थायरॉईडचा तरुणांनाच नाही तर लहान मुलांवरही होतोय परिणाम; पालकांनो ‘या’ लक्षणांकडे अजिबात करू नका दुर्लक्ष
आजच्या बदलत्या जीवनशैलीचा परिणाम केवळ मोठ्यांच्या आरोग्यावरच होत नाही, तर लहान मुलांच्या आरोग्यावरही होताना दिसत आहे. मुलांमध्ये वाढणारे वजन, सततचा थकवा, अभ्यासात लक्ष न लागणे यांसारख्या समस्यांकडे अनेकदा पालकांकडून दुर्लक्ष केले जाते. मात्र, काही वेळा ही लक्षणे थायरॉईडच्या समस्येशी संबंधित असू शकतात. त्यामुळे मुलांच्या आरोग्यात अचानक बदल जाणवत असल्यास पालकांनी त्याकडे गांभीर्याने पाहणे गरजेचे आहे.
थायरॉईड ही गळ्याच्या पुढील भागात असलेली एक महत्त्वाची ग्रंथी आहे. ही ग्रंथी शरीरातील चयापचय, ऊर्जा, वाढ आणि विकासासाठी आवश्यक असलेले हार्मोन्स तयार करते. विशेषतः लहान मुलांच्या शारीरिक वाढीसोबतच मेंदूच्या विकासासाठीही थायरॉईड हार्मोन्स महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
अनेकांना थायरॉईडचा त्रास म्हणजे केवळ मोठ्या व्यक्तींना होणारी समस्या वाटते. मात्र, लहान मुलांनाही हायपोथायरॉईडीझमसह थायरॉईडशी संबंधित समस्या होऊ शकतात. त्यामुळे मुलांमध्ये दिसणाऱ्या काही विशिष्ट लक्षणांकडे पालकांनी दुर्लक्ष न करता तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
Related News
JSW ची भारतीय ऑटो मार्केटमध्ये धमाकेदार एन्ट्री! 5 नव्या SUVs मुळे Creta, Thar, Fortunerची वाढणार डोकेदुखी
मुख्यमंत्री फडणवीसांच्या हस्ते 1000 मुलींना सुकन्या समृद्धीचे धनादेश; दरवर्षी 20 हजार, 10 वर्षे सरकार भरणार पैसे
मेनोपॉजमध्ये महिलांनी आहाराची काळजी घ्या! हाडे, हृदय आणि हार्मोन्ससाठी ‘हे’ पदार्थ ठरतील फायदेशीर
सकाळची सुरुवात करा मूठभर अक्रोडांनी; हृदयापासून मेंदूपर्यंत मिळतील ‘हे’ 5 जबरदस्त फायदे
Saurav Das: 25 वर्षांच्या तरुणीच्या मागे पोलीस हात धुवून लागले; सौरव दास भडकला, म्हणाला ‘तुम्ही आधी…’
मोठी बातमी! तुकाराम मुंडेंना हायकोर्टाचा दणका; FDA समोर आता फक्त दोनच पर्याय
RBI चा मोठा ‘मास्टरस्ट्रोक’! ₹3 कोटींपेक्षा जास्त ठेवींवर व्याजदर ठरवण्याची बँकांना मुभा
TVS Price Hike: जुपिटर-रेडरच्या किमती वाढल्या, पण एनटॉर्क 125 झाली स्वस्त; पाहा नवीन दर
Doctor Doom ची बाईक बाजारात! TVS Raider 125 चं भन्नाट स्पेशल एडिशन लाँच; किंमत ऐकून व्हाल खुश
भिवंडीत मध्यरात्री काळाचा घाला! चार मजली इमारत पत्त्याच्या बंगल्यासारखी कोसळली, 9 जणांचा मृत्यू
‘भांडण कसं करतात ते दाखवतो’; 8 वर्षांच्या विद्यार्थ्याचा गळा दाबला, हाताचा चावा घेतला
लहान मुलांना थायरॉईडचा त्रास होऊ शकतो का?
होय. लहान मुलांनाही थायरॉईडची समस्या होऊ शकते. त्यामध्ये हायपोथायरॉईडीझम ही एक महत्त्वाची समस्या आहे. या स्थितीत थायरॉईड ग्रंथी शरीराच्या गरजेइतके हार्मोन्स तयार करत नाही.
