणे बचावला
‘आता तुझी पाळी आहे, तयारीत राहा’; अभिजीत दिपकेंची कुणाला थेट वॉर्निंग?
तरुण वयातच सांधेदुखीचा त्रास? ‘या’ 5 सवयींमुळे पाय होताहेत वेळेआधी म्हातारे!
नेपाळमध्ये महापुराचा हाहाकार! अख्खं मार्केट वाहून गेलं, पाण्यातून फक्त मृतदेहच येत होते; प्रत्यक्षदर्शीने सांगितलं भयंकर वास्तव
28 ऑगस्टला चंद्रग्रहण; रक्षाबंधनाच्या दिवशी नेमकं काय घडणार? भारतासाठी मोठी अपडेट
नेपाळच्या जलप्रलयात महाराष्ट्राचे 80 मानसरोवर पर्यटक अडकले; चौघांशीच संपर्क, गिरीश महाजनांचं मोठं आवाहन
अंकित बलियान हत्या: इन्स्टावर ‘मर्डर मार दे सडक के ऊपर’ गाणं टाकलं, 2 तासांतच गोळ्यांनी घात!
Khelo India: खेळाडूंसाठी देशभरात टॅलेंट हंट! PM मोदींची मोठी घोषणा; 2036 ऑलिम्पिकसाठी खास तयारी
नेपाळमध्ये जलप्रलय, भारत धावला मदतीला; C-17 विमानातून ३७.५ टन मदत रवाना
साखर, डाळ, अंड्यांनंतर आता चिकनही महागणार? श्रावण संपताच खिशाला बसणार मोठा फटका!
चेकबुक वापरणाऱ्यांसाठी मोठी बातमी! 31 डिसेंबरनंतर जुने चेकबुक होणार बाद? जाणून घ्या नवा नियम
याच पाण्याच्या प्रवाहाने पुढे नदीच्या पात्रातील माती, दगड, बर्फ आणि इतर मलबा आपल्यासोबत ओढला. त्यामुळे साध्या पुरापेक्षा हा प्रवाह अधिक विध्वंसक ठरला.
व्हिडीओमध्ये काय दिसतंय?
घटनेशी संबंधित समोर आलेल्या दृश्यांमध्ये हिमनदीच्या बर्फामध्ये मोठं भगदाड पडल्याचं दिसत आहे. या भगदाडातून पाण्याचा प्रचंड प्रवाह बाहेर पडताना दिसतो. पाण्याच्या वेगामुळे बर्फामध्ये खोल दरीसारखा मार्ग तयार झालेला आहे.
विशेष म्हणजे, पाण्याने बर्फाचा मोठा भाग अक्षरशः पोखरून काढल्याचं दृश्य दिसतं. काही ठिकाणी बर्फामध्ये कॅनियनसारखी रचना तयार झालेली दिसते, तर बर्फाच्या थरांमध्ये ‘स्कायलाइट’सारखे मार्गही निर्माण झाले आहेत.
या मार्गातून वाहणारं पाणी काही अंतरानंतर पुन्हा बर्फाच्या थराखाली गायब होताना दिसतं. त्यामुळे या परिसरात हिमनदीखालील पाण्याचा प्रवाह आणि बर्फाची रचना याबाबत अनेक प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
GLOF म्हणजे काय?
या घटनेचा संबंध GLOF म्हणजेच Glacial Lake Outburst Flood शी असण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. मराठीत याला साधारणपणे हिमनदीजन्य तलावाचा अचानक बांध फुटून येणारा महापूर असं म्हणता येईल.
हिमालयासारख्या उंच पर्वतीय प्रदेशात हिमनद्या हळूहळू वितळत गेल्याने त्यांच्या आसपास मोठ्या प्रमाणात पाणी साचून तलाव तयार होतात. या तलावांना अनेकदा बर्फ, माती, दगड किंवा हिमनदीच्या मलब्याचा नैसर्गिक बांध अडवून ठेवतो.
या नैसर्गिक बांधावर पाण्याचा दबाव वाढला किंवा हिमनदीचा एखादा मोठा भाग अचानक तलावात कोसळला, तर बांध कमकुवत होऊन अचानक फुटू शकतो. त्यानंतर तलावातील मोठ्या प्रमाणातील पाणी काही मिनिटांतच किंवा अल्पावधीत खालील दऱ्यांकडे वेगाने धावू शकतं.
या पाण्यासोबत मोठ्या प्रमाणात माती, दगड, बर्फ आणि मलबा वाहत असल्याने त्याची विध्वंसक क्षमता अनेक पटींनी वाढते.
नेपाळमध्ये नेमकं GLOFच झालं का?
महत्त्वाची बाब म्हणजे, नेपाळमधील अधिकाऱ्यांनी अद्याप हा GLOFच होता, असा अंतिम निष्कर्ष जाहीर केलेला नाही. त्यामुळे सध्या GLOF ही एक शक्यता म्हणूनच पाहिली जात आहे.
