Shiv Sena Symbol Case : शिवसेना कुणाची? आज कपिल सिब्बल यांची फायनल बॅटिंग; कोणते अस्त्र काढणार?
शिवसेना आणि धनुष्यबाण चिन्हावरून सुरू असलेल्या न्यायालयीन लढाईत आजचा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे. सर्वोच्च न्यायालयात ठाकरे गटाची बाजू मांडणारे ज्येष्ठ वकील कपिल सिब्बल आज अंतिम युक्तिवाद करणार आहेत. गेल्या आठवडाभरापासून सिब्बल यांनी शिवसेनेतील फूट, आमदारांची अपात्रता, पक्षाची घटना, निवडणूक आयोगाचे अधिकार आणि विधानसभा अध्यक्षांच्या निर्णयावर जोरदार युक्तिवाद केला आहे. त्यामुळे आजच्या अंतिम युक्तिवादात सिब्बल कोणता महत्त्वाचा मुद्दा मांडतात, याकडे राजकीय वर्तुळासह संपूर्ण महाराष्ट्राचे लक्ष लागले आहे.
शिवसेना कुणाची आणि धनुष्यबाण हे निवडणूक चिन्ह नेमके कोणाचे, हा प्रश्न केवळ राजकीय नसून त्याला घटनात्मक आणि कायदेशीर महत्त्वही आहे. त्यामुळे सर्वोच्च न्यायालयातील सुनावणीवर शिवसेनेच्या दोन्ही गटांचे भवितव्य मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. आज सिब्बल यांच्या युक्तिवादानंतर शिंदे गटाच्या वतीने युक्तिवाद सुरू होणार असल्याने ठाकरे गटाकडून शेवटच्या दिवशी कोणते मुद्दे मांडले जातात, हे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
शिवसेना : सर्वोच्च न्यायालयात कोणत्या खंडपीठासमोर सुनावणी?
शिवसेना प्रकरणाची सुनावणी सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश सूर्यकांत, न्यायमूर्ती व्ही. मोहना आणि न्यायमूर्ती जॉयमाला बागची यांच्या खंडपीठासमोर सुरू आहे. गेल्या काही दिवसांपासून कपिल सिब्बल ठाकरे गटाची बाजू मांडत आहेत. त्यांच्या युक्तिवादामध्ये शिवसेनेतील फूट नेमकी कधी आणि कशी झाली, आमदारांच्या अपात्रतेचा प्रश्न कसा हाताळला गेला आणि त्यानंतर पक्षाचे नेतृत्व व निवडणूक चिन्हाबाबत कोणते निर्णय झाले, यावर विशेष भर देण्यात आला.
Related News
सिब्बल यांच्या युक्तिवादात केवळ विधानसभा अध्यक्षांच्या निर्णयावरच प्रश्न उपस्थित करण्यात आले नाहीत, तर निवडणूक आयोगाच्या भूमिकेवरही आक्षेप घेण्यात आला आहे. त्यामुळे आजच्या अंतिम युक्तिवादात या सर्व मुद्द्यांची सांगड घालून ठाकरे गटाची बाजू आणखी मजबूत करण्याचा प्रयत्न होण्याची शक्यता आहे.
सिब्बल यांचा चार मुद्द्यांवर मुख्य भर
कपिल सिब्बल यांनी आतापर्यंतच्या युक्तिवादात चार प्रमुख मुद्द्यांना विशेष महत्त्व दिले आहे. यामध्ये आमदारांची अपात्रता, शिवसेनेची पक्षघटना, निवडणूक आयोगाचे अधिकार आणि विधानसभा अध्यक्षांचे कार्यक्षेत्र या चार मुद्द्यांचा समावेश आहे.
ठाकरे गटाच्या मते, शिवसेनेत झालेली फूट ही केवळ विधिमंडळातील फूट नव्हती. पक्षाच्या संघटनात्मक रचनेचा विचार न करता केवळ आमदारांच्या संख्येच्या आधारे पक्षावर दावा करता येणार नाही, असा युक्तिवाद सिब्बल यांनी केल्याचे सांगितले जाते.
