Donald Trump : युद्ध सुरू असतानाच भारताला मोठा धक्का? चाबहार बंदरावर हल्ल्याच्या दाव्यामुळे खळबळ; चीन-पाकिस्तानला फायदा होणार?
अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर एक मोठी बातमी समोर आली आहे. इराणसोबत सुरू असलेल्या संघर्षादरम्यान अमेरिकेने भारताच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या असलेल्या चाबहार बंदराला लक्ष्य केल्याचा दावा करण्यात येत आहे. या घटनेमुळे भारताच्या रणनीतिक आणि व्यापारी हितांवर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात असून, चीन आणि पाकिस्तानला याचा फायदा होऊ शकतो, अशी चर्चा सुरू झाली आहे.
मध्य पूर्वेतील परिस्थिती गेल्या काही काळापासून अत्यंत तणावपूर्ण बनली आहे. इस्रायल आणि इराणमधील संघर्षानंतर या भागातील परिस्थिती अधिक गंभीर झाली. त्यानंतर अमेरिकेनेही इराणविरोधात कारवाई केल्याने युद्धजन्य परिस्थिती निर्माण झाली. आता पुन्हा एकदा अमेरिका आणि इराणमधील संघर्ष वाढल्याचे चित्र आहे.
या पार्श्वभूमीवर चाबहार बंदराशी संबंधित बातमी समोर आली आहे. भारतासाठी हे बंदर केवळ व्यापाराचे माध्यम नसून, भूराजकीय दृष्टिकोनातूनही अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते.
Related News
पावसाळ्यात मासे खाताय? सावधान! ‘हे’ मासे खाल्ल्यास होऊ शकतो फूड पॉइझनिंगचा धोका
‘सिया संस्कारी आहे असं सांगितलं होतं’; केतनच्या वडिलांचा मित्तल कुटुंबावर गंभीर आरोप, चौकशीची मागणी
तुम्ही पित असलेलं दूध खरंच शुद्ध आहे का? ‘या’ 5 घरगुती चाचण्यांनी लगेच ओळखा भेसळ
साखर विसरा! घरच्या घरी बनवा हेल्दी आणि टेस्टी फ्रूट सोडा, उन्हाळ्यात मिळेल जबरदस्त ताजेपणा
‘अजितदादांनंतर अर्थखातं सांभाळण्याची क्षमता जयंत पाटलांकडे’; सुषमा अंधारे यांचं मोठं वक्तव्य
धाराशिवमध्ये नवा राजकीय ट्विस्ट! ओमराजे निंबाळकर-कैलास पाटील एकाच बॅनरवर, चर्चांना उधाण
Vivek Oberoi : ‘लोकांनी आवाज उठवणं हे लोकशाहीचं लक्षण’; सोनम वांगचुक यांच्या उपोषणावर विवेकचं वक्तव्य चर्चेत
Hasan Mushrif : ‘महायुतीत असं करून चालणार नाही’; अर्थ खात्यावरून हसन मुश्रीफ यांची स्पष्ट भूमिका
जयंत पाटील काय निर्णय घेणार? शिंदे गटाच्या बड्या नेत्याचं सूचक वक्तव्य; म्हणाले, ‘लवकरच कळेल’
चाबहार बंदर भारतासाठी का महत्त्वाचे?
इराणमधील चाबहार बंदर भारताच्या दृष्टीने एक महत्त्वाचा प्रकल्प आहे. पाकिस्तानला वगळून भारताला अफगाणिस्तान आणि मध्य आशियाई देशांशी व्यापार करण्यासाठी या बंदराचा मोठा फायदा होऊ शकतो.
भारताने या बंदराच्या विकासासाठी मोठी गुंतवणूक केली आहे. समुद्री मार्गाने मध्य आशियापर्यंत पोहोचण्यासाठी चाबहार बंदराला पर्यायी मार्ग म्हणून पाहिले जाते.
पाकिस्तानच्या भौगोलिक अडथळ्यामुळे भारताला अफगाणिस्तान आणि मध्य आशियाई देशांशी थेट व्यापार करताना अडचणी येत होत्या. मात्र चाबहार बंदरामुळे या व्यापाराला नवीन मार्ग मिळण्याची शक्यता होती.
