Tukaram Mundhe: तुकाराम मुंढेंची दूध भेसळीवर नजर; तुमचं दूध Pure आहे की भेसळयुक्त? असं ओळखा
Tukaram Mundhe Action On Milk Adulteration: अन्न व औषध प्रशासन विभागाच्या (FDA) आयुक्तपदाची जबाबदारी तुकाराम मुंढे यांनी स्वीकारल्यानंतर भेसळखोरांविरोधात कारवाईला वेग आला आहे. विविध ठिकाणी धाडी आणि तपासण्या सुरू झाल्याने दूध, खाद्यपदार्थ आणि इतर वस्तूंमधील भेसळीचा मुद्दा पुन्हा चर्चेत आला आहे. दररोज आपल्या घरात येणारं दूध खरंच शुद्ध आहे का, असा प्रश्न आता अनेक ग्राहकांना पडला आहे.
दुधामध्ये भेसळ करून त्याचा रंग, दाटपणा, चव आणि दिसणं नैसर्गिक दुधासारखं करण्याचा प्रयत्न केला जातो. त्यामुळे केवळ दूध पाहून ते शुद्ध आहे की भेसळयुक्त, हे ओळखणं अनेकदा कठीण होतं. मात्र काही प्राथमिक घरगुती निरीक्षणांमधून दुधाबाबत संशय घेता येऊ शकतो.
बाजारातील दुधाच्या भेसळीचा मुद्दा पुन्हा ऐरणीवर
दूध हे रोजच्या आहारातील महत्त्वाचं खाद्यपदार्थ आहे. लहान मुलांपासून ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत अनेक जण नियमितपणे दूध किंवा दुग्धजन्य पदार्थांचे सेवन करतात. त्यामुळे दुधातील भेसळ ही केवळ आर्थिक फसवणूक नसून सार्वजनिक आरोग्याशी संबंधित गंभीर बाब आहे.
Related News
मनोज जरांगेंचा मोठा विजय? सरकारने दिला शब्द; 2-3 दिवसांत प्रमाणपत्रांवर मोठा निर्णय!
मोठा दणका! मुंबईतील रुस्तुमजी क्राऊनच्या 128 फ्लॅटवर महापालिकेचा हातोडा? मंत्र्यांच्याही फ्लॅटचा समावेश
सरकारचा मोठा निर्णय! 4 वर्षांनंतर गव्हाचे पीठ, मैदा आणि रव्याच्या निर्यातीवरील बंदी उठवली
Cabinet Meeting : मंत्रिमंडळ बैठकीत 4 मोठे निर्णय; विद्यार्थ्यांना मिळालं मोठं गिफ्ट!
NEET विद्यार्थिनीची निर्घृण हत्या; पोस्टमॉर्टम रिपोर्टने उडवली खळबळ
58 लाख नोंदी दिल्या, आता कुणबी प्रमाणपत्र द्या; मनोज जरांगे पाटलांची सरकारसमोर थेट अट
रुपाली चाकणकर बदनामी प्रकरणात मोठी कारवाई; दिपाली सय्यद, सुषमा अंधारे यांच्यासह 19 जणांवर गुन्हा
Mumbai : मुंबईत हुंडा छळाच्या तक्रारी वाढल्या; 5.7% वाढ, मात्र हुंडाबळी आणि आत्महत्यांमध्ये मोठी घट
तणाव, चिंता विसरा! शांत-आनंदी जीवनासाठी या 7 जपानी सवयी आजपासूनच अंगीकारा
भाजपच्या 12 सदस्यांच्या पॉवरफुल समितीत फडणवीस? दिल्लीतील हालचालींना वेग
Rahul Gandhi सोबत सेल्फी काढताना तरुणीने अचानक किस केलं; VIDEO तुफान व्हायरल
अमेरिकेशी युद्ध सुरू असताना इराणला सापडला ‘ऊर्जा खजिना’; 7.5 ट्रिलियन क्युबिक फूट गॅसचा साठा
अन्न व औषध प्रशासनाकडून वेळोवेळी दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांचे नमुने तपासले जातात. भेसळ आढळल्यास संबंधितांवर कायदेशीर कारवाई केली जाते. तुकाराम मुंढे यांच्या कार्यकाळात भेसळखोरांविरोधातील कारवाईकडे विशेष लक्ष दिलं जात असल्याने दूध भेसळीचा विषय पुन्हा चर्चेत आला आहे.
कृत्रिम दूध म्हणजे नेमकं काय?
नैसर्गिक दुधामध्ये पाणी, फॅट, प्रथिने, लॅक्टोज, खनिजे आणि इतर नैसर्गिक घटक असतात. भेसळयुक्त किंवा कृत्रिम पद्धतीने तयार केलेल्या दुधामध्ये नैसर्गिक घटकांची नक्कल करण्यासाठी वेगवेगळे पदार्थ वापरले जाऊ शकतात.
काही प्रकरणांमध्ये पाणी हा मुख्य घटक ठेवून त्यामध्ये दूधासारखा रंग, दाटपणा, फेस आणि चव आणण्यासाठी विविध पदार्थ मिसळले जातात. तेल किंवा वनस्पतीजन्य चरबीचा वापर करून दुधातील फॅटसारखा परिणाम निर्माण करण्याचा प्रयत्न होऊ शकतो.
