वाढत्या तापमानामुळे आणि हवामान बदलामुळे जगातील 79% AI डेटा सेंटर्सवर ब्लॅकआऊटचे संकट निर्माण झाले आहे. Microsoft, NVIDIAसह अनेक टेक कंपन्या डेटा सेंटर डिझाइनमध्ये मोठे बदल करत आहेत.
79% AI डेटा सेंटर्सवर ब्लॅकआऊटचं संकट! वाढत्या उष्णतेमुळे टेक कंपन्यांची धडकी; Microsoft, NVIDIA बदलत आहेत रणनीती
मुंबई : कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) भविष्यातील सर्वात मोठे तंत्रज्ञान म्हणून ओळखली जात असली, तरी आता याच AI उद्योगासमोर एक गंभीर आणि अनपेक्षित संकट उभे ठाकले आहे. वाढते जागतिक तापमान, हवामान बदल आणि प्रचंड वाढलेली विजेची मागणी यामुळे जगभरातील AI डेटा सेंटर्स धोक्यात आले आहेत. एका ताज्या अहवालानुसार, जगातील तब्बल 79 टक्के AI डेटा सेंटर्स हवामानाशी संबंधित जोखमींचा सामना करत आहेत. यामुळे Microsoft, NVIDIA, Google, Amazon आणि Meta सारख्या दिग्गज कंपन्यांनी त्यांच्या डेटा सेंटरच्या रचनेत बदल करण्यास सुरुवात केली आहे.
AI मॉडेल्सना प्रशिक्षण देण्यासाठी आणि त्यांचे कार्य सुरळीत चालू ठेवण्यासाठी हजारो उच्च क्षमतेचे प्रोसेसर आणि GPU सतत कार्यरत असतात. हे प्रोसेसर अत्यंत वेगाने गरम होतात. त्यामुळे त्यांना सतत थंड ठेवणे आवश्यक असते. यासाठी अत्याधुनिक कूलिंग सिस्टीम, प्रचंड प्रमाणात वीज आणि लाखो लिटर पाण्याची गरज भासते. मात्र, वाढत्या उष्णतेमुळे ही संपूर्ण व्यवस्था अधिक खर्चिक आणि जोखमीची बनत आहे.
Related News
40°C मध्ये फ्रान्सचे रस्ते वितळले; भारतात 50°C असूनही असे का होत नाही? 7 धक्कादायक कारणे
2 प्रगत AI मॉडेल्सवरची बंदी हटली! ट्रम्प सरकारचा मोठा निर्णय, Anthropic ला जागतिक दिलासा
Microsoft चा खळबळजनक खुलासा! 7 गंभीर आरोप; कर्मचाऱ्याने राजीनामा देत उघड केली कंपनीची ‘सीक्रेट फाईल’
Maharashtra Solar Scheme : फक्त 2,500 रुपयांत सोलर, वीज बिल होणार शून्य! जाणून घ्या 7 जबरदस्त फायदे आणि अर्जाची संपूर्ण प्रक्रिया
8 वीपर्यंत इंटरनेटही पाहिलं नव्हतं; आज NASA आणि Google चा विश्वास जिंकणाऱ्या अवैस अहमदच्या यशाचे 10 प्रेरणादायी धडे
मोबाईलची बॅटरी लवकर खराब होतेय? या 5 शक्तिशाली चार्जिंग टिप्स तुमचा फोन वर्षानुवर्षे ठेवतील सुरक्षित
फैयाज प्रेमजीच्या धक्कादायक कटामागील 7 मोठे खुलासे! पत्नीने सोडल्यानंतर सुचली भयंकर विकृती?
Garfield AI ने कोर्टात 9 लाखांची पहिली केस जिंकली ; AI Lawyer ची जगभर चर्चा
Garfield AI Chatbot Wins ₹9 Lakh Court Case: 5 मोठे बदल घडवणारा AI चा ऐतिहासिक विजय, मानवी वकिलांसाठी धोक्याची घंटा?
AI Super Bubble Crash 2026: शेअर बाजारासाठी 7 धोकादायक संकेत; चीनच्या इशाऱ्याने गुंतवणूकदारांमध्ये भीती
वाढते तापमान म्हणजे AI उद्योगासाठी मोठे आव्हान
जगभरात गेल्या काही वर्षांपासून उष्णतेच्या लाटा अधिक तीव्र होत आहेत. युरोप, अमेरिका आणि आशियातील अनेक देशांमध्ये तापमानाने विक्रमी पातळी गाठली आहे. या उष्णतेचा सर्वाधिक परिणाम डेटा सेंटर्सवर होत आहे.
डेटा सेंटरमध्ये बसवलेल्या अत्याधुनिक AI चिप्स अत्यंत संवेदनशील असतात. तापमान नियंत्रित न राहिल्यास त्यांची कार्यक्षमता कमी होते. काही वेळा सर्व्हर बंद पडण्याचा किंवा संपूर्ण डेटा सेंटर ठप्प होण्याचाही धोका निर्माण होतो. त्यामुळे डेटा सेंटरमध्ये अत्यंत कार्यक्षम कूलिंग प्रणाली बसवावी लागते.
विजेचा प्रचंड वापर
AI डेटा सेंटर्स जगातील सर्वाधिक वीज वापरणाऱ्या पायाभूत सुविधांपैकी एक बनले आहेत.
एका मोठ्या AI डेटा सेंटरला लागणारी वीज लाखो घरांच्या विजेइतकी असू शकते. त्यातील जवळपास 40 टक्के वीज केवळ सर्व्हर आणि AI चिप्स थंड ठेवण्यासाठी खर्च होते.
