लाडकी बहीण योजनेला मोठा धक्का! पडताळणीनंतर तब्बल 92 लाख लाभार्थी अपात्र; बीड जिल्ह्यात सर्वाधिक नावांची छाटणी
महाराष्ट्र सरकारच्या महत्त्वाकांक्षी ‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ संदर्भात मोठी आणि धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. राज्यातील लाखो महिलांना आर्थिक मदत देण्यासाठी सुरू करण्यात आलेल्या या योजनेत मोठ्या प्रमाणावर पडताळणी आणि ई-केवायसी (e-KYC) प्रक्रिया राबविण्यात आल्यानंतर तब्बल 92 लाखांहून अधिक लाभार्थ्यांची नावे यादीतून वगळण्यात आल्याची माहिती समोर आली आहे. सुरुवातीला सरकारने सुमारे 80 लाख लाभार्थ्यांची नावे कमी होण्याची शक्यता व्यक्त केली होती. मात्र अंतिम पडताळणीनंतर हा आकडा 92 लाखांच्या पुढे गेल्याची चर्चा आहे.
यामुळे अनेक महिलांना पुढील हप्त्याचा लाभ मिळणार नसल्याची शक्यता निर्माण झाली असून राज्यभरात या निर्णयाची मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.
लाडकी बहीण योजनेला मोठा धक्का : पडताळणीनंतर मोठी छाटणी
‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ सुरू झाल्यानंतर मोठ्या संख्येने अर्ज प्राप्त झाले होते. पात्र लाभार्थ्यांपर्यंतच सरकारी मदत पोहोचावी आणि योजनेत पारदर्शकता राहावी, यासाठी सरकारने अर्जांची सखोल पडताळणी करण्याचा निर्णय घेतला.
Related News
यामध्ये ई-केवायसी, उत्पन्नाची माहिती, वयाची पडताळणी, कुटुंबाचा तपशील तसेच इतर शासकीय नोंदींची छाननी करण्यात आली. या प्रक्रियेनंतर नियमांचे पालन न करणाऱ्या किंवा अपात्र ठरणाऱ्या लाखो अर्जदारांची नावे लाभार्थी यादीतून वगळण्यात आल्याचे समोर आले आहे.
मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना : बीड जिल्ह्यात सर्वाधिक लाभार्थी अपात्र
राज्यातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये लाभार्थ्यांची नावे वगळण्यात आली असली तरी बीड जिल्ह्यात सर्वाधिक लाभार्थी अपात्र ठरल्याची माहिती समोर आली आहे.
उपलब्ध माहितीनुसार, एकट्या बीड जिल्ह्यातून सुमारे 28 लाख महिलांची नावे योजनेतून वगळण्यात आली असल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे बीड हा सर्वाधिक लाभार्थी अपात्र ठरलेला जिल्हा ठरला आहे.
दरम्यान, प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की, जर कोणत्याही पात्र महिलेचे नाव चुकून वगळले गेले असेल, तर तिच्या तक्रारीची दखल घेत आवश्यक चौकशी केली जाईल. पात्र लाभार्थ्यांना न्याय मिळावा यासाठी तक्रार निवारणाची प्रक्रियाही उपलब्ध करून दिली जाणार असल्याचे संकेत आहेत.
महिलांना अपात्र ठरण्यामागची प्रमुख कारणे
सरकारने लाभार्थी यादीतील मोठ्या प्रमाणावरील छाटणीमागे काही महत्त्वाची कारणे स्पष्ट केली आहेत. त्यामध्ये सर्वात मोठे कारण म्हणजे ई-केवायसी प्रक्रिया पूर्ण न करणे हे आहे.
योजनेचा लाभ सुरू ठेवण्यासाठी सरकारने सर्व लाभार्थ्यांना ई-केवायसी पूर्ण करणे अनिवार्य केले होते. मात्र अनेक महिलांनी ही प्रक्रिया वेळेत पूर्ण केली नाही. परिणामी त्यांच्या खात्यात पुढील हप्ता जमा होण्यास अडचणी निर्माण झाल्या.
याशिवाय अनेक अर्जदारांनी योजनेच्या पात्रतेसाठी आवश्यक असलेले निकष पूर्ण केले नसल्याचेही पडताळणीत आढळून आले.