याचबरोबर आमदारांच्या अपात्रतेचा प्रश्न प्रलंबित असताना त्याच आमदारांच्या संख्येचा आधार घेऊन पक्षाच्या नेतृत्वाबाबत किंवा निवडणूक चिन्हाबाबत निर्णय घेणे कितपत योग्य होते, हा प्रश्नही सिब्बल यांनी उपस्थित केला आहे.
सुरतपासून सुरू झालेल्या घडामोडींचा दाखला
शिवसेनेतील बंडखोर आमदार सुरतला गेल्यानंतर ठाकरे गटाने त्यांच्यावर अपात्रतेची कारवाई करण्यासाठी पत्र दिले होते, असा मुद्दा सिब्बल यांनी न्यायालयाच्या निदर्शनास आणून दिला. मात्र या कारवाईचा प्रश्न प्रलंबित असतानाच पुढील राजकीय आणि घटनात्मक घडामोडी घडल्या.
सिब्बल यांच्या युक्तिवादानुसार, विधिमंडळातील एका गटाच्या संख्येवर आधारित घडामोडींना पक्षातील फूट म्हणून पाहण्यात आले. त्यानंतर निर्माण झालेल्या परिस्थितीत ठाकरे गटाच्या हातातून पक्ष आणि धनुष्यबाण चिन्ह गेले. त्यामुळे अपात्रतेचा प्रश्न आणि पक्षाच्या मालकीचा प्रश्न एकमेकांशी जोडला गेला आहे, असा ठाकरे गटाचा युक्तिवाद आहे.
विधानसभा अध्यक्षांच्या भूमिकेवर सिब्बलांचा थेट सवाल
कालच्या सुनावणीत कपिल सिब्बल यांनी विधानसभा अध्यक्षांच्या अधिकारक्षेत्रावर विशेष भर दिला. अध्यक्षांनी आपल्या घटनात्मक अधिकारांच्या पलीकडे जाऊन निर्णय घेतल्याचा दावा त्यांनी केला. दहाव्या अनुसूचीतील तरतुदींचा योग्य अर्थ लावण्यात आला नाही, असा आक्षेपही ठाकरे गटाकडून घेण्यात आला.
विधिमंडळातील फूट आणि संघटनात्मक फूट यामध्ये फरक असताना दोन्ही गोष्टी एकच मानल्या गेल्या, असा सिब्बल यांचा युक्तिवाद आहे. विधानसभा अध्यक्षांच्या निर्णयाचा पुढे निवडणूक आयोगाच्या निर्णयावर परिणाम झाला आणि अखेर शिंदे गटाला पक्षाचे नाव व धनुष्यबाण चिन्ह मिळाले, असा घटनाक्रमही त्यांनी न्यायालयासमोर मांडला.
भरत गोगावले यांच्या व्हीपवरही प्रश्न
सुनावणीदरम्यान भरत गोगावले यांची प्रतोद म्हणून नियुक्ती आणि त्यानंतरच्या व्हीपचा मुद्दाही चर्चेत आला. आधीच शिवसेनेचा प्रतोद अस्तित्वात असताना कोणत्या कायदेशीर आधारावर नवीन प्रतोदाची नियुक्ती करण्यात आली, असा सवाल सिब्बल यांनी उपस्थित केला.
हा मुद्दा ठाकरे गटाच्या पुढील युक्तिवादातही महत्त्वाचा ठरू शकतो. कारण प्रतोदाची नियुक्ती, व्हीप आणि आमदारांची अपात्रता या सर्व बाबी परस्परांशी संबंधित आहेत. त्यामुळे अंतिम युक्तिवादात या मुद्द्यांची घटनात्मक चौकट स्पष्ट करण्याचा प्रयत्न सिब्बल करू शकतात.
