NSE चा IPO अखेर मार्गी; 14.89 कोटी शेअर्सच्या विक्रीसाठी DRHP दाखल
NSE चा IPO अखेर मार्गी : मुंबई : देशातील सर्वात मोठी स्टॉक एक्स्चेंज असलेल्या नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंज ऑफ इंडिया (NSE) च्या बहुप्रतिक्षित आयपीओला अखेर गती मिळाली आहे. NSE ने Initial Public Offering (IPO) साठी सिक्युरिटीज अँड एक्स्चेंज बोर्ड ऑफ इंडिया (SEBI) कडे Draft Red Herring Prospectus (DRHP) दाखल केला आहे. त्यामुळे अनेक वर्षांपासून प्रतीक्षेत असलेला NSE चा IPO आता प्रत्यक्षात येण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल टाकले गेले आहे.
या आयपीओअंतर्गत एकूण 14,89,05,525 शेअर्सची विक्री करण्यात येणार असून हा हिस्सा कंपनीच्या पेड-अप कॅपिटलच्या जवळपास 6 टक्के इतका आहे. विशेष म्हणजे हा IPO पूर्णपणे Offer For Sale (OFS) स्वरूपातील असेल. त्यामुळे कंपनीकडून कोणतेही नवीन शेअर्स जारी करण्यात येणार नाहीत. प्रत्येक शेअरचे फेस व्हॅल्यू 1 रुपया निश्चित करण्यात आले आहे.
बड्या संस्थांकडून शेअर्सची विक्री
या ऑफरमध्ये अनेक मोठ्या बँका आणि विमा कंपन्या आपला हिस्सा विकणार आहेत. यामध्ये स्टेट बँक ऑफ इंडिया (SBI), एमएस स्ट्रॅटेजिक (मॉरिशस) लिमिटेड, कॅनडा पेन्शन प्लॅन इन्व्हेस्टमेंट बोर्ड, अरांडा इन्व्हेस्टमेंट्स (मॉरिशस) पीटीई लिमिटेड, बँक ऑफ बडोदा, स्टॉक होल्डिंग कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया लिमिटेड, जनरल इन्शुरन्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया, न्यू इंडिया अॅश्युरन्स कंपनी, नॅशनल इन्शुरन्स कंपनी आणि युनायटेड इंडिया इन्शुरन्स कंपनी यांचा समावेश आहे.
Related News
कोणासाठी किती कोटा?
बुक बिल्डिंग प्रक्रियेद्वारे हा आयपीओ आणला जाणार आहे. नेट ऑफरपैकी जास्तीत जास्त 50 टक्के हिस्सा Qualified Institutional Buyers (QIBs) साठी राखीव ठेवण्यात आला आहे. तर किमान 15 टक्के हिस्सा Non-Institutional Investors (NIIs) आणि किमान 35 टक्के हिस्सा किरकोळ गुंतवणूकदारांसाठी (Retail Investors) राखीव असेल.
1992 पासून भारतीय भांडवली बाजारातील अग्रगण्य संस्था
1992 मध्ये स्थापन झालेली NSE ही देशातील सर्वात मोठी स्टॉक एक्स्चेंज म्हणून ओळखली जाते. आर्थिक वर्ष 2001 ते 2026 या कालावधीत कॅश मार्केटमधील एकूण टर्नओव्हर आणि इक्विटी डेरिव्हेटिव्ह्जच्या व्यवहारांच्या बाबतीत NSE ने आपले वर्चस्व कायम ठेवले आहे. तसेच 2009 ते 2026 या कालावधीत एक्स्चेंज ट्रेडेड करन्सी डेरिव्हेटिव्ह्ज विभागातही ती देशातील सर्वात मोठी एक्स्चेंज राहिली आहे.
जगातील नंबर-1 इक्विटी डेरिव्हेटिव्ह एक्स्चेंज
World Federation of Exchanges च्या आकडेवारीनुसार, आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये 36.99 अब्जांपेक्षा जास्त कॉन्ट्रॅक्ट्सची नोंद करत NSE ने जगातील सर्वात मोठ्या Equity Derivatives Exchange चे स्थान कायम राखले आहे. याशिवाय कॅश इक्विटी व्यवहारांच्या संख्येनुसार NSE जगातील तिसऱ्या क्रमांकाची एक्स्चेंज ठरली आहे.