उत्पन्नाच्या निकषामुळेही हजारो अर्ज बाद
‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’साठी अर्ज करणाऱ्या लाभार्थी महिलांच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न निश्चित मर्यादेत असणे आवश्यक आहे.
पडताळणीदरम्यान सुमारे 12 लाख महिलांच्या कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न 2.5 लाख रुपयांपेक्षा अधिक असल्याचे समोर आले. त्यामुळे या महिलांना योजनेच्या नियमांनुसार अपात्र ठरविण्यात आले.
सरकारचा उद्देश आर्थिकदृष्ट्या गरजू महिलांपर्यंतच या योजनेचा लाभ पोहोचविण्याचा असल्याने उत्पन्नाच्या निकषाला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे.
वयोमर्यादा ओलांडलेल्या लाभार्थ्यांचीही नावे वगळली
योजनेच्या नियमांनुसार लाभार्थी महिलांसाठी वयोमर्यादाही निश्चित करण्यात आली आहे.
छाननीदरम्यान 4.5 लाखांहून अधिक महिलांचे वय 65 वर्षांपेक्षा जास्त असल्याचे समोर आले. त्यामुळे या महिलांनाही लाभार्थी यादीतून वगळण्यात आले आहे.
वयाच्या निकषाची पडताळणी आधार कार्ड, जन्मनोंद आणि इतर अधिकृत कागदपत्रांच्या आधारे करण्यात आली.
पुरुषांनीही केला योजनेचा लाभ घेण्याचा प्रयत्न
या संपूर्ण पडताळणी प्रक्रियेदरम्यान एक धक्कादायक बाबही समोर आली आहे. महिलांसाठी असलेल्या या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी काही पुरुषांनीही अर्ज केल्याचे उघड झाले आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, सुमारे 14 हजार पुरुषांची नावे लाभार्थी यादीत आढळून आली होती. प्रशासनाने याची सखोल चौकशी केल्यानंतर हे अर्ज तत्काळ बाद करण्यात आले. संबंधित नावे यादीतून वगळण्यात आली असून योजनेचा गैरवापर रोखण्यासाठी पुढील काळात आणखी कठोर पडताळणी केली जाणार असल्याचे सांगितले जात आहे.
लाडकी बहीण योजनेला मोठा धक्का : पात्र महिलांनी काय करावे?
सरकारने स्पष्ट केले आहे की, ज्या महिलांची नावे चुकीच्या पद्धतीने वगळली गेली असतील त्यांनी घाबरून जाण्याची गरज नाही. संबंधित लाभार्थी महिलांनी आवश्यक कागदपत्रांसह संबंधित कार्यालयात किंवा अधिकृत माध्यमातून तक्रार नोंदवावी. पडताळणीनंतर त्या पात्र असल्याचे सिद्ध झाल्यास त्यांना पुन्हा लाभार्थी यादीत समाविष्ट करण्याबाबत निर्णय घेतला जाऊ शकतो.
याशिवाय ज्या महिलांनी अद्याप ई-केवायसी पूर्ण केलेली नाही, त्यांनी ती प्रक्रिया तातडीने पूर्ण करावी, असे आवाहनही प्रशासनाकडून करण्यात येत आहे.
राज्यभरात चर्चेला उधाण
‘मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना’ ही राज्य सरकारची सर्वाधिक चर्चेत असलेली कल्याणकारी योजना मानली जाते. या योजनेद्वारे लाखो महिलांना दरमहा आर्थिक मदत दिली जात असून अनेक कुटुंबांना त्याचा थेट लाभ मिळत आहे.
मात्र आता पडताळणीनंतर तब्बल 92 लाखांहून अधिक लाभार्थी यादीतून वगळण्यात आल्याची माहिती समोर आल्याने राज्यभरात मोठी चर्चा सुरू झाली आहे. विशेषतः बीड जिल्ह्यातील मोठ्या प्रमाणावरील छाटणीमुळे या विषयाकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
आगामी काळात सरकारकडून पात्र लाभार्थ्यांची अंतिम यादी जाहीर झाल्यानंतर या आकडेवारीत आणखी काही बदल होतात का, तसेच तक्रार निवारण प्रक्रियेनंतर किती महिलांची नावे पुन्हा समाविष्ट होतात, याकडे राज्यातील लाखो महिलांचे लक्ष लागले आहे.