अमेरिकेच्या कारवाईचा भारतावर परिणाम?
समोर आलेल्या माहितीनुसार, अमेरिकेकडून चाबहार बंदराला लक्ष्य करण्यात आल्याचा दावा केला जात आहे. या हल्ल्याचे काही फोटोही समोर आल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र या घटनेबाबत अधिकृत स्तरावर किती नुकसान झाले आहे, याची स्पष्ट माहिती अद्याप समोर आलेली नाही.
जर चाबहार बंदराच्या पायाभूत सुविधांचे मोठे नुकसान झाले असेल, तर भारताच्या व्यापार आणि रणनीतिक योजनांवर परिणाम होऊ शकतो. कारण या प्रकल्पाच्या माध्यमातून भारताने मध्य आशियामध्ये आपली उपस्थिती वाढवण्याची योजना आखली होती.
चाबहार बंदरावर परिणाम झाल्यास भारताला पर्यायी मार्ग शोधावे लागू शकतात. तसेच या भागातील सुरक्षा आणि व्यापार व्यवस्थेवरही त्याचा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
चीन आणि पाकिस्तानला कसा होऊ शकतो फायदा?
चाबहार बंदराचे महत्त्व कमी झाल्यास चीन आणि पाकिस्तानला अप्रत्यक्ष फायदा होऊ शकतो, अशी चर्चा सुरू झाली आहे.
चीनचा इराणमध्ये मोठा आर्थिक आणि राजनैतिक प्रभाव आहे. त्यामुळे चाबहार प्रकल्प कमजोर झाल्यास या भागात चीनला आपला प्रभाव वाढवण्याची संधी मिळू शकते.
दुसरीकडे पाकिस्तानमधील ग्वादर बंदर हे चीनच्या सहकार्याने विकसित करण्यात आले आहे. ग्वादर आणि चाबहार बंदरांमधील अंतर सुमारे 170 किलोमीटर असल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे दोन्ही बंदरांमध्ये रणनीतिक स्पर्धा असल्याचे मानले जाते.
चाबहार बंदर यशस्वी झाल्यास पाकिस्तानच्या ग्वादर बंदराचे महत्त्व कमी होऊ शकते, अशी भारताची भूमिका होती. मात्र चाबहारला फटका बसल्यास ग्वादर बंदराला फायदा मिळण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
मध्य पूर्वेतील संघर्षाचा जागतिक व्यापारावर परिणाम
अमेरिका आणि इराणमधील संघर्षाचा परिणाम केवळ त्या दोन देशांपुरता मर्यादित राहत नाही. मध्य पूर्व हा जागतिक ऊर्जा पुरवठ्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. या भागातील अस्थिरतेचा परिणाम तेलाच्या किमती, समुद्री व्यापार आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारावर होऊ शकतो.
युद्धजन्य परिस्थिती वाढल्यास विविध देशांच्या व्यापार मार्गांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे भारतासारख्या मोठ्या अर्थव्यवस्थांनाही या घडामोडींवर लक्ष ठेवावे लागणार आहे.
भारताची रणनीतिक चिंता वाढणार?
चाबहार बंदर भारतासाठी आर्थिक तसेच सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे या प्रकल्पाशी संबंधित कोणतीही अडचण भारतासाठी चिंतेचा विषय ठरू शकते.
भारताने गेल्या काही वर्षांत मध्य आशिया आणि पश्चिम आशियामध्ये आपले संबंध मजबूत करण्यावर भर दिला आहे. चाबहार बंदर हा त्याच धोरणाचा एक महत्त्वाचा भाग आहे.
दरम्यान, अमेरिकेने चाबहार बंदराला लक्ष्य केल्याच्या दाव्यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चा सुरू झाली आहे. या घटनेचे नेमके स्वरूप, नुकसान आणि भविष्यातील परिणाम याबाबत अधिकृत माहिती समोर आल्यानंतरच परिस्थिती स्पष्ट होणार आहे.
सध्या अमेरिका-इराण संघर्षामुळे जागतिक राजकारणात मोठी उलथापालथ सुरू असून, त्याचा भारत, चीन आणि पाकिस्तानसह अनेक देशांच्या हितसंबंधांवर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
