जगाला ज्याची भीती तेच होतंय! व्लादिमीर पुतिन यांनी उचललं घातक पाऊल; आता नाटोची वाट लागणार?
रशिया-युक्रेन युद्धाचा भडका अद्याप कायम असतानाच जगाच्या चिंतेत आणखी भर पडली आहे. अमेरिकेच्या गुप्तचर यंत्रणेकडून रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांच्या पुढील रणनीतीबाबत धक्कादायक इशारा देण्यात आल्याचे वृत्त समोर आले आहे. रशिया नाटो देशांची ताकद आणि एकता तपासण्यासाठी मर्यादित स्वरूपाची कारवाई करू शकतो, असा दावा या अहवालांच्या आधारे केला जात आहे. त्यामुळे युरोपमध्ये पुन्हा मोठ्या युद्धाची भीती निर्माण झाली आहे.
रशिया-युक्रेन युद्धानंतर आता नाटोवर संकट?
रशिया आणि युक्रेन यांच्यातील युद्धाला बराच काळ उलटला असला तरी संघर्ष अद्याप संपलेला नाही. या युद्धामुळे केवळ रशिया आणि युक्रेनच नाही, तर संपूर्ण युरोप आणि जागतिक अर्थव्यवस्थेवर परिणाम झाला आहे. अशातच इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्ष काहीसा शांत होत असताना रशिया आणि नाटो यांच्यातील संभाव्य संघर्षाची चर्चा सुरू झाली आहे.
अमेरिकेच्या गुप्तचर संस्थांच्या ताज्या मूल्यांकनाचा हवाला देत रशिया नाटो सदस्य देशांच्या एकतेची परीक्षा घेऊ शकतो, असा इशारा देण्यात आल्याचे वृत्त आहे. विशेष म्हणजे, या कारवाईचा उद्देश थेट सर्वंकष युद्ध सुरू करणे नसून नाटोची प्रतिक्रिया किती तीव्र आणि एकसंध असते, हे तपासणे असू शकते, असे सांगितले जात आहे.
Related News
6 चेंडूत 6 धावा..! दोन विकेट घेत गोलंदाजाने सामना फिरवला, पण शेवटची एक चूक अन् विजय हातातून गेला
Thalapathy Vijay : शेवटी ज्याची भीती होती तेच घडलं; थलपती विजय यांना मोठा झटका, 37 खासदारांची दांडी!
LPG eKYC Alert! 16 ऑगस्टपर्यंत ई-केवायसी करा, नाहीतर गॅस सिलेंडरवर येणार संकट?
राघव चड्ढा थेट मोदींच्या भेटीला; भाजपमध्ये मिळणार मोठी जबाबदारी? पंजाबमध्ये चर्चांना उधाण
Aadhaar App PIN विसरलात? चिंता नको! ‘या’ 5 स्टेप्स फॉलो करून घरबसल्या करा नवीन PIN सेट
100 टक्के टॅरिफ लावणे अमेरिकेसाठीच आत्मघाती! ट्रम्प यांच्या निर्णयाला अमेरिकेतूनच विरोध
Amazing Facts : अमेरिकेत घरांच्या छतावर पाण्याची टाकी का नसते? कारण जाणून तुम्हीही व्हाल हैराण!
नोकरीसाठी पोर्तुगालला गेली, तिथे जाताच विकून टाकलं; नागपूरच्या महिलेवर लैंगिक अत्याचाराचा आरोप
जर हा अंदाज खरा ठरला, तर रशिया-नाटो संघर्षाची शक्यता जगासाठी मोठे संकट ठरू शकते.
पुतिन यांची पुढची चाल कोणत्या देशांच्या दिशेने?
अमेरिकेच्या गुप्तचर अहवालांमध्ये रशियाकडून पूर्व युरोपातील काही नाटो देशांना लक्ष्य करण्याची शक्यता व्यक्त केली जात असल्याचे वृत्त आहे. त्यामध्ये लाटविया, लिथुआनिया, एस्टोनिया आणि पोलंड यांचा उल्लेख केला जात आहे.
हे सर्व देश नाटोचे सदस्य आहेत. त्यामुळे यापैकी कोणत्याही देशावर लष्करी हल्ला झाल्यास परिस्थिती अत्यंत गंभीर बनू शकते.
नाटोच्या कलम 5 नुसार, एका सदस्य देशावर झालेला सशस्त्र हल्ला हा संपूर्ण संघटनेवर झालेला हल्ला मानला जाऊ शकतो. त्यामुळे रशियाने नाटोच्या एखाद्या सदस्यावर थेट लष्करी कारवाई केली, तर अमेरिका आणि इतर नाटो देशांना प्रतिक्रिया देण्याचा मोठा दबाव निर्माण होऊ शकतो.
याच कारणामुळे रशियाकडून होणाऱ्या संभाव्य कारवाईकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
सायबर हल्ल्यापासून लष्करी घुसखोरीपर्यंत पर्याय?
गुप्तचर अहवालांचा हवाला देणाऱ्या वृत्तांनुसार, रशिया नाटो देशांविरोधात अनेक प्रकारच्या कारवायांचा विचार करू शकतो. यामध्ये सायबर हल्ले, पायाभूत सुविधांवर हल्ले, गुप्त कारवाया किंवा मर्यादित लष्करी घुसखोरी यांसारख्या पर्यायांचा समावेश असू शकतो.
अशा प्रकारची मर्यादित कारवाई झाल्यास नाटो देशांची प्रतिक्रिया काय असेल, हे रशिया तपासू शकतो, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला आहे.