थायरॉईड हार्मोन्स कमी झाल्यास शरीरातील अनेक प्रक्रिया मंदावू शकतात. याचा परिणाम मुलांच्या वाढीवर, ऊर्जा पातळीवर, शिकण्याच्या क्षमतेवर आणि एकूणच विकासावर होऊ शकतो.
बालरोगतज्ज्ञांच्या मते, मुलांमध्ये थायरॉईडची लक्षणे नेहमी स्पष्टपणे दिसतीलच असे नाही. त्यामुळे मुलाच्या दैनंदिन वागण्यात किंवा शारीरिक विकासात अचानक बदल दिसल्यास त्यामागील कारण समजून घेणे महत्त्वाचे ठरते.
मुलाची उंची आणि शारीरिक वाढ मंदावणे
मुलाच्या वयाच्या तुलनेत त्याची उंची अपेक्षित वेगाने वाढत नसेल, तर पालकांनी त्याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे. मुलांच्या वाढीचा वेग अनेक कारणांमुळे कमी होऊ शकतो. त्यामध्ये पोषण, इतर आरोग्य समस्या तसेच हार्मोनल समस्या यांचा समावेश होतो.
थायरॉईड हार्मोन्सचा मुलांच्या वाढीमध्ये महत्त्वाचा सहभाग असल्याने, वाढ खुंटल्याचे किंवा शारीरिक विकासात विलंब जाणवत असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे. काही मुलांमध्ये पौगंडावस्थेची सुरुवात अपेक्षेपेक्षा उशिरा होणेही हार्मोनल समस्यांशी संबंधित असू शकते.
पुरेशी झोप घेऊनही सतत थकवा?
मुलं दिवसभर खेळतात, त्यामुळे त्यांना थकवा जाणवणे सामान्य आहे. मात्र, पुरेशी झोप घेतल्यानंतरही मूल सतत थकलेले दिसत असेल, त्याला कोणत्याही कामात उत्साह वाटत नसेल किंवा नेहमी झोप येत असेल, तर याकडे केवळ आळस म्हणून पाहू नका.
थायरॉईड हार्मोन्स कमी झाल्यास शरीरातील ऊर्जा आणि चयापचयाच्या प्रक्रियेवर परिणाम होऊ शकतो. परिणामी मुलामध्ये सतत थकवा किंवा सुस्ती जाणवू शकते. मात्र, थकवा हे अनेक आजारांचे सामान्य लक्षण असल्याने केवळ या एका लक्षणावरून थायरॉईडचे निदान करता येत नाही.
अभ्यासात लक्ष न लागणे, स्मरणशक्तीवर परिणाम
मुलाच्या अभ्यासातील कामगिरीत अचानक बदल जाणवत असेल, शाळेतील कामावर लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येत असेल किंवा आधी सहज लक्षात राहणाऱ्या गोष्टी विसरल्या जात असतील, तर पालकांनी याकडे लक्ष द्यावे.
थायरॉईड हार्मोन्स मुलांच्या मेंदूच्या विकासासाठी महत्त्वाचे असतात. त्यामुळे हार्मोन्समध्ये असंतुलन असल्यास काही मुलांच्या एकाग्रतेवर किंवा शैक्षणिक कामगिरीवर परिणाम होऊ शकतो.
मात्र, अभ्यासात लक्ष न लागण्यामागे झोपेची कमतरता, ताणतणाव, शैक्षणिक दबाव किंवा इतर कारणेही असू शकतात. त्यामुळे योग्य तपासणीशिवाय निष्कर्ष काढू नये.
अचानक वजन वाढणे हेही असू शकते लक्षण
मुलाच्या आहारात किंवा शारीरिक हालचालींमध्ये विशेष बदल नसताना त्याचे वजन झपाट्याने वाढत असेल, तर पालकांनी त्याकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे.
हायपोथायरॉईडीझममध्ये शरीराचा चयापचयाचा वेग कमी होऊ शकतो. त्यामुळे काही मुलांमध्ये वजन वाढण्याची समस्या दिसू शकते. त्याचबरोबर बद्धकोष्ठतेचा त्रासही जाणवू शकतो.