दूध आणि तेल एकत्र मिसळण्यासाठी काही ठिकाणी डिटर्जंटसारख्या पदार्थांचा गैरवापर केल्याची प्रकरणेही समोर आली आहेत. तसेच दुधाला दाटपणा आणण्यासाठी स्टार्च किंवा इतर पदार्थ वापरले जाऊ शकतात.
युरिया, डिटर्जंटसारख्या पदार्थांमुळे धोका
भेसळयुक्त दुधामध्ये काही वेळा युरिया किंवा इतर नायट्रोजनयुक्त पदार्थांचा गैरवापर केल्याचे अहवाल समोर आले आहेत. अशा पदार्थांचा खाद्यपदार्थात अनधिकृत वापर आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतो.
त्याचप्रमाणे डिटर्जंट किंवा औद्योगिक दर्जाचे पदार्थ अन्नासाठी वापरणे अत्यंत घातक आहे. अशा पदार्थांचे सेवन केल्यास पचनसंस्थेवर परिणाम होण्यापासून इतर आरोग्यविषयक समस्या निर्माण होण्याची शक्यता असते.
म्हणूनच केवळ दूध पांढरं आणि दाट दिसतंय म्हणून ते सुरक्षित आहे, असं समजणं योग्य नाही.
दूध Pure आहे की भेसळयुक्त? घरच्या घरी कशी प्राथमिक तपासणी कराल?
दुधाची शुद्धता तपासण्यासाठी काही प्राथमिक घरगुती चाचण्यांची माहिती सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात फिरते. त्यापैकी एक सोपी पद्धत म्हणजे गुळगुळीत पृष्ठभागावर दुधाचा थेंब टाकून त्याचा प्रवाह पाहणे.
गुळगुळीत पृष्ठभागावरील थेंबाची चाचणी
लाकूड, काच किंवा फरशीसारख्या गुळगुळीत पृष्ठभागावर दुधाचा एक थेंब टाका. त्यानंतर पृष्ठभाग किंचित तिरपा करा.
दूध हळूहळू खाली सरकत असताना मागे पांढऱ्या रंगाची रेषा किंवा डाग राहतो का, हे पाहता येते. दुसरीकडे अतिशय पातळ द्रव असल्यास तो पटकन वाहून जाऊ शकतो आणि मागे फारसा थर दिसत नाही.
मात्र ही चाचणी केवळ प्राथमिक अंदाजासाठी आहे. या एका चाचणीच्या आधारावर दूध 100 टक्के शुद्ध किंवा भेसळयुक्त असल्याचा निष्कर्ष काढता येत नाही. दुधातील विशिष्ट भेसळ शोधण्यासाठी प्रयोगशाळेतील अधिकृत तपासणी आवश्यक असते.
दूध तपासताना ग्राहकांनी काय काळजी घ्यावी?
दूध खरेदी करताना पॅकेटवरील उत्पादनाची माहिती, उत्पादन तारीख, एक्सपायरी किंवा वापरण्याची अंतिम तारीख, कंपनीचे नाव आणि पॅकेजिंगची स्थिती तपासणे महत्त्वाचे आहे.
पॅकेट फुगलेले, गळत असलेले किंवा खराब स्थितीत असल्यास ते दूध घेणे टाळावे. उघडं दूध घेत असल्यास त्याचा वास, रंग आणि चव यामध्ये असामान्य बदल जाणवत आहे का, याकडेही लक्ष द्यावे.
संशयास्पद दूध आढळल्यास ते सेवन करण्याऐवजी संबंधित अन्न सुरक्षा यंत्रणेकडे तक्रार करणे अधिक योग्य ठरते.
भेसळयुक्त दूध आढळल्यास काय कराल?
दुधामध्ये भेसळ असल्याचा संशय असल्यास केवळ सोशल मीडियावर माहिती शेअर करण्यापेक्षा अधिकृत यंत्रणेकडे तक्रार करणे महत्त्वाचे आहे. कारण प्रयोगशाळेतील तपासणीतच कोणता पदार्थ मिसळला आहे आणि दूध खाद्यपदार्थ म्हणून सुरक्षित आहे की नाही, याची खात्री करता येते.
तुकाराम मुंढे यांच्या नेतृत्वाखाली FDA कडून भेसळखोरांविरोधात कारवाईचा वेग वाढत असल्याने ग्राहकांनीही जागरूक राहण्याची गरज आहे. दूध हा रोजच्या आहाराचा भाग असल्याने त्याची गुणवत्ता तपासणे आणि संशयास्पद प्रकाराची माहिती प्रशासनापर्यंत पोहोचवणे ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे.
दूध शुद्ध आहे की नाही, हे केवळ त्याचा रंग, दाटपणा किंवा घरगुती चाचणी पाहून निश्चित करता येत नाही. काही प्राथमिक चाचण्यांमधून संशय निर्माण होऊ शकतो; मात्र अंतिम निष्कर्षासाठी अधिकृत प्रयोगशाळा तपासणीच विश्वासार्ह ठरते.
त्यामुळे “दूध Pure आहे का?” हा प्रश्न प्रत्येक ग्राहकाने विचारण्याची गरज आहे. भेसळखोरांवर प्रशासनाने कारवाई करणं जितकं महत्त्वाचं आहे, तितकंच ग्राहकांनी जागरूक राहणंही आवश्यक आहे. सुरक्षित आणि दर्जेदार दूध मिळणं हा ग्राहकांचा हक्क आहे, तर भेसळ रोखण्यासाठी प्रशासनाला सहकार्य करणं ही समाजाची सामूहिक जबाबदारी आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/pratap-sarnaik/