समाजवादी पार्टी, सुभाष देसाई प्रकरणांचा दाखला
कपिल सिब्बल यांनी आपल्या युक्तिवादाला बळ देण्यासाठी यापूर्वी विविध न्यायालयीन प्रकरणांचा दाखला दिला आहे. समाजवादी पार्टीतील फूट तसेच सुभाष देसाई प्रकरणाचा संदर्भ देत पक्षातील संघटनात्मक रचना आणि विधिमंडळातील संख्याबळ यामधील फरक अधोरेखित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.
त्यामुळे आजच्या अंतिम युक्तिवादात सिब्बल आणखी एखाद्या महत्त्वाच्या न्यायालयीन निर्णयाचा दाखला देतात का, याकडे लक्ष लागले आहे. एखाद्या जुन्या निकालाच्या आधारे शिवसेना प्रकरणातील घटनात्मक प्रश्नाला नवा आधार देण्याचा प्रयत्न झाल्यास सुनावणीला वेगळे वळण मिळू शकते.
आज सिब्बल कोणते ‘अस्त्र’ काढणार?
आज सिब्बल यांचा अंतिम युक्तिवाद असल्याने ठाकरे गटाकडून आतापर्यंत मांडलेल्या सर्व मुद्द्यांचा एकत्रित आढावा घेतला जाण्याची शक्यता आहे. अपात्र आमदारांच्या संख्येचा आधार, पक्षाची घटना, विधानसभा अध्यक्षांचा अधिकार आणि निवडणूक आयोगाची भूमिका या मुद्द्यांना एकाच घटनात्मक चौकटीत मांडण्याचा प्रयत्न होऊ शकतो.
विशेष म्हणजे सिब्बल एखादा महत्त्वाचा न्यायालयीन संदर्भ देऊन आपल्या आधीच्या युक्तिवादाला निर्णायक आधार देतात का, हा मोठा प्रश्न आहे. त्यामुळे आजच्या सुनावणीत कोणता ‘ट्विस्ट’ येतो, याबाबत उत्सुकता निर्माण झाली आहे.
आता शिंदे गटाच्या वकिलांची कसोटी
कपिल सिब्बल यांचा युक्तिवाद संपल्यानंतर शिंदे गटाच्या वतीने वकील आपली बाजू मांडणार आहेत. ठाकरे गटाने उपस्थित केलेल्या चार प्रमुख मुद्द्यांना शिंदे गटाचे वकील कशा पद्धतीने प्रत्युत्तर देतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
विशेषतः विधानसभा अध्यक्षांचा निर्णय, निवडणूक आयोगाचे अधिकार, पक्षातील संघटनात्मक बहुमत आणि आमदारांच्या अपात्रतेचा प्रश्न यावर शिंदे गटाची भूमिका काय असणार, याकडे लक्ष आहे. दोन्ही बाजूंचे युक्तिवाद पूर्ण झाल्यानंतर सर्वोच्च न्यायालय या संपूर्ण प्रकरणातील घटनात्मक आणि कायदेशीर मुद्द्यांचा विचार करणार आहे.
शिवसेना आणि धनुष्यबाणाचा अंतिम फैसला कधी?
शिवसेना शिवसेना कुणाची आणि धनुष्यबाण चिन्हावर अंतिम अधिकार कोणाचा, याचा निकाल महाराष्ट्राच्या राजकारणासाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे. त्यामुळे आजचा सिब्बल यांचा अंतिम युक्तिवाद हा या संपूर्ण न्यायालयीन लढाईतील महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
आता सिब्बल अंतिम दिवशी कोणते मुद्दे मांडतात, कोणता न्यायालयीन दाखला देतात आणि ठाकरे गटाची बाजू कोणत्या घटनात्मक आधारावर निर्णायकपणे मांडतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. त्यानंतर शिंदे गटाच्या वकिलांच्या युक्तिवादाला सुरुवात होईल. त्यामुळे आजची सुनावणी केवळ कायदेशीरच नव्हे, तर महाराष्ट्राच्या राजकारणाच्या दृष्टीनेही अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.