गुंतवणूकदारांच्या हिताचे संरक्षण हीच प्रमुख जबाबदारी
NSE ही भारतातील ‘फर्स्ट लेव्हल रेग्युलेटर’ म्हणूनही काम करते. बाजारातील पारदर्शकता, शिस्त आणि कार्यक्षमता टिकवून ठेवण्याबरोबरच गुंतवणूकदारांच्या हितांचे संरक्षण करणे आणि सर्व घटकांना समान संधी उपलब्ध करून देणे ही तिची प्रमुख जबाबदारी आहे.
विविध सेवा एकाच प्लॅटफॉर्मवर
NSE ही एक Vertically Integrated Stock Exchange आहे. ट्रेडिंग, क्लिअरिंग, लिस्टिंग, डेटा फीड सर्व्हिसेस, डेटा टर्मिनल सर्व्हिसेस आणि लायसन्सिंग यांसारख्या सेवा एकाच प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध करून दिल्या जातात. कॅश मार्केट, फ्युचर्स आणि ऑप्शन्स, म्युच्युअल फंड प्लॅटफॉर्म, कमोडिटी डेरिव्हेटिव्ह्ज, करन्सी डेरिव्हेटिव्ह्ज, होलसेल डेट मार्केट आणि इंटरेस्ट रेट फ्युचर्स अशा विविध क्षेत्रांमध्ये NSE कार्यरत आहे.
गुंतवणूकदारांची संख्या 12.91 कोटींवर
31 मार्च 2020 रोजी NSE च्या युनिक रजिस्टर्ड गुंतवणूकदारांची संख्या 3.087 कोटी होती. ती 31 मार्च 2026 पर्यंत तब्बल 12.91 कोटींवर पोहोचली आहे. या कालावधीत 26.9 टक्के CAGR वाढ नोंदविण्यात आली आहे. 31 मार्च 2026 पर्यंत NSE चे गुंतवणूकदार देशातील 99 टक्क्यांहून अधिक पिनकोडमध्ये पसरलेले होते.
20.3 ट्रिलियन रुपयांचा निधी उभारला
आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये NSE च्या प्लॅटफॉर्मच्या माध्यमातून 20.3 ट्रिलियन रुपयांचा निधी उभारण्यात आला. याशिवाय NSE Clearing Limited, NSE Indices Limited, NSE Data and Analytics आणि GIFT City मधील NSE International Exchange यांसारखे नॉन-ट्रेडिंग व्यवसायही संस्थेच्या वाढीस हातभार लावत आहेत.
आर्थिक कामगिरीत दमदार वाढ
31 मार्च 2026 पर्यंत NSE च्या प्लॅटफॉर्मवर दररोज सरासरी 12 ते 14 अब्ज संदेशांची प्रक्रिया केली जात होती. 4 जून 2024 रोजी सर्व विभागांमधील एकत्रित व्यवहारांची संख्या 29.38 कोटींवर पोहोचली होती, जी आतापर्यंतची सर्वोच्च पातळी ठरली आहे.
आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये कंपनीचे ऑपरेशन्समधून मिळालेले उत्पन्न 16,601 कोटी रुपये होते. आर्थिक वर्ष 2024 मध्ये हे उत्पन्न 14,780 कोटी रुपये होते. तर कंपनीचा निव्वळ नफा 8,305 कोटी रुपयांवरून वाढून 10,302 कोटी रुपयांवर पोहोचला आहे.
अनेक वर्षांच्या प्रतीक्षेनंतर NSE चा बहुप्रतिक्षित IPO निर्णायक टप्प्यात पोहोचला आहे. सेबीकडे DRHP दाखल झाल्यानंतर या IPO ला मंजुरी मिळाल्यास तो देशातील सर्वाधिक चर्चेत असलेल्या सार्वजनिक ऑफरपैकी एक ठरू शकतो. मजबूत आर्थिक कामगिरी, मोठा गुंतवणूकदार आधार आणि जागतिक स्तरावरील वर्चस्वामुळे हा IPO किरकोळ आणि संस्थात्मक गुंतवणूकदारांसाठी विशेष आकर्षणाचा केंद्रबिंदू ठरण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
read also : https://ajinkyabharat.com/uddhav-thackerays-big-push-after-35-minutes-of-call-shindes-masterstroke-move/