तथापि, मुलांमध्ये वाढत्या वजनामागे आहार, शारीरिक हालचालींचा अभाव, झोपेची कमतरता आणि इतर अनेक कारणे असू शकतात. त्यामुळे वजन वाढले म्हणजे थायरॉईडच आहे, असा निष्कर्ष काढणे योग्य नाही.
जास्त थंडी वाजणे आणि त्वचा कोरडी होणे
सामान्य तापमानातही मुलाला इतरांपेक्षा जास्त थंडी जाणवत असेल, तर हेही एक लक्षण असू शकते. काही मुलांमध्ये थायरॉईड हार्मोन्स कमी असल्यास थंडीची संवेदनशीलता वाढू शकते.
याशिवाय त्वचा खूप कोरडी होणे, केसांमध्ये बदल जाणवणे किंवा मुलाच्या दैनंदिन ऊर्जेत घट होणे यांसारखी लक्षणेही दिसू शकतात.
मानेजवळ सूज दिसतेय? दुर्लक्ष करू नका
थायरॉईड ग्रंथी गळ्याच्या पुढील भागात असते. काही थायरॉईड विकारांमध्ये या ग्रंथीचा आकार वाढू शकतो आणि मानेच्या पुढील भागात सूज किंवा गाठ दिसू शकते.
मुलाच्या मानेजवळ असामान्य सूज दिसत असल्यास स्वतःहून उपचार करण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. अशा सूजेची अनेक कारणे असू शकतात आणि योग्य तपासणीनंतरच कारण स्पष्ट होऊ शकते.
थायरॉईडचे निदान कसे केले जाते?
मुलामध्ये थायरॉईडची शक्यता वाटत असल्यास डॉक्टर प्रथम त्याची लक्षणे, वाढ, वजन आणि वैद्यकीय इतिहास तपासतात. त्यानंतर गरजेनुसार रक्त तपासणी केली जाऊ शकते.
सामान्यतः थायरॉईडच्या कार्याचे मूल्यांकन करण्यासाठी TSH आणि Free T4 सारख्या चाचण्यांचा वापर केला जातो. मात्र, कोणत्या तपासण्या आवश्यक आहेत हे मुलाच्या लक्षणांनुसार डॉक्टर ठरवतात.
वेळीच निदान झाल्यास योग्य उपचारांच्या मदतीने थायरॉईडची समस्या नियंत्रित ठेवता येते. मुलाच्या वाढीवर आणि विकासावर परिणाम होऊ नये यासाठी नियमित वैद्यकीय तपासणी आणि डॉक्टरांनी सांगितलेल्या उपचारांचे पालन महत्त्वाचे आहे.
पालकांनी काय काळजी घ्यावी?
मुलामध्ये वरीलपैकी एक-दोन लक्षणे दिसली म्हणून लगेच थायरॉईडचा आजार आहे असे समजू नका. मात्र, अनेक लक्षणे एकाच वेळी दिसत असतील, ती काही काळ टिकत असतील किंवा मुलाच्या वाढीमध्ये स्पष्ट बदल जाणवत असेल, तर बालरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
मुलाच्या आहारात पौष्टिक पदार्थांचा समावेश करणे, पुरेशी झोप मिळणे, नियमित शारीरिक हालचाल आणि स्क्रीन टाइमवर नियंत्रण ठेवणे यामुळे एकूण आरोग्य चांगले राखण्यास मदत होते.
थायरॉईड ही केवळ तरुण किंवा प्रौढ व्यक्तींशी संबंधित समस्या नाही. लहान मुलांमध्येही थायरॉईडशी संबंधित विकार होऊ शकतात. त्यामुळे मुलाची वाढ मंदावणे, सतत थकवा, अभ्यासात लक्ष न लागणे, बद्धकोष्ठता, वजनातील असामान्य बदल, जास्त थंडी वाजणे, कोरडी त्वचा किंवा मानेजवळ सूज यांसारख्या लक्षणांकडे पालकांनी दुर्लक्ष करू नये.
महत्त्वाची सूचना: या लक्षणांपैकी कोणतेही लक्षण दिसणे म्हणजे थायरॉईडचा आजार निश्चित आहे असे नाही. योग्य निदानासाठी डॉक्टरांचा सल्ला आणि आवश्यक वैद्यकीय तपासणी करणे महत्त्वाचे आहे.
Read Also : https://ajinkyabharat.com/live-results-of-stress-potavar/