प्राथमिक तपास आणि उपलब्ध दृश्यांनुसार, बर्फाचा मोठा भाग किंवा भूस्खलनामुळे लेंडे खोला नदीचा प्रवाह अडला असावा. नदीचा प्रवाह अडल्याने त्यामागे काही काळ पाणी साचलं असण्याची शक्यता आहे. त्यानंतर हा तात्पुरता नैसर्गिक अडथळा अचानक फुटल्याने पाणी आणि मलब्याचा मोठा लोंढा खाली आला असावा.
मात्र, काही तज्ज्ञांनी हिमनदीशी संबंधित तलाव अचानक फुटल्याची शक्यताही व्यक्त केली आहे. प्रत्यक्ष घटनास्थळाची अधिक तपासणी, सॅटेलाइट प्रतिमांचं विश्लेषण आणि भौगोलिक अभ्यासानंतरच या घटनेचं नेमकं कारण स्पष्ट होऊ शकणार आहे.
रसुवा जिल्ह्यात मोठं नुकसान
अचानक आलेल्या पुरामुळे रसुवा जिल्ह्यातील अनेक भागांना मोठा फटका बसला. प्रचंड पाण्याच्या प्रवाहासोबत आलेल्या मलब्यामुळे रस्ते आणि पूल बाधित झाले. घरं तसेच स्थानिक पातळीवरील पायाभूत सुविधांचंही नुकसान झालं.
या भागाचा भूभाग अत्यंत डोंगराळ आणि दुर्गम असल्याने मदतकार्य आणि नुकसानीचं प्रत्यक्ष मूल्यांकन करणं आव्हानात्मक ठरत आहे. काही भागांमध्ये रस्ते आणि पूल वाहून गेल्यामुळे जमिनीवरून घटनास्थळी पोहोचण्याचे मार्गही प्रभावित झाले आहेत.
हिमालयातील वाढता धोका?
हिमालयीन भागात हिमनद्यांमध्ये होणारे बदल आणि त्यातून तयार होणारे हिमनदीजन्य तलाव यामुळे GLOFचा धोका हा पर्यावरण आणि आपत्ती व्यवस्थापनाच्या दृष्टीने गंभीर विषय मानला जातो.
अशा घटनांमध्ये पूराचा वेग अत्यंत जास्त असू शकतो. सुरुवातीला एखाद्या छोट्या भागात तयार झालेला पाण्याचा अडथळा काही वेळात फुटला, तर खालील भागातील नदीचं पात्र अचानक प्रचंड पाण्याने भरू शकतं. त्यामुळे पूराच्या मार्गावर असलेल्या गावांना, रस्त्यांना, पुलांना आणि इतर संरचनांना मोठा धोका निर्माण होतो.
नेपाळमधील ताज्या घटनेने पुन्हा एकदा हिमालयातील दुर्गम भागांमध्ये अशा नैसर्गिक आपत्तींच्या निरीक्षणाची आणि पूर्वसूचना यंत्रणेची गरज अधोरेखित केली आहे.
सॅटेलाइट प्रतिमांमधून मिळणार अधिक स्पष्ट माहिती
घटनेच्या मुळाशी पोहोचण्यासाठी सॅटेलाइट प्रतिमा महत्त्वाची भूमिका बजावू शकतात. पुरापूर्वी आणि पुरानंतरच्या प्रतिमांची तुलना केल्यास बर्फाचा कोणता भाग तुटला, नदीचा प्रवाह कुठे अडला, पाण्याचा साठा किती तयार झाला आणि तो कोणत्या मार्गाने बाहेर पडला, याचा अंदाज घेता येऊ शकतो.
त्यामुळे सध्या उपलब्ध माहितीनुसार GLOFची शक्यता नाकारता येत नाही; मात्र त्याला अंतिम कारण मानणंही योग्य ठरणार नाही. तज्ज्ञांचा पुढील अभ्यास आणि अधिकृत तपासातून या महाप्रलयामागचं नेमकं कारण स्पष्ट होण्याची अपेक्षा आहे.
नेपाळमध्ये आलेल्या या पुराने हिमनदी, नदीचा प्रवाह, भूस्खलन आणि अचानक फुटणारे नैसर्गिक जलसाठे यांच्यातील संबंध पुन्हा एकदा जगासमोर आणला आहे. चीनचं हेलिकॉप्टर ज्या भागापर्यंत पोहोचलं आहे, त्या परिसरातील दृश्यांमधून महाप्रलयाची सुरुवात कशी झाली असावी, याची महत्त्वाची माहिती मिळण्याची शक्यता आहे. मात्र, अंतिम निष्कर्षासाठी अधिक वैज्ञानिक तपासाची प्रतीक्षा करावी लागणार आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/nepal-flood-3/