उन्हाळ्यात घरगुती आणि औद्योगिक विजेची मागणी वाढल्यामुळे पॉवर ग्रिडवर अतिरिक्त ताण येतो. अशा परिस्थितीत डेटा सेंटर्सना आवश्यक वीजपुरवठा मिळणे कठीण होते आणि ब्लॅकआऊटचा धोका वाढतो.
Microsoft आणि NVIDIA ची मोठी तयारी
या वाढत्या संकटाचा सामना करण्यासाठी Microsoft आणि NVIDIA सारख्या कंपन्यांनी त्यांच्या डेटा सेंटरच्या डिझाइनमध्ये बदल करण्यास सुरुवात केली आहे.
नवीन पिढीतील डेटा सेंटर्समध्ये अधिक कार्यक्षम कूलिंग सिस्टीम, कमी वीज वापरणारे हार्डवेअर आणि अत्याधुनिक तापमान नियंत्रण तंत्रज्ञान विकसित केले जात आहे.
याशिवाय, पाण्याचा वापर कमी करणाऱ्या कूलिंग तंत्रज्ञानावरही मोठ्या प्रमाणात संशोधन सुरू आहे.
लाखो लिटर पाण्याचा वापर
AI डेटा सेंटर्समध्ये केवळ वीजच नव्हे तर पाण्याचाही मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो.
सर्व्हर आणि GPU थंड ठेवण्यासाठी अनेक डेटा सेंटर्स दररोज लाखो लिटर पाणी वापरतात. मात्र, हवामान बदलामुळे अनेक भागांमध्ये पाण्याची टंचाई वाढत असल्याने हा मुद्दा अधिक गंभीर बनत आहे.
यामुळे भविष्यात पाणी बचतीवर आधारित नवीन कूलिंग तंत्रज्ञान विकसित करण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
इटलीतील ब्लॅकआऊटने वाढवली चिंता
काही दिवसांपूर्वी इटलीतील ट्युरिन शहरात तापमान तब्बल 38 अंश सेल्सिअसपर्यंत पोहोचले.
उष्णतेमुळे जमिनीखालील वीजवाहिन्या तापल्या आणि अनेक भागांमध्ये वारंवार ब्लॅकआऊट झाला. या घटनेनंतर डेटा सेंटर उद्योगामध्ये मोठी चिंता निर्माण झाली आहे.
कारण अशा प्रकारच्या घटना भविष्यात अधिक वाढण्याची शक्यता हवामान तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.
Zurich Insurance चा धक्कादायक अहवाल
Zurich Insurance च्या अहवालानुसार जगातील 79 टक्के डेटा सेंटर्स हवामान बदलामुळे निर्माण होणाऱ्या विविध धोक्यांच्या कक्षेत आले आहेत.
उष्णता, मुसळधार पाऊस, गारपीट, पूर, वादळी वारे आणि जंगलातील आगी यामुळे डेटा सेंटरच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो.
ग्रामीण भागात स्थलांतर
यावर्षी सुमारे 64 टक्के कंपन्यांनी त्यांची डेटा सेंटर्स मोठ्या शहरांमधून ग्रामीण किंवा दुर्गम भागात हलवण्यास सुरुवात केली आहे.
शहरी भागात वीज आणि जागेची कमतरता असल्याने हा निर्णय घेण्यात आला असला तरी ग्रामीण भागातही नवे धोके आहेत.
वादळी वारे, गारपीट, पूर आणि नैसर्गिक आपत्तीमुळे कूलिंग टॉवर्स आणि विद्युत यंत्रणा खराब होण्याचा धोका कायम आहे.
AI उद्योगावर काय परिणाम होणार?
डेटा सेंटर्स AI उद्योगाचा कणा मानले जातात. Chatbots, AI Search, व्हिडिओ जनरेशन, मेडिकल रिसर्च, रोबोटिक्स, क्लाऊड कॉम्प्युटिंग आणि मशीन लर्निंग यांसारख्या सेवा या डेटा सेंटर्सवर अवलंबून आहेत.
जर मोठ्या प्रमाणावर डेटा सेंटर्सवर परिणाम झाला तर AI सेवा मंदावू शकतात. काही सेवा तात्पुरत्या बंद पडण्याची शक्यता देखील नाकारता येत नाही.
हरित ऊर्जेकडे वाढता कल
वाढत्या संकटामुळे आता अनेक टेक कंपन्या सौर ऊर्जा, पवन ऊर्जा आणि अणुऊर्जेचा वापर वाढवण्यावर भर देत आहेत.
यामुळे विजेवरील ताण कमी होईल तसेच कार्बन उत्सर्जनही घटेल.
तसेच अधिक ऊर्जा कार्यक्षम AI चिप्स विकसित करण्यावरही संशोधन सुरू आहे.
भविष्यातील सर्वात मोठे आव्हान
AI क्षेत्र झपाट्याने विस्तारत असताना त्याला आधार देणाऱ्या डेटा सेंटर्सची संख्या देखील मोठ्या वेगाने वाढत आहे.
परंतु हवामान बदल, ऊर्जा संकट आणि पाण्याची कमतरता या तीन मोठ्या आव्हानांचा विचार करता भविष्यात AI उद्योगासाठी डेटा सेंटर व्यवस्थापन हेच सर्वात मोठे आव्हान ठरणार आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, पुढील काही वर्षांत अधिक ऊर्जा कार्यक्षम तंत्रज्ञान, कमी पाणी वापरणारी कूलिंग प्रणाली आणि हरित ऊर्जा यांच्यावर आधारित डेटा सेंटर्सच भविष्यात टिकाव धरू शकतील.
read also : https://ajinkyabharat.com/no-examination-live-interview/