मात्र, अशा कोणत्याही कारवाईचा परिणाम अपेक्षेपेक्षा मोठा होण्याची शक्यता आहे. कारण नाटोच्या एखाद्या सदस्यावर झालेली कारवाई इतर सदस्यांना लष्करीदृष्ट्या सक्रिय होण्यास भाग पाडू शकते.
अमेरिकेचा शस्त्रसाठा कमी; नाटोची चिंता वाढली
या संपूर्ण प्रकरणात आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे अमेरिकेचा शस्त्रसाठा. इराणसोबतच्या संघर्षादरम्यान अमेरिकेने मोठ्या प्रमाणात क्षेपणास्त्र आणि संरक्षण प्रणालींचा वापर केल्याचे सांगितले जात आहे.
अमेरिकेने THAAD क्षेपणास्त्र इंटरसेप्टर्सपैकी मोठ्या प्रमाणात साठा वापरल्याचा दावा करण्यात आला आहे. त्याचबरोबर पॅट्रियट हवाई संरक्षण प्रणालीच्या क्षेपणास्त्र साठ्यावरही परिणाम झाल्याचे वृत्त आहे.
अमेरिका ही नाटोमधील सर्वात शक्तिशाली लष्करी ताकद मानली जाते. त्यामुळे अमेरिकेच्या संरक्षण साठ्यावर ताण निर्माण झाल्यास त्याचा परिणाम नाटोच्या एकूण लष्करी तयारीवर होऊ शकतो.
याच पार्श्वभूमीवर रशियाने नाटोच्या क्षमतेची परीक्षा घेण्याचा प्रयत्न केल्यास परिस्थिती आणखी गुंतागुंतीची होऊ शकते.
रशियावर दबाव वाढवण्यासाठी नाटोकडून मोठे निर्णय
रशिया-युक्रेन युद्ध सुरू झाल्यापासून नाटो आणि पाश्चिमात्य देशांनी रशियावर आर्थिक आणि राजनैतिक दबाव वाढवला आहे. रशियावर विविध निर्बंध लादण्यात आले असून त्याच्या अर्थव्यवस्थेला आणि युद्धक्षमता कमी करण्यासाठी अनेक उपाय केले जात आहेत.
रशियाकडून तेल खरेदी करणाऱ्या देशांवरही दबाव वाढवण्याचा प्रयत्न होत आहे. त्यामुळे रशिया आणि पाश्चिमात्य देशांमधील संघर्ष केवळ रणांगणापुरता मर्यादित राहिलेला नाही.
आर्थिक निर्बंध, ऊर्जा राजकारण, सायबर युद्ध आणि लष्करी मदत या सर्वच आघाड्यांवर संघर्ष सुरू आहे.
रशिया-नाटो संघर्ष झाला तर काय होईल?
जर रशिया आणि नाटो यांच्यात थेट लष्करी संघर्ष सुरू झाला, तर त्याचे परिणाम रशिया-युक्रेन युद्धापेक्षा कितीतरी पटीने गंभीर असू शकतात.
नाटोमध्ये अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स, जर्मनी, पोलंड यांसह अनेक शक्तिशाली देशांचा समावेश आहे. दुसरीकडे रशियाकडे मोठी लष्करी ताकद आणि अण्वस्त्रांचा साठा आहे.
त्यामुळे दोन्ही बाजूंमध्ये थेट युद्ध झाल्यास युरोपमधील संघर्ष जागतिक पातळीवरील संकटात बदलण्याची भीती आहे. विशेषतः अण्वस्त्रसज्ज देशांमध्ये थेट संघर्ष झाल्यास त्याचे परिणाम अत्यंत विनाशकारी ठरू शकतात.
अमेरिकेची भूमिका पुन्हा चर्चेत
युक्रेन आणि रशिया युद्धात अमेरिका महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. युक्रेनला लष्करी आणि आर्थिक मदत देण्यासोबतच युद्ध थांबवण्यासाठी राजनैतिक प्रयत्नही सुरू आहेत.
मात्र, अमेरिकेच्या भूमिकेवर रशियाकडून सातत्याने टीका केली जाते. अमेरिकेने संघर्ष अधिक वाढवला आणि त्यानंतर शांततेच्या प्रयत्नांची भूमिका घेतली, असा आरोप रशियाकडून केला जातो.
आता अमेरिकेच्या गुप्तचर संस्थेकडून रशियाच्या संभाव्य पुढील हालचालींबाबत इशारा दिल्याने वॉशिंग्टन आणि मॉस्कोमधील तणाव आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
जगाचे लक्ष पुतिन यांच्या पुढील निर्णयाकडे
सध्या रशिया नाटोच्या एखाद्या सदस्य देशावर हल्ला करणार असल्याची कोणतीही निश्चित घोषणा झालेली नाही. त्यामुळे गुप्तचर अहवालातील अंदाज आणि प्रत्यक्ष घडामोडी यामध्ये फरक असू शकतो.
मात्र, रशिया-युक्रेन युद्ध अद्याप सुरू असताना नाटो आणि रशिया यांच्यातील तणाव वाढणे ही जगासाठी नक्कीच चिंतेची बाब आहे.
पुतिन यांच्या पुढील हालचाली काय असतील, नाटो त्याला कसा प्रतिसाद देईल आणि अमेरिका अशा परिस्थितीत कोणती भूमिका घेईल, याकडे आता संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे. संघर्षाची ठिणगी पडल्यास ती केवळ युरोपपुरती मर्यादित राहील की जागतिक संकटाचे रूप घेईल, हा सर्वात मोठा प्रश्न आहे.
